Σαν σήμερα, 21 Δεκεμβρίου 1992, αποκαλύπτεται μία από τις πιο εντυπωσιακές, καλοσχεδιασμένες και μυστηριώδεις διαρρήξεις στην ιστορία της Ελλάδας. Το περίφημο «ριφιφί του αιώνα» στην Τράπεζα Εργασίας, στην οδό Καλλιρρόης, άφησε πίσω του άδειες θυρίδες, αναπάντητα ερωτήματα και μια υπόθεση που, τρεις δεκαετίες μετά, παραμένει ανεξιχνίαστη.
Η διάρρηξη πραγματοποιήθηκε το Σαββατοκύριακο 19–20 Δεκεμβρίου και αποκαλύφθηκε το πρωί της 21ης Δεκεμβρίου, όταν οι υπάλληλοι επέστρεψαν ανυποψίαστοι στο υποκατάστημα, με το μυαλό ήδη στις γιορτές.
Όταν οι υπάλληλοι αντίκρισαν το αδιανόητο
Τίποτα δεν έδειχνε ότι είχε συμβεί το παραμικρό. Η κεντρική είσοδος άθικτη, καμία ένδειξη παραβίασης. Κι όμως, μέσα στο κτίριο είχε συντελεστεί ένα άνευ προηγουμένου χτύπημα. Το θωρακισμένο θησαυροφυλάκιο είχε παραβιαστεί και 301 από τις 1.151 θυρίδες είχαν ανοιχτεί.
Κοσμήματα, μετρητά, τίτλοι και πολύτιμα αντικείμενα είχαν εξαφανιστεί. Η αξία των κλοπιμαίων υπολογίστηκε τότε σε περίπου 5 δισεκατομμύρια δραχμές, ποσό ασύλληπτο για την εποχή. Κυκλοφόρησαν ακόμη και φήμες για θυρίδες που περιείχαν μεγάλες ποσότητες κοκαΐνης, χωρίς όμως να αποδειχθεί ποτέ κάτι τέτοιο.
Το τούνελ κάτω από τον Ιλισό
Η πραγματική έκπληξη ήρθε όταν αποκαλύφθηκε ο τρόπος εισόδου. Οι δράστες δεν μπήκαν από πόρτες ή παράθυρα. Είχαν σκάψει τούνελ μήκους περίπου 25 μέτρων, ξεκινώντας από την κοίτη του Ιλισός και φτάνοντας ακριβώς κάτω από το θησαυροφυλάκιο.
Η σήραγγα ήταν υποδειγματικά κατασκευασμένη, με υποστυλώματα, εξαερισμό και ράγες, πάνω στις οποίες κινούνταν βαγονέτο για την απομάκρυνση των μπάζων. Οι δράστες φέρονται να εργάζονταν με γεννήτριες και κομπρεσέρ, κάτω από έναν από τους πιο κεντρικούς δρόμους της Αθήνας, χωρίς κανείς να καταλάβει το παραμικρό.
Συναγερμός που χτύπησε… και αγνοήθηκε
Το ακόμη πιο απίστευτο; Ο συναγερμός είχε χτυπήσει. Όμως θεωρήθηκε τεχνική βλάβη. Ο ίδιος ο διευθυντής είχε μεταβεί στο υποκατάστημα, διαπίστωσε ότι η είσοδος ήταν άθικτη και το θέμα έκλεισε εκεί. Το Σαββατοκύριακο κύλησε ήσυχα για τους πάντες, εκτός από εκείνους που δούλευαν κάτω από τη γη.
Πόσο καιρό έσκαβαν;
Οι εκτιμήσεις της Αστυνομίας ανέφεραν ότι η κατασκευή του τούνελ απαιτούσε από 10 ημέρες έως και 3 μήνες. Κανείς, ωστόσο, δεν αντιλήφθηκε κάτι. Κάτοικοι της περιοχής ανέφεραν αργότερα «περίεργους θορύβους», αλλά τίποτα που να κινητοποιήσει τις Αρχές.
Άνδρες με ρούχα εργασίας και σήματα της ΕΥΔΑΠ βρίσκονταν επί ημέρες σε παρκάκι απέναντι από το υποκατάστημα, πάνω από ένα φρεάτιο. Εκεί, όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων, βρισκόταν η είσοδος της σήραγγας.
Έρευνες στο σκοτάδι και το εύρημα στη Βραυρώνα
Οι δράστες εξαφανίστηκαν χωρίς ίχνος. Η έρευνα βάλτωσε μέχρι τις 12 Ιανουαρίου 1993, όταν σε παραλία της Βραυρώνα βρέθηκαν άδειες κοσμηματοθήκες, επιταγές και έγγραφα. Πολύτιμα για τις Αρχές, άχρηστα για τους ληστές. Και πάλι όμως, καμία ουσιαστική πρόοδος.
Οι θεωρίες έδιναν και έπαιρναν, μαφιόζοι από την Ιταλία και τη Ρωσία, Έλληνες συνεργοί, ακόμη και τρομοκρατικές οργανώσεις όπως ο ΕΛΑ.
Οι «ομολογίες» που κατέρρευσαν
Τον Ιούνιο του 1994, ο κρατούμενος Σύρος Τζουμάκ Χαλίντ ισχυρίστηκε ότι συμμετείχε στο ριφιφί, κατονόμασε τραπεζικά στελέχη και επιχειρηματίες και μίλησε για 17 εμπλεκόμενους. Είπε πως ήταν «τσιλιαδόρος» και πως δεν πληρώθηκε όπως είχε συμφωνηθεί.
Ακολούθησαν προφυλακίσεις και εντάλματα σύλληψης. Όμως λίγους μήνες αργότερα, ο ίδιος πήρε πίσω τα πάντα, πρώτα στην τηλεόραση και μετά ενώπιον της Δικαιοσύνης.
Το τέλος… χωρίς απαντήσεις
Το φθινόπωρο του 1995, το Συμβούλιο Εφετών απάλλαξε όλους τους κατηγορούμενους. Η υπόθεση μπήκε στο αρχείο, χωρίς κανέναν καταδικασμένο και χωρίς να βρεθούν ποτέ οι δράστες ή τα κλοπιμαία.
Ένα έγκλημα-θρύλος που ακόμα «στοιχειώνει»
Τριάντα και πλέον χρόνια μετά, το «ριφιφί του αιώνα» παραμένει ένας αστικός μύθος με πραγματικά στοιχεία. Μια διάρρηξη που θα ζήλευαν κινηματογραφικά σενάρια, εκτελεσμένη με χειρουργική ακρίβεια και απόλυτη σιωπή.
Και ίσως γι’ αυτό ακριβώς, παραμένει μέχρι σήμερα το πιο θρυλικό ανεξιχνίαστο έγκλημα της σύγχρονης Ελλάδας.
