Σε κρίσιμη φάση μπαίνει η προσπάθεια απόκτησης των φωτογραφικών ντοκουμέντων από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944,
καθώς εμπειρογνώμονες του Υπουργείου Πολιτισμού μεταβαίνουν στη Γάνδη του Βελγίου για να εξετάσουν από κοντά τη συλλογή.
Το ελληνικό κράτος κινείται πλέον με συντονισμένα βήματα, ώστε να διαπιστωθεί η γνησιότητα και η νόμιμη προέλευση των φωτογραφιών που είχαν αναρτηθεί προς δημοπράτηση στο eBay.
Στη Γάνδη για έλεγχο αυθεντικότητας και προέλευσης
Σύμφωνα με το ΥΠΠΟ, ειδικοί έχουν ήδη έρθει σε επαφή με τον συλλέκτη και τις επόμενες ημέρες θα τον επισκεφθούν στην έδρα του, στη Γάνδη, προκειμένου να αξιολογήσουν:
την αυθεντικότητα των φωτογραφιών,
τη νομιμότητα της προέλευσής τους,
τη σημασία και την ιστορική αξία της συλλογής.
Εφόσον τεκμηριωθεί η γνησιότητα και η νόμιμη κατοχή, το Υπουργείο Πολιτισμού θα προχωρήσει άμεσα, μέσω της κατάλληλης νομικής οδού, στις ενέργειες για την απόκτησή τους.
Την ίδια στιγμή, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων συνεδριάζει για τον ενδεχόμενο χαρακτηρισμό των φωτογραφικών τεκμηρίων ως μνημείων – κίνηση που αποτελεί θεμέλιο για τη διεκδίκησή τους από το Δημόσιο.
Επικοινωνία Κακλαμάνη – Μενδώνη
Τη Δευτέρα υπήρξε τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του προέδρου της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης και της υπουργού Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι, εφόσον οι φωτογραφίες αποκτηθούν και επιβεβαιωθεί η αυθεντικότητά τους, θα παραδοθούν στη Βουλή των Ελλήνων για να διαφυλαχθούν ως ιστορικά τεκμήρια. Παράλληλα αποφασίστηκε η Βουλή να μην αναλάβει ξεχωριστές πρωτοβουλίες όσο το ΥΠΠΟ χειρίζεται την υπόθεση, με τον κ. Κακλαμάνη να δηλώνει διαθέσιμος για κάθε συνδρομή.
Σε εξέλιξη η ταυτοποίηση των εκτελεσθέντων
Παράλληλα με τις θεσμικές ενέργειες, συνεχίζεται η προσπάθεια ταυτοποίησης προσώπων που εικονίζονται στις φωτογραφίες. Οικογένειες θυμάτων αναζητούν συγγενείς τους, ενώ και το ΚΚΕ αξιοποιεί το ιστορικό του αρχείο.
Από την έως τώρα έρευνα προκύπτει ότι πιθανόν να απεικονίζεται ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης, 30 ετών, από τον Πλατανιά Χανίων, αγωνιστής που εκτελέστηκε την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Είχε έντονη αντιδικτατορική δράση, φυλακίστηκε και μεταφέρθηκε διαδοχικά σε Χανιά, Αβέρωφ, Ακροναυπλία, Λάρισα και Χαϊδάρι πριν οδηγηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Πιθανή θεωρείται και η απεικόνιση του Δημήτρη Παπαδόπουλου, πρόσφυγα από τον Πόντο και ιστορικού στελέχους του συνδικαλιστικού κινήματος των οικοδόμων, ο οποίος φυλακίστηκε και εξορίστηκε επανειλημμένα πριν εκτελεστεί μαζί με τους 200.
Ωστόσο, οι ταυτοποιήσεις δεν είναι οριστικές. Σε δημοσίευμα επισημαίνεται ότι αρχικές εκτιμήσεις για ταυτοποίηση συγκεκριμένων προσώπων αμφισβητούνται από συγγενείς, γεγονός που αποδεικνύει πως η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Το ιστορικό πλαίσιο και η διακίνηση φωτογραφιών
Το ΥΠΠΟ επισημαίνει ότι η διακίνηση φωτογραφιών που τράβηξαν στρατιώτες του Γ’ Ράιχ σε κατεχόμενες χώρες αποτελεί γνωστό ιστορικό φαινόμενο. Μεταπολεμικά δημιουργήθηκαν δίκτυα ανταλλαγής και ανατύπωσης υλικού, μεταξύ αυτών και κύκλοι που συνδέονταν με πρώην μέλη των μονάδων προπαγάνδας.
Οι συγκεκριμένες φωτογραφίες ενδέχεται να εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο, στοιχείο που καθιστά τον έλεγχο της προέλευσης κρίσιμο για κάθε νομική ενέργεια.
Μια υπόθεση μνήμης και ευθύνης
Η υπόθεση δεν αφορά μόνο την κατοχή ενός ιστορικού τεκμηρίου. Αφορά τη συλλογική μνήμη, την τεκμηρίωση της Ιστορίας και τον σεβασμό στα θύματα της Κατοχής.
Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τα πορίσματα των εμπειρογνωμόνων. Μέχρι τότε, η διαδικασία παραμένει ανοιχτή με το βλέμμα στραμμένο τόσο στην ιστορική αλήθεια όσο και στη θεσμική ευθύνη της Πολιτείας.
