Η Αττική βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη κρίση λειψυδρίας των τελευταίων 30 ετών, καθώς οι δύο βασικοί ταμιευτήρες που υδροδοτούν την πρωτεύουσα, Μόρνος και Υλίκη, παρουσιάζουν ραγδαία μείωση αποθεμάτων και τα επίπεδα νερού έχουν φτάσει πλέον σε ιστορικά χαμηλά.
Μείωση-σοκ στα αποθέματα Μόρνου και Υλίκης
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, ο Μόρνος έχει χάσει πάνω από το 40% των αποθεμάτων του μέσα σε δύο χρόνια, με την επιφάνεια της λίμνης να έχει σχεδόν υποδιπλασιαστεί.
Στην Υλίκη, η κατάσταση είναι ακόμη πιο ανησυχητική, καθώς η μείωση φτάνει επίσης το 40% μόνο μέσα σε έναν χρόνο, γεγονός που δείχνει πόσο απότομα επιδεινώνεται η υδρολογική ισορροπία της χώρας.
Η στάθμη των υδάτων στους δύο ταμιευτήρες έχει υποχωρήσει σε χαμηλό δεκαετίας, αναγκάζοντας την πολιτεία να ενεργοποιήσει σχέδιο έκτακτης ανάγκης για να διασφαλιστεί η επάρκεια νερού στο λεκανοπέδιο, όπου κατοικεί σχεδόν ο μισός πληθυσμός της Ελλάδας.
Σχέδιο «Εύρυτος» και έργα θωράκισης για 30 χρόνια
Η κυβέρνηση προχωρά στην εφαρμογή του σχεδίου “Εύρυτος”, που προβλέπει αξιοποίηση πλεονάζοντος νερού από περιοχές με υψηλές βροχοπτώσεις, όπως η λίμνη Κρεμαστών, στην οποία καταλήγουν οι ποταμοί Κρικελιώτης και Καρπενησιώτης.
Το σχέδιο συνοδεύεται από σειρά μικρότερων έργων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του υδροδοτικού συστήματος της Αττικής. Στόχος είναι να διασφαλιστεί η επάρκεια νερού για τουλάχιστον 30 χρόνια, μέσα από εκσυγχρονισμό των υποδομών, επαναχρησιμοποίηση νερού και αλλαγή στην καταναλωτική συμπεριφορά.
Επενδυτικό πρόγραμμα 2,5 δισ. ευρώ από την ΕΥΔΑΠ
Η ΕΥΔΑΠ έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή επενδυτικό σχέδιο ύψους 2,5 δισ. ευρώ, που περιλαμβάνει:
-
εγκατάσταση «έξυπνων δικτύων» με συστήματα τηλεμετρίας και ανίχνευσης διαρροών,
-
έργα επαναχρησιμοποίησης νερού για μη πόσιμες χρήσεις, ώστε να μειωθεί η πίεση στους ταμιευτήρες,
-
και ψηφιακό έλεγχο κατανάλωσης για αποδοτικότερη διαχείριση.
«Έμμονη ξηρασία» και επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης
Ειδικοί της ΕΥΔΑΠ χαρακτηρίζουν την κατάσταση ως περίοδο «έμμονης ξηρασίας», παρόμοια με εκείνη της περιόδου 1988–1994, αλλά με πιο σύνθετα αίτια που συνδέονται με την κλιματική κρίση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Μediterranean basin δέχεται πλέον λιγότερες ημέρες βροχής ανά έτος, ενώ η μείωση της χιονόπτωσης στα ορεινά περιορίζει την τροφοδοσία των ποταμών και ρυακιών, οδηγώντας σε σταθερή πτώση των φυσικών εισροών στους ταμιευτήρες.
Ακόμη και οι πρόσφατες έντονες βροχοπτώσεις δεν επαρκούν για ανάκαμψη, καθώς μεγάλο μέρος του νερού καταλήγει γρήγορα στη θάλασσα, χωρίς να αποθηκεύεται.
Το μάθημα από την Κύπρο και οι διεθνείς αναφορές
Το παράδειγμα της Κύπρου το 2008, όταν χρειάστηκε να εισαχθούν 8 εκατ. κυβικά μέτρα νερού από την Ελλάδα, αναδεικνύει την ανάγκη έγκαιρης δράσης. Έκτοτε, η Κύπρος έχει ενισχύσει την ανθεκτικότητά της με μονάδες αφαλάτωσης και αυστηρούς κανόνες εξοικονόμησης, πρακτικές που τώρα εξετάζονται και για την Ελλάδα.
Παρόμοια φαινόμενα υδατικής πίεσης καταγράφονται στη νότια Γαλλία, την Ισπανία και την Ιταλία, με τα κράτη να επιβάλλουν περιορισμούς στην κατανάλωση και να επενδύουν σε τεχνολογίες διαχείρισης νερού. Αντίθετα, χώρες όπως το Ιράν πληρώνουν το τίμημα της καθυστερημένης αντίδρασης, φτάνοντας στο σημείο να εξετάζουν ακόμη και δελτίο στο νερό.
