Μια υπόθεση που σοκάρει γονείς και γιατρούς σε όλη την Ευρώπη «χτυπά» πλέον και την Ελλάδα: 18 παιδιά έχουν γεννηθεί στη χώρα μας με το σπέρμα Δανού δότη που αποδείχθηκε φορέας επικίνδυνης γενετικής μετάλλαξης, η οποία αυξάνει θεαματικά τον κίνδυνο καρκίνου. Ένα από αυτά τα παιδιά ήδη νοσεί.
Οι οικογένειες πληροφορούνται τώρα ότι το γενετικό υλικό που χρησιμοποίησαν πριν χρόνια μπορεί να κρύβει μια σιωπηλή απειλή και η ανησυχία μεγαλώνει όσο αποκαλύπτεται πως ο ίδιος δότης έχει «δώσει ζωή» σε σχεδόν 200 παιδιά σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Πώς εντοπίστηκε η μετάλλαξη
Η αποκάλυψη ήρθε μέσα από δημοσιογραφική έρευνα 14 οργανισμών σε όλη την Ευρώπη. Τα στοιχεία μιλούν για τουλάχιστον 197 παιδιά που έχουν γεννηθεί από τον ίδιο δότη σε διάφορες χώρες, ενώ στην Ελλάδα η τελευταία χρήση του γεννητικού υλικού του καταγράφεται το 2017.
Στη χώρα μας, το θέμα άνοιξε το 2020, όταν Έλληνας παιδοογκολογος εντόπισε τη μετάλλαξη σε τρία αδέλφια που είχαν συλληφθεί μέσω εξωσωματικής με σπέρμα του συγκεκριμένου δότη. Το ένα από αυτά πάσχει από καρκίνο. Ένα ακόμη παιδί, που εξετάστηκε το 2023, βρέθηκε επίσης φορέας της ίδιας μετάλλαξης.
Τι γνωρίζουμε για τα παιδιά στην Ελλάδα
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, στη χώρα μας έχουν γεννηθεί 18 παιδιά από τον συγκεκριμένο δότη, κατανεμημένα σε 11 οικογένειες. Το όριο των 12 οικογενειών που επιτρέπεται για κάθε δότη δεν έχει ξεπεραστεί, ωστόσο η ανησυχία για την υγεία των παιδιών είναι έντονη.
Η Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής έχει ήδη ενημερώσει όλες τις κλινικές, ζητώντας να επικοινωνήσουν με τις οικογένειες και να κατευθύνουν τα παιδιά σε στοχευμένο μοριακό έλεγχο.
Τι λέει η επίσημη ανακοίνωση της Αρχής
Η Αρχή επιβεβαιώνει ότι ο δότης έφερε σε ποσοστό 10–19% των γαμετικών κυττάρων τη μετάλλαξη στο γονίδιο TP53, η οποία συνδέεται με το Σύνδρομο Li-Fraumeni – μια σοβαρή κληρονομική προδιάθεση για πολλαπλούς καρκίνους σε νεαρή ηλικία.
Γι’ αυτό και αποφασίστηκε:
• η οριστική απαγόρευση χρήσης οποιουδήποτε δείγματος του δότη στο μέλλον
• η άμεση επικοινωνία με όλες τις οικογένειες που έχουν ήδη παιδιά από αυτόν
• η σύσταση για ειδικές γενετικές εξετάσεις στα παιδιά ώστε να διαπιστωθεί αν φέρουν τη μετάλλαξη
Οι επόμενες κινήσεις
Οι θεράποντες ιατροί καλούνται να συγκεντρώσουν στοιχεία για την υγεία των παιδιών και να καθοδηγήσουν τις οικογένειες στην κατάλληλη παρακολούθηση. Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στο εάν θα υπάρξουν κι άλλα περιστατικά που θα συνδέονται με τη συγκεκριμένη μετάλλαξη.
