Βγαίνει από τα χαρτιά και περνά σταδιακά στην πράξη η κυβερνητική μεταρρύθμιση για το Λύκειο και το νέο Εθνικό Απολυτήριο, που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον ρόλο της τελευταίας βαθμίδας της σχολικής εκπαίδευσης. Η κυβέρνηση άνοιξε επίσημα, την Τρίτη 3 Φεβρουαρίου, τον εθνικό διάλογο για το νέο σύστημα, ξεκαθαρίζοντας ότι οι Πανελλήνιες δεν καταργούνται, αλλά παύουν να είναι το μοναδικό φίλτρο για την εισαγωγή στα πανεπιστήμια.
Το μήνυμα από το Μέγαρο Μαξίμου και το Υπουργείο Παιδείας είναι σαφές: καμία αιφνιδιαστική αλλαγή, καμία ανατροπή προγραμματισμού για μαθητές και οικογένειες. Η μετάβαση θα είναι σταδιακή, με καθαρό χρονοδιάγραμμα και εφαρμογή από το σχολικό έτος 2027–2028.
Ποιους μαθητές αφορά – Ποιοι δεν επηρεάζονται
Η αλλαγή δεν αγγίζει τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο, ούτε εκείνους της Γ΄ Γυμνασίου. Όλοι αυτοί συνεχίζουν με το ισχύον σύστημα, χωρίς μεταβολές «εν κινήσει».
Το νέο μοντέλο αφορά:
• Μαθητές που σήμερα φοιτούν στη Β΄ Γυμνασίου
• Όσους θα μπουν στην Α΄ Λυκείου το 2027–2028
Αυτοί θα είναι οι πρώτοι που θα φοιτήσουν σε Λύκειο με νέο πρόγραμμα σπουδών, νέο απολυτήριο και διαφορετική φιλοσοφία αξιολόγησης, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν ολοκληρωθεί έγκαιρα τα νέα βιβλία και τα προγράμματα.
Καταργούνται οι Πανελλήνιες;
Η απάντηση είναι ξεκάθαρη, όχι. Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις παραμένουν. Όμως:
• Δεν θα αποτελούν το μοναδικό και απόλυτο κριτήριο
• Θα εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σύστημα αξιολόγησης
• Το βάρος μεταφέρεται από «μία εξέταση» στη συνολική μαθητική πορεία
Στόχος είναι να περιοριστεί το άγχος της μίας ευκαιρίας και να αποτυπώνεται πιο δίκαια η πραγματική εικόνα του μαθητή.
Τι είναι το Εθνικό Απολυτήριο
Το Εθνικό Απολυτήριο σχεδιάζεται ως ένας ενιαίος και αξιόπιστος τίτλος σπουδών, με πραγματικό κύρος, που θα αντικατοπτρίζει:
• Τη συνολική προσπάθεια στο Λύκειο
• Τις γνώσεις και δεξιότητες του μαθητή
• Τη συνέπεια και τη διάρκεια, όχι μόνο την επίδοση λίγων ημερών
Στο μοντέλο που εξετάζεται:
• Θα συνυπολογίζονται οι βαθμοί και των τριών τάξεων του Λυκείου
• Θα υπάρχουν κοινές δικλείδες αξιοπιστίας και αδιάβλητου
• Ο βαθμός απολυτηρίου θα έχει ουσιαστικό ρόλο στην πρόσβαση στα ΑΕΙ
Τι αλλάζει στην εισαγωγή στα πανεπιστήμια
Ο σχεδιασμός που βρίσκεται στο τραπέζι προβλέπει μια συνολική αναδιάταξη του συστήματος πρόσβασης:
• Κατάργηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) στη σημερινή της μορφή
• Συνδυασμό σχολικής επίδοσης και εξετάσεων
• Δημιουργία Εθνικής Αρχής Εξετάσεων
• Σύσταση Εθνικού Σώματος Αξιολογητών για αντικειμενικότητα
• Νέα Τράπεζα Θεμάτων με ενιαία και διαφανή κριτήρια
Η φιλοσοφία μετατοπίζεται από το εξετασιοκεντρικό μοντέλο σε ένα σύστημα που αποτιμά τη διαδρομή του μαθητή και όχι μόνο το αποτέλεσμα.
Γιατί αλλάζει το Λύκειο – Το σκεπτικό της μεταρρύθμισης
Όπως έχει τονίσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, το Λύκειο πρέπει να πάψει να λειτουργεί ως «προθάλαμος» των Πανελλαδικών. Στόχος είναι:
• Αυτοτελής εκπαιδευτικός ρόλος
• Ουσιαστικά εφόδια ζωής και εργασίας
• Προσαρμογή στις τεχνολογικές και επαγγελματικές εξελίξεις
Η μεταρρύθμιση φιλοδοξεί να επαναφέρει το σχολείο στο επίκεντρο της μάθησης και όχι μόνο της εξέτασης.
Οι 5 πυλώνες του εθνικού διαλόγου
Ο εθνικός διάλογος δεν περιορίζεται στις εξετάσεις, αλλά στη συνολική εικόνα του σχολείου:
• Εκπαιδευτικό περιεχόμενο με σύγχρονα προγράμματα και δεξιότητες
• Σχολική ζωή και σχολείο ως κοινότητα μάθησης
• Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και διαρκής ανάπτυξη
• Υποδομές, κτηριακές, ψηφιακές και εργαστηριακές
• Διακυβέρνηση με σαφείς ρόλους, λογοδοσία και συνέχεια
Το αναλυτικό χρονοδιάγραμμα
Ο εθνικός διάλογος έχει συγκεκριμένα στάδια και ημερομηνίες:
• Φεβρουάριος 2026: Εκκίνηση – ομάδες εργασίας
• Μάρτιος – Απρίλιος 2026: Θεματικές συζητήσεις
• Μάιος – Ιούνιος 2026: Σύνθεση προτάσεων
• Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2026: Δημόσια διαβούλευση
• Οκτώβριος 2026: Τελική έκθεση και οδικός χάρτης
Στόχος είναι η νομοθετική πρωτοβουλία έως το τέλος του 2026, ώστε οι αλλαγές να εφαρμοστούν από το σχολικό έτος 2027–2028.
Τι πρέπει να κρατήσουν μαθητές και γονείς
Η κυβέρνηση επιχειρεί μια μεγάλη αλλαγή με βασική αρχή τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα. Κανένας μαθητής δεν αιφνιδιάζεται, κανένας κανόνας δεν αλλάζει ξαφνικά και το νέο σύστημα χτίζεται με ορίζοντα χρόνου και θεσμικές εγγυήσεις.
Το Εθνικό Απολυτήριο δεν έρχεται να καταργήσει τις Πανελλήνιες, αλλά να τις εξισορροπήσει, δίνοντας στο Λύκειο τον ρόλο που για χρόνια είχε χάσει.
