Έντονο ενδιαφέρον, ιστορικά ερωτήματα αλλά και πολιτικές παρεμβάσεις έχει προκαλέσει η δημοπρασία στο eBay με φωτογραφίες που φέρονται να αποτυπώνουν την εκτέλεση των 200 Ελλήνων αντιστασιακών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανή την 1η Μαΐου 1944.
Η αξία κάθε εικόνας έχει ήδη εκτοξευθεί, με εκατοντάδες «χτυπήματα» να ανεβάζουν το ποσό έως και τα 2.100 ευρώ από τα 36,50 ευρώ της τιμής εκκίνησης. Ωστόσο, αν επιβεβαιωθεί η αυθεντικότητά τους, η σημασία τους εκτιμάται ότι θα υπερβαίνει κατά πολύ τη χρηματική τους αξία, καθώς θα πρόκειται για σπάνια ντοκουμέντα μιας από τις πιο σκοτεινές στιγμές της γερμανικής Κατοχής.
Η πρώτη ταυτοποίηση
Μέσω κοινωνικών δικτύων έγιναν οι πρώτες προσπάθειες αναγνώρισης προσώπων που εμφανίζονται στις φωτογραφίες. Σύμφωνα με πληροφορίες, η οικογένειά του φέρεται να ταυτοποίησε τον πρώτο εικονιζόμενο: πρόκειται για τον Βασίλη Ν. Παπαδήμα, μηχανικό στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Μεσσηνία, γεννημένο στην Πύλο και αδελφό του εκδότη Δημήτρη Παπαδήμα.
Ο Βασίλης Παπαδήμας είχε συλληφθεί τον Αύγουστο του 1941 από Ιταλούς καραμπινιέρους. Στις φωτογραφίες φέρεται να απεικονίζεται ως ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο, μεταξύ των κρατουμένων που οδηγούνται προς εκτέλεση.
Η ταυτοποίηση, όπως επισημαίνεται, απαιτεί επίσημη επιβεβαίωση από αρμόδιους αρχειακούς και κρατικούς φορείς.
Σε ποιον Ναζί αξιωματικό αποδίδονται οι φωτογραφίες
Ιστορικοί και συλλέκτες που ερευνούν το υλικό αποδίδουν τις φωτογραφίες στον Γερμανό υπολοχαγό Χέρμαν-Ότο Χόιερ, ο οποίος υπηρετούσε στο 1012 Festungs-Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα και στη συνέχεια τα Ίσθμια.
Ο Χόιερ, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ήταν ζωγράφος, είχε χάσει το αριστερό του χέρι στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και είχε ενταχθεί εθελοντικά στα SS. Η πιθανή εμπλοκή του βασίζεται στο γεγονός ότι ο Βέλγος πωλητής αναφέρει πως οι φωτογραφίες προέρχονται από τη συλλογή Γερμανού αξιωματικού.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη απόδοση παραμένει υπό διερεύνηση και δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.
Αιτήματα για κρατική παρέμβαση
Ο Σύλλογος Εργαζομένων του Υπουργείου Πολιτισμού έχει ζητήσει να αγοραστούν οι φωτογραφίες από το ελληνικό κράτος και να διαφυλαχθούν στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, ώστε να μην καταλήξουν σε ιδιωτικές συλλογές.
Αντίστοιχο αίτημα διατύπωσε με επιστολή του προς τον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη ο Αλέξης Τσίπρας, προτείνοντας να αποκτηθούν από το Ίδρυμα της Βουλής ως φόρος τιμής στους εκτελεσθέντες.
Το ΚΚΕ, σε ανακοίνωσή του, χαρακτήρισε τις φωτογραφίες «μοναδικό φωτογραφικό ντοκουμέντο» της θυσίας των 200 και υπογράμμισε ότι η θέση τους δεν είναι στο εμπόριο αλλά σε δημόσιους φορείς μνήμης, όπως το Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής και άλλους θεσμικούς χώρους.
Ερωτήματα για την πληρότητα του υλικού
Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν πρόκειται για το μοναδικό φωτογραφικό υλικό από την εκτέλεση ή εάν υπάρχουν και άλλες εικόνες που δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Δεδομένου ότι οι φωτογραφίες ήταν τοποθετημένες σε άλμπουμ, εξετάζεται το ενδεχόμενο να υπάρχουν επιπλέον λήψεις.
Την ίδια ώρα, λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση των εικόνων, σημειώθηκε βανδαλισμός στο μνημείο των εκτελεσμένων στην Καισαριανή, με τον δήμο να ανακοινώνει άμεση αποκατάσταση των ζημιών και να υπογραμμίζει ότι «η ιστορική μνήμη δεν ξεθωριάζει».
Η υπόθεση πλέον μετατοπίζεται από την εμπορική διάσταση σε ένα ευρύτερο ιστορικό και ηθικό ζήτημα, με επίκεντρο τη διαφύλαξη της συλλογικής μνήμης και την επίσημη πιστοποίηση της αυθεντικότητας των φωτογραφιών.
