Η Ελλάδα γερνάει και αδειάζει. Μέσα σε μόλις 13 χρόνια, ο πληθυσμός της χώρας μειώθηκε κατά σχεδόν 500.000 άτομα, ενώ οι γεννήσεις έχουν πέσει σε ιστορικά χαμηλά, αγγίζοντας μόλις τις 72.300 το 2023 – οι μισές σε σχέση με τις δεκαετίες του ’50 και του ’60.
Τα ανησυχητικά στοιχεία
Η ανάλυση του Εργαστηρίου Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με υπεύθυνη την επίκουρη καθηγήτρια Ιφιγένεια Κοκκάλη, δείχνει πως:
-
Ο δείκτης γονιμότητας κινείται μόλις στο 1,3-1,4 παιδιά ανά γυναίκα, πολύ κάτω από το όριο αναπαραγωγής (2,07).
-
Το 23% του πληθυσμού είναι άνω των 65 ετών, ενώ οι ηλικιωμένοι ξεπερνούν κατά 1 εκατ. τους νέους 0-14 ετών.
-
Η ατεκνία αυξάνεται, με 1 στους 5 από τη γενιά του 1980 να παραμένει χωρίς παιδιά.
Πώς φτάσαμε ως εδώ
Η δημογραφική κάμψη ξεκίνησε ουσιαστικά το 2011. Μέχρι τότε, η μαζική είσοδος μεταναστών από το 1991 έως το 2010 είχε συγκρατήσει την πτώση, τροφοδοτώντας την αγορά εργασίας και ενισχύοντας τις γεννήσεις.
Μετά την οικονομική κρίση, όμως, το σκηνικό άλλαξε:
-
Οι μετανάστες που είχαν εγκατασταθεί στη χώρα επέστρεψαν στις πατρίδες τους.
-
Χιλιάδες νέοι Έλληνες, ηλικίας 25-45 ετών, έφυγαν στο εξωτερικό αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες.
Οι αιτίες πίσω από την υπογεννητικότητα
Η ανάλυση εστιάζει όχι μόνο σε οικονομικούς λόγους αλλά και σε βαθύτερες κοινωνικές παθογένειες:
-
Έλλειψη θέσεων εργασίας που να αντιστοιχούν στο επίπεδο σπουδών.
-
Απουσία αξιοκρατίας και προοπτικών ανέλιξης.
-
Ακριβό στεγαστικό και αργοπορημένη αποχώρηση των νέων από την οικογενειακή εστία, γεγονός που καθυστερεί τη δημιουργία οικογένειας.
Το αβέβαιο μέλλον
Οι προβλέψεις είναι ζοφερές: το αρνητικό ισοζύγιο γεννήσεων – θανάτων θα συνεχιστεί και τις επόμενες δεκαετίες, ενώ η χώρα θα γίνεται όλο και πιο «γερασμένη». Αν δεν υπάρξουν άμεσα μέτρα στήριξης των νέων και των οικογενειών, το δημογραφικό αναδεικνύεται σε μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την οικονομία και την κοινωνική συνοχή της Ελλάδας.
