Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι συζητήσεις του Υπουργείου Ανάπτυξης (ΥΠΑΝ) με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τους εκπροσώπους της αγοράς, με αντικείμενο την προώθηση ενός νέου θεσμικού πλαισίου για τις λαϊκές αγορές. Το κεντρικό στοιχείο αυτής της πρωτοβουλίας είναι η λειτουργία αγορών αποκλειστικά από παραγωγούς, χωρίς την παρουσία εμπόρων ή μεσαζόντων, κάτι που θεωρείται καθοριστικής σημασίας μεταρρύθμιση για τον θεσμό. Το μέτρο αναμένεται να εφαρμοστεί εντός του 2025, με πρώτες ανακοινώσεις το φθινόπωρο.
Το πλάνο προβλέπει τη δυνατότητα στους δήμους, αν το επιλέξουν, να ιδρύσουν λαϊκές αγορές με μόνο παραγωγούς, όπου θα διατίθενται νωπά προϊόντα απευθείας από τον παραγωγό στον καταναλωτή. Η απλούστευση της αλυσίδας διάθεσης, σε συνδυασμό με τη διαφάνεια στην προέλευση, αναμένεται να οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές, υψηλότερη ποιότητα, και κυρίως οικονομικότερη ενίσχυση των ίδιων των παραγωγών.
Οφέλη για παραγωγούς και καταναλωτές – Τόνωση της τοπικής αγοράς
Η μεταρρύθμιση στοχεύει σε ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, δίνοντας χώρο στους παραγωγούς να πωλούν απευθείας τα προϊόντα τους και να διασφαλίζουν υψηλότερα περιθώρια κέρδους, χωρίς την εξάρτηση από εμπόρους ή διαμεσολαβητές. Από την άλλη πλευρά, οι καταναλωτές κερδίζουν σε ποιότητα, ασφάλεια προέλευσης, και τιμή, εφόσον εξαλείφεται το περιθώριο μεταπώλησης.
Το ΥΠΑΝ δεν πρόκειται να καταργήσει τις μικτές λαϊκές αγορές, που περιλαμβάνουν και παραγωγούς και εμπόρους, αλλά σχεδιάζει παράλληλη λειτουργία ξεκάθαρων αγορών μόνο για παραγωγούς, ενισχύοντας το δικαίωμα επιλογής για τον καταναλωτή. Η σήμανση στην προέλευση προϊόντων και η ενίσχυση της διαφάνειας παραμένουν στο επίκεντρο των αλλαγών.
Οι αριθμοί λένε την αλήθεια: Η αξία των λαϊκών αγορών σήμερα
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, στην Ελλάδα λειτουργούν 1.530 λαϊκές αγορές, στις οποίες συμμετέχουν 7.309 παραγωγοί και 5.753 έμποροι – αν και το Υπουργείο εκτιμά ότι πολλοί έμποροι δηλώνονται ως παραγωγοί, θολώνοντας την εικόνα της αγοράς. Η έρευνα της Metron Analysis για λογαριασμό του Φορέα Λειτουργίας Λαϊκών Αγορών Αττικής αναδεικνύει πως:
-
Το 49% των κατοίκων Αττικής ψωνίζει κυρίως από τις 271 λαϊκές αγορές της περιοχής.
-
Το 68% συνδυάζει λαϊκές και σούπερ μάρκετ, κυνηγώντας τιμές και ποικιλία.
-
Το 71% επιλέγει τις λαϊκές για την ποιότητα των φρούτων και λαχανικών και το 67% για τις τιμές.
-
Οι καταναλωτές ξοδεύουν έως 40 ευρώ σε ποσοστό 75%.
-
Το 83% δηλώνει ικανοποιημένο από τα προϊόντα και τις τιμές.
Οι δήμοι στηρίζουν, αλλά ζητούν κανόνες – Τι δείχνει η αποδοχή
Το 60% των δημάρχων στηρίζει την κατάργηση των τελών για τους κατοίκους των δρόμων όπου λειτουργούν λαϊκές αγορές. Όμως, ζητούν νομοθετική ρύθμιση, καθώς και καλύτερη τήρηση των κανονισμών από τους πωλητές, ιδιαίτερα όσον αφορά τα ωράρια, την καθαριότητα, και τα κυκλοφοριακά προβλήματα.
Η συνεργασία των δήμων με το κράτος και η ενίσχυση των τοπικών υποδομών θεωρούνται κρίσιμες για την επιτυχία του νέου μοντέλου. Το ζήτημα της λειτουργικής ασφάλειας και της εύκολης πρόσβασης των πολιτών (π.χ. πάρκινγκ, καθαριότητα) αναδεικνύονται ως βασικές προκλήσεις για την επόμενη ημέρα.
