Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι Δήμοι της χώρας καλούνται να εφαρμόσουν πλήρως το νέο Λογιστικό Πλαίσιο της Γενικής Κυβέρνησης (Π.Δ. 54/2018). Για πολλούς, το νέο αυτό πλαίσιο αντιμετωπίζεται ήδη ως ακόμη μία δύσκολη διοικητική υποχρέωση, ένα σύνθετο σύστημα κανόνων που προστίθεται στα πολλά βάρη της καθημερινής λειτουργίας των Δήμων. Όμως, αυτή η ανάγνωση είναι όχι απλώς περιοριστική, αλλά ενδεχομένως και επικίνδυνη.
Γιατί το Π.Δ.54/2018 δεν είναι απλώς μια λογιστική αλλαγή. Είναι μια στρατηγική επιλογή. Και, τελικά, μια καθαρά πολιτική απόφαση.
Το πραγματικό ερώτημα που έχουν μπροστά τους οι Δήμαρχοι και οι διοικήσεις των Δήμων δεν είναι αν θα εφαρμόσουν το νέο πλαίσιο – αυτό είναι δεδομένο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα το εφαρμόσουν: ως ένα ακόμη διοικητικό βάρος ή ως μια μοναδική ευκαιρία να γυρίσουν σελίδα.
Το παρελθόν που βαραίνει το παρόν
Για δεκαετίες, η οικονομική διαχείριση των Δήμων χαρακτηριζόταν από υπερβολική πολυπλοκότητα, κατακερματισμό πληροφοριών και διαδικασίες που συχνά εξυπηρετούσαν περισσότερο τον τύπο, παρά την ουσία, ήτοι τη λήψη έγκαιρων και ουσιαστικών αποφάσεων. Αναλυτικοί κωδικοί, διαρκείς αναμορφώσεις Προϋπολογισμών, φοβικές διαδικασίες και μια γενικευμένη λογική μικροδιαχείρισης δημιούργησαν ένα σύστημα δύσκαμπτο, αργό, με υψηλά διοικητικά κόστη τόσο για αυτούς όσο και για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Το αποτέλεσμα ήταν Δήμαρχοι και διοικήσεις που καλούνταν να αποφασίσουν χωρίς καθαρή εικόνα, υπηρεσίες εγκλωβισμένες σε γραφειοκρατικά σχήματα και πολίτες που βίωναν καθυστερήσεις εκεί όπου θα έπρεπε να υπάρχει ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.
Τι πραγματικά φέρνει το Π.Δ. 54/2018
Το νέο Λογιστικό Πλαίσιο επιχειρεί κάτι ριζικά διαφορετικό. Δεν έρχεται απλώς να «ταξινομήσει καλύτερα» τα οικονομικά στοιχεία, αλλά να αλλάξει τη φιλοσοφία της οικονομικής διοίκησης. Εισάγει ενιαία λογιστική γλώσσα, σαφή διάκριση ρόλων, δυνατότητα ουσιαστικής παρακολούθησης και —κυρίως— χώρο για διοικητική ευελιξία.
Υπό μία βασική προϋπόθεση: να μην εφαρμοστεί μηχανιστικά.
Αν οι Δήμοι επιλέξουν να μεταφέρουν αυτούσιες τις πρακτικές του παρελθόντος στο νέο σύστημα, τότε το Π.Δ.54/2018 θα μετατραπεί πράγματι σε ένα ακόμη διοικητικό βάρος. Ένα σύγχρονο πλαίσιο, φορτωμένο με παλιά νοοτροπία.
Η ευθύνη της διοίκησης και ο ρόλος του Δημάρχου
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας των Δήμων. Ο Δήμαρχος δεν καλείται απλώς να «εγκρίνει» έναν νέο τρόπο λογιστικής απεικόνισης. Καλείται να αποφασίσει αν ο Δήμος του θα συνεχίσει να λειτουργεί με λογικές του χθες ή αν θα αξιοποιήσει το νέο πλαίσιο ως εργαλείο εκσυγχρονισμού.
Ο τρόπος εφαρμογής του Π.Δ.54/2018 επηρεάζει άμεσα την ταχύτητα υλοποίησης των πολιτικών αποφάσεων, την καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών, τη δυνατότητα ουσιαστικού ελέγχου και προγραμματισμού, αλλά και την αξιοπιστία του Δήμου απέναντι στους πολίτες και στους θεσμούς. Επηρεάζει, με απλά λόγια, το αν ένα έργο θα προχωρήσει εγκαίρως, αν μια κοινωνική πολιτική θα υλοποιηθεί χωρίς καθυστερήσεις και αν η διοίκηση θα έχει πραγματική εικόνα ή απλώς σωστά συμπληρωμένα αρχεία.
Δεν πρόκειται για τεχνική λεπτομέρεια. Πρόκειται για διοικητική φιλοσοφία.
Μια σπάνια ευκαιρία αλλαγής σελίδας
Το Π.Δ. 54/2018 δίνει στους Δήμους κάτι σπάνιο: την ευκαιρία να αποτινάξουν παγιωμένες πρακτικές δεκαετιών και να χτίσουν ένα σύγχρονο, λειτουργικό και διαφανές σύστημα οικονομικής διοίκησης. Να περάσουν από τη λογική της συνεχούς άνευ ουσίας «διόρθωσης» και χρονοτριβής, στη λογική του έγκαιρου προγραμματισμού και άμεσης εκτέλεσης. Από τη μικροδιαχείριση στην ουσιαστική εποπτεία.
Αυτή η μετάβαση δεν είναι αυτόματη. Απαιτεί πολιτική βούληση, καθαρή στρατηγική και συνειδητές επιλογές. Απαιτεί, κυρίως, να δει κανείς το νέο λογιστικό πλαίσιο όχι ως υποχρέωση συμμόρφωσης, αλλά ως εργαλείο διοίκησης.
Το πραγματικό δίλημμα
Τελικά, το δίλημμα που έχουν μπροστά τους οι Δήμαρχοι είναι απλό και καθαρό:
Θα αντιμετωπίσουν το Π.Δ.54/2018 ως ακόμη έναν κανόνα που «πρέπει να εφαρμοστεί» ή ως μια μοναδική ευκαιρία να αλλάξουν τον τρόπο που διοικείται ο Δήμος τους;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει όχι μόνο τον τρόπο λειτουργίας των οικονομικών υπηρεσιών, αλλά και τη συνολική εικόνα του Δήμου τα επόμενα χρόνια. Και αυτή είναι μια απόφαση που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της λογιστικής.
του Θάνου Πολύδωρου*
* ο Θάνος Πολύδωρος είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ Α.Ε
