Μια από τις πιο εμβληματικές μορφές της συνταγματικής σκέψης στην Ελλάδα δεν βρίσκεται πια ανάμεσά μας. Ο Αντώνης Μανιτάκης, ομότιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ και πρώην υπουργός, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 82 ετών, σκορπίζοντας θλίψη στην πανεπιστημιακή κοινότητα και στον δημόσιο βίο της χώρας.
Ο διακεκριμένος συνταγματολόγος νοσηλευόταν τις τελευταίες ημέρες σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Την απώλειά του γνωστοποίησαν οι πρυτανικές Αρχές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και η Κοσμητεία της Νομικής Σχολής, κάνοντας λόγο για βαριά απώλεια για τη νομική επιστήμη και την ελληνική διανόηση.
«Με συντριβή και ανείπωτη θλίψη ανακοινώνουμε στην πανεπιστημιακή κοινότητα την απώλεια του διακεκριμένου Πανεπιστημιακού Δασκάλου, Αντώνη Μανιτάκη. Από σήμερα η νομική επιστήμη και η ελληνική διανόηση είναι φτωχότερες», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Η Κοσμητεία της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ κήρυξε διήμερο πένθος και ανέστειλε άμεσα όλα τα μαθήματα.
Η κηδεία του, σύμφωνα με την επιθυμία του, θα τελεστεί σε στενό οικογενειακό κύκλο. Ωστόσο, αύριο Πέμπτη στις 19:00, στην Αίθουσα 112 της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, καθηγητές, φοιτητές και φίλοι θα τον αποχαιρετήσουν τιμητικά.
Η ακαδημαϊκή διαδρομή και το αποτύπωμά του στο Συνταγματικό Δίκαιο
Ο Αντώνης Μανιτάκης γεννήθηκε το 1944 στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και συνέχισε τις σπουδές του στο εξωτερικό, αναγορευόμενος διδάκτωρ Νομικών του Πανεπιστημίου των Βρυξελλών.
Το 1982 εξελέγη καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, διαδεχόμενος στην έδρα του Συνταγματικού Δικαίου τον δάσκαλό του, Αριστόβουλο Μάνεση. Το 2012 ανακηρύχθηκε ομότιμος καθηγητής.
Διετέλεσε κοσμήτορας της Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών (1989-1991) και υπήρξε επισκέπτης καθηγητής σε σημαντικά πανεπιστήμια του εξωτερικού, όπως τα Montpellier, Saint-Etienne, Paris X, Rome “La Sapienza” και Nantes, ενώ υπηρέτησε και ως Visiting Research Fellow στο Princeton University (1998-1999).
Το 2007 τιμήθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με βραβείο εξαίρετης πανεπιστημιακής διδασκαλίας.
Παράλληλα, υπηρέτησε ως αναπληρωτής πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (1997-1999) και ως πρόεδρος και αντιπρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (2010-2012).
Ίδρυσε και διηύθυνε την επιστημονική ιστοσελίδα του Ομίλου «Μάνεσης» (www.constitutionalism.gr), συμβάλλοντας ενεργά στον δημόσιο επιστημονικό διάλογο. Το συγγραφικό του έργο περιλαμβάνει 16 μονογραφίες και 130 πρωτότυπες μελέτες στα ελληνικά και γαλλικά, με κορυφαία έργα όπως «Συνταγματικό Δίκαιο», «Οι σχέσεις της εκκλησίας με το κράτος-έθνος» και «Κράτος Δικαίου και έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων».
Η παρουσία του στην πολιτική και στις υπηρεσιακές κυβερνήσεις
Ο Αντώνης Μανιτάκης υπηρέτησε και τον δημόσιο βίο από κυβερνητικές θέσεις σε κρίσιμες περιόδους.
Διετέλεσε υπηρεσιακός υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση του Παναγιώτη Πικραμμένου (17 Μαΐου – 21 Ιουνίου 2012). Στις 21 Ιουνίου 2012 ανέλαβε υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης στην κυβέρνηση Αντώνη Σαμαρά, από την οποία παραιτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2013.
Στις 28 Αυγούστου 2015 προτάθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και ορίστηκε εκ νέου υπουργός Εσωτερικών στην υπηρεσιακή κυβέρνηση της Βασιλικής Θάνου, θέση που διατήρησε έως τις 23 Σεπτεμβρίου 2015.
Με τη νηφαλιότητα, τη θεσμική του συνέπεια και την προσήλωσή του στο κράτος δικαίου, άφησε διακριτό αποτύπωμα τόσο στην πανεπιστημιακή αίθουσα όσο και στην πολιτική πράξη.
Ο Αντώνης Μανιτάκης δεν υπήρξε απλώς ένας πανεπιστημιακός δάσκαλος ή ένας υπουργός σε δύσκολες συγκυρίες. Υπήρξε μια σταθερή φωνή υπέρ της συνταγματικής τάξης και της δημοκρατικής θεσμικότητας, σε εποχές που η δημόσια συζήτηση δοκιμαζόταν. Η απουσία του αφήνει κενό, αλλά και μια βαριά παρακαταθήκη σκέψης και ήθους.
