Κάτω από το βλέμμα της Βουλής, στο πιο ιστορικό σημείο της Αθήνας, καίει αδιάκοπα η φλόγα του Άγνωστου Στρατιώτη. Το μνημείο αυτό δεν είναι απλώς μια πέτρα μνήμης είναι το σύμβολο της συλλογικής ευγνωμοσύνης ενός έθνους προς όλους όσοι θυσιάστηκαν χωρίς όνομα, για την ελευθερία της πατρίδας.
Η πρώτη τιμή στον Άγνωστο ήρωα
Η ιδέα να τιμηθεί ο «άγνωστος» πολεμιστής δεν γεννήθηκε στην Αθήνα, αλλά στη Σύρο.
Στις 16 Ιανουαρίου 1858, ο Δήμος Ερμούπολης αποφάσισε τη δημιουργία του πρώτου μνημείου αφιερωμένου στον Άγνωστο Στρατιώτη του αγώνα του 1821 ένα κενοτάφιο που σηματοδότησε την αρχή μιας εθνικής παράδοσης τιμής και μνήμης.
Η απόφαση Πάγκαλου και η έναρξη του μεγάλου έργου
Η ανέγερση του Μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη στην Αθήνα αποφασίστηκε τη δεκαετία του 1930, αλλά η αρχή έγινε νωρίτερα, από τη δικτατορία του Θεόδωρου Πάγκαλου.
Ως υπουργός Στρατιωτικών, ο Πάγκαλος υπέγραψε στις 3 Μαρτίου 1926 την προκήρυξη καλλιτεχνικού διαγωνισμού για την υποβολή μελέτης ανέγερσης του μνημείου «εις την έμπροσθεν των Παλαιών Ανακτόρων Πλατείαν, κατάλληλος προς τούτο διαρρυθμιζομένην».
Η τοποθεσία αυτή μπροστά από τη Βουλή επιλέχθηκε ακριβώς γιατί θεωρήθηκε σημείο εθνικής συγκέντρωσης και συλλογικής μνήμης.
Η γέννηση ενός εθνικού συμβόλου
Η ιδέα για την ανέγερση Μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1920, ακολουθώντας το παράδειγμα μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών που θέλησαν να τιμήσουν όσους έπεσαν στα πεδία των μαχών χωρίς να ταυτοποιηθούν ποτέ.
Στην Ελλάδα, το έργο ανατέθηκε στον αρχιτέκτονα Εμμανουήλ Λαζαρίδη, ο οποίος το τοποθέτησε μπροστά από το κτίριο της Βουλής, στην καρδιά της πρωτεύουσας. Το γλυπτό φιλοτέχνησε ο καθηγητής Κωνσταντίνος Δημητριάδης, που χάραξε πάνω στον πωρόλιθο την εμβληματική μορφή του πεσόντα οπλίτη.
Τα αποκαλυπτήρια και η φλόγα της μνήμης
Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου έγιναν στις 25 Μαρτίου 1932, σε μια τελετή μεγάλου συμβολισμού και διεθνούς παρουσίας.
Την ίδια μέρα, μεταφέρθηκε φως από την Αγία Λαύρα για την αφή της ακοίμητης καντήλας, η οποία καίει αδιάκοπα μέχρι σήμερα στο κέντρο του κενοταφίου.
Από την πρώτη κιόλας στιγμή, το μνημείο έγινε σημείο τιμής και περισυλλογής. Κάθε επίσημη επίσκεψη αρχηγού κράτους περιλαμβάνει κατάθεση στεφάνου στον Άγνωστο Στρατιώτη έναν άγνωστο που ενσαρκώνει όλους τους γνωστούς ήρωες της ελληνικής ιστορίας.
Οι μεταπολεμικές προσθήκες
Μετά την απελευθέρωση το 1944, χαράχθηκαν πάνω στο μνημείο τα ονόματα πεδίων μαχών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και αργότερα οι επιχειρήσεις στην Κορέα.
Το 1994 προστέθηκε το όνομα «Κύπρος», ενώ το 2015 εντάχθηκαν και οι λέξεις «Αιγαίο», «Ιόνιο», «Μεσόγειος» και «Ατλαντικός» μια συμβολική αναγνώριση των θυσιών των Ελλήνων ναυτών που πολέμησαν σε θάλασσες και ωκεανούς για την ελευθερία.
Η Προεδρική Φρουρά – οι άγρυπνοι φρουροί του μνημείου
Από την πρώτη μέρα της ύπαρξής του, το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη φυλάσσεται επί 24ώρου βάσεως.
Η Προεδρική Φρουρά, οι γνωστοί Εύζωνες, με τις παραδοσιακές στολές και τις αυστηρές τελετουργικές κινήσεις, αποτελούν το ζωντανό κομμάτι του μνημείου τη γέφυρα ανάμεσα στην ιστορία και τη μνήμη.
Η αλλαγή φρουράς κάθε ώρα δεν είναι απλώς ένα τυπικό τελετουργικό, είναι μια σιωπηλή υπόμνηση ότι η Ελλάδα δεν ξεχνά ποτέ τους ήρωές της.
Ένα μνημείο που μιλά χωρίς λόγια
Ο Άγνωστος Στρατιώτης δεν έχει όνομα, γιατί είναι όλοι. Κάθε στρατιώτης, ναύτης ή αεροπόρος που έπεσε για την πατρίδα, κάθε Έλληνας που αγωνίστηκε για την ελευθερία, καθρεφτίζεται πάνω στο μάρμαρό του.
Γι’ αυτό και το μνημείο δεν κοιμάται ποτέ γιατί η μνήμη δεν σβήνει. Και η σιωπή του, στη μέση της πολύβουης Αθήνας, θυμίζει καθημερινά ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται, αλλά κερδίζεται με θυσίες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ
