Αυτό που μέχρι χθες θεωρούσαμε μια «βαριά γαστρεντερίτιδα», σήμερα μπορεί να εξελιχθεί σε μάχη χωρίς αποτελεσματικό όπλο. Η νέα ευρωπαϊκή έκθεση για τη μικροβιακή αντοχή φέρνει την Ελλάδα ξανά στο προσκήνιο και όχι για καλό λόγο. Τα βασικά αντιβιοτικά χάνουν τη δύναμή τους και οι γιατροί βρίσκονται ολοένα και συχνότερα απέναντι σε βακτήρια που δεν «υποχωρούν».
Η Ελλάδα στις κόκκινες ζώνες της Ευρώπης
Η «Ευρωπαϊκή Συνοπτική Έκθεση για την Αντιμικροβιακή Αντοχή 2023–2024» του ECDC και της EFSA αποτυπώνει μια σκληρή πραγματικότητα: η χώρα μας παραμένει στις υψηλότερες θέσεις ανθεκτικότητας μικροβίων στην ΕΕ.
Ενώ κράτη της Βόρειας Ευρώπης μειώνουν σταθερά τη χρήση αντιβιοτικών και βλέπουν αποτελέσματα, η Ελλάδα εμφανίζει στασιμότητα. Η πρόοδος έχει «παγώσει» και τα ποσοστά αντοχής παραμένουν πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Όταν το βασικό φάρμακο δεν δουλεύει πια
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο αφορά τη σιπροφλοξασίνη, αντιβιοτικό που για δεκαετίες αποτελούσε βασική θεραπεία για σοβαρές τροφικές λοιμώξεις.
Στην Ελλάδα, η αντοχή του Campylobacter στη συγκεκριμένη ουσία ξεπερνά συχνά το 90% στα δείγματα από ανθρώπους. Με απλά λόγια: αν ένας ασθενής νοσήσει σοβαρά από μολυσμένο κοτόπουλο ή νερό, το συγκεκριμένο φάρμακο έχει ελάχιστες πιθανότητες να τον βοηθήσει.
Ακόμη πιο ανησυχητικό:
-
Η χώρα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό αντοχής στην ερυθρομυκίνη για το στέλεχος C. coli στην ΕΕ, περίπου 38,5%.
-
Η Salmonella Enteritidis παρουσιάζει αυξητική τάση ανθεκτικότητας την τελευταία δεκαετία.
-
Εντοπίστηκαν στελέχη E. coli ανθεκτικά ακόμη και στις καρβαπενέμες, τα αντιβιοτικά «τελευταίας γραμμής άμυνας».
Το επίσημο μήνυμα: «Κόκκινος συναγερμός»
Η ίδια η έκθεση είναι σαφής:
«Η μικροβιακή αντοχή σε κοινά τροφιμογενή βακτήρια συνεχίζει να αποτελεί πρόβλημα δημόσιας υγείας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η αντοχή στη σιπροφλοξασίνη είναι πλέον τόσο διαδεδομένη που δεν μπορεί να θεωρείται βιώσιμη επιλογή για σοβαρές λοιμώξεις από Campylobacter. Η εμφάνιση αντοχής σε αντιβιοτικά τελευταίας γραμμής αποτελεί κόκκινο συναγερμό».
Το μήνυμα είναι καθαρό: αν χαθούν και τα «τελευταία όπλα», οι επιλογές περιορίζονται δραματικά.
8 στους 10 με σαλμονέλωση στο νοσοκομείο
Τα στοιχεία εξηγούν και μια άλλη ανησυχητική εικόνα: στην Ελλάδα, το 80,1% των ασθενών με σαλμονέλωση καταλήγει στο νοσοκομείο. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κινείται γύρω στο 40%.
Οι γιατροί βλέπουν ολοένα και συχνότερα λοιμώξεις που δεν ανταποκρίνονται στην αρχική θεραπεία. Η καθυστέρηση στην αποτελεσματική αντιμετώπιση επιβαρύνει ασθενείς και σύστημα υγείας.
Γιατί τα μέτρα δεν αποδίδουν
Τα τελευταία χρόνια έχουν ληφθεί μέτρα τόσο στην ιατρική όσο και στην κτηνοτροφία για τον περιορισμό της αλόγιστης χρήσης αντιβιοτικών. Ωστόσο, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή αξιολόγηση, δεν αρκούν.
Η αντοχή δεν μειώνεται. Παραμένει σταθερά υψηλή.
Και αυτό σημαίνει κάτι πολύ απλό: χωρίς πιο αυστηρό έλεγχο στη χρήση αντιβιοτικών και χωρίς αλλαγή νοοτροπίας, οι «απλές» λοιμώξεις του σήμερα μπορεί να γίνουν οι δύσκολες μάχες του αύριο.
