Το σοβαρό τεχνικό συμβάν που σημειώθηκε την Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026 στο FIR Αθηνών, οδηγώντας στο προσωρινό κλείσιμο του ελληνικού εναέριου χώρου, δεν άφησε πίσω του μόνο ακυρώσεις και πολύωρες καθυστερήσεις πτήσεων. Άνοιξε ταυτόχρονα μια κρίσιμη συζήτηση για τις αποζημιώσεις, τόσο προς τους επιβάτες όσο και προς τις αεροπορικές εταιρείες, με το ερώτημα της ευθύνης να βρίσκεται πλέον στο μικροσκόπιο τεχνικών και δικαστικών αρχών.
Τι συνέβη στο FIR Αθηνών
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, στις 08:59 το πρωί της Κυριακής καταγράφηκε μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις ραδιοσυχνότητες επικοινωνίας που εξυπηρετούν το FIR Αθηνών. Ταυτόχρονα σημειώθηκε πτώση των γραμμών HELLAS COM και των επιχειρησιακών τηλεφωνικών επικοινωνιών. Ο συνεχής «θόρυβος» στις συχνότητες κατέστησε αδύνατη την ασφαλή διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας, οδηγώντας στην απόφαση για καθολική αναστολή πτήσεων.
Τεχνικά κλιμάκια της ΥΠΑ, σε συνεργασία με τεχνικούς του ΟΤΕ, κινήθηκαν άμεσα για τον εντοπισμό και την αποκατάσταση του προβλήματος. Ωστόσο, για ώρες η κανονική λειτουργία των πτήσεων ήταν πρακτικά αδύνατη, προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις σε επιβάτες και αερομεταφορείς.
Η εικόνα στις πτήσεις
Η AEGEAN ανακοίνωσε ότι από τις 09:35 έως τις 12:20 ανεστάλησαν πλήρως όλες οι πτήσεις από και προς τα ελληνικά αεροδρόμια. Από τις 12:20 έως τις 18:00 η λειτουργία επανήλθε με αυστηρούς περιορισμούς χωρητικότητας, με μόλις 35 κινήσεις ανά ώρα, έναντι περίπου 180 σε κανονικές συνθήκες. Η σταδιακή αύξηση του ρυθμού ξεκίνησε λίγο πριν τις 18:00.
Συνολικά, ακυρώθηκαν 48 πτήσεις του δικτύου της εταιρείας, ενώ επιπλέον επιβαρύνσεις προέκυψαν λόγω περιορισμών σε αεροδρόμια της Δυτικής Ευρώπης. Στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» καταγράφηκαν δεκάδες καθυστερήσεις, ακυρώσεις, εκτροπές αφίξεων και αεροσκάφη που επέστρεψαν στις θέσεις στάθμευσης λίγο πριν την απογείωση.
Οι έρευνες για τα αίτια
Οι τεχνικές και διοικητικές έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ έχει διαταχθεί και κατεπείγουσα εισαγγελική διερεύνηση. Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, δήλωσε ότι η ασφάλεια των πτήσεων δεν τέθηκε σε κίνδυνο, υπογραμμίζοντας ότι η απόφαση για το κλείσιμο του εναέριου χώρου ελήφθη προληπτικά.
Το κρίσιμο, ωστόσο, ζήτημα παραμένει η απόδοση ευθύνης, καθώς από αυτή θα εξαρτηθεί και το αν οι οικονομικές συνέπειες θα βαρύνουν αποκλειστικά τις αεροπορικές ή αν θα ανοίξει ο δρόμος για κρατικές ή άλλες αποζημιώσεις.
Τι ισχύει για τις αποζημιώσεις επιβατών
Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο δικαιωμάτων επιβατών, ο πρώτος συνομιλητής του ταξιδιώτη είναι πάντα η αεροπορική εταιρεία που εκτελεί την πτήση. Η εταιρεία οφείλει να προσφέρει επιστροφή χρημάτων ή εναλλακτική μεταφορά, καθώς και παροχές φροντίδας, όπως γεύματα, δυνατότητα επικοινωνίας και, εφόσον απαιτείται, διαμονή.
Διαφορετικό ζήτημα αποτελεί η κατ’ αποκοπήν χρηματική αποζημίωση, που μπορεί να φτάσει έως τα 600 ευρώ, ανάλογα με την απόσταση της πτήσης. Η υποχρέωση αυτή, όμως, δεν ισχύει αν η εταιρεία αποδείξει ότι η καθυστέρηση ή ακύρωση οφείλεται σε «έκτακτες περιστάσεις» που δεν μπορούσαν να αποφευχθούν, ακόμη και με τη λήψη όλων των εύλογων μέτρων. Ακόμη και τότε, πάντως, οι υποχρεώσεις φροντίδας προς τον επιβάτη παραμένουν σε πλήρη ισχύ.
Οι διεκδικήσεις των αεροπορικών
Από την πλευρά τους, οι αεροπορικές εταιρείες διατηρούν το δικαίωμα να στραφούν νομικά κατά τρίτων, εφόσον θεωρήσουν ότι υπήρξε υπαιτιότητα κρατικών ή άλλων φορέων που τους προκάλεσε οικονομική ζημιά. Αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματη κρατική αποζημίωση, αλλά ανοίγει έναν κύκλο διεκδικήσεων που θα κριθεί από τα πορίσματα των τεχνικών και δικαστικών ερευνών.
Το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών, πέρα από την άμεση ταλαιπωρία χιλιάδων επιβατών, φέρνει στην επιφάνεια ένα σύνθετο πλέγμα ευθυνών και αποζημιώσεων. Οι απαντήσεις για το ποιος τελικά θα πληρώσει τον λογαριασμό θα δοθούν το επόμενο διάστημα, καθώς οι έρευνες προχωρούν και το νομικό τοπίο αρχίζει να ξεκαθαρίζει.
