Η 22η Μαρτίου δεν είναι μια συνηθισμένη ημερολογιακή επέτειος. Η Παγκόσμια Ημέρα Νερού λειτουργεί φέτος ως καθρέφτης που αντανακλά μια οξεία αλήθεια: η Ελλάδα βρίσκεται ήδη στην πρώτη γραμμή των συνεπειών της κλιματικής κρίσης, χωρίς ακόμα να διαθέτει εκείνη τη συνεκτική, δεσμευτική και μακρόπνοη εθνική στρατηγική που επιβάλλουν οι συνθήκες.
Άνοδος θερμοκρασιών, ραγδαίες μεταβολές στις βροχοπτώσεις, αυξανόμενη πίεση από τον τουρισμό και τη γεωργία, φθαρμένες υποδομές με τεράστιες διαρροές και υπεράντληση υπόγειων υδροφορέων συνθέτουν μια εικόνα υδατικής ανασφάλειας που δεν επιδέχεται πλέον αναβολή.
Η Θεσσαλονίκη Ξαναμιλά για το Νερό
Στις 18 Μαρτίου 2026, η Αίθουσα Νερού του Δημαρχείου Θεσσαλονίκης φιλοξένησε τον δημόσιο διάλογο με τίτλο «Τι Τρέχει με το Νερό;», διοργάνωση της Περιφερειακής Οργάνωσης Κεντρικής Μακεδονίας του ΚΟΣΜΟΥ. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με αφορμή τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Νερού και επιβεβαίωσε ότι το ζήτημα επιστρέφει δυναμικά στο κέντρο της πολιτικής συζήτησης.
Η επιλογή της πόλης δεν είναι τυχαία. Δώδεκα χρόνια μετά το ιστορικό δημοψήφισμα της Θεσσαλονίκης, το οποίο ανέδειξε με σαφήνεια την κοινωνική βούληση για δημόσια διαχείριση του νερού, το κεντρικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: ποιος ελέγχει το νερό, με ποια λογοδοσία και προς όφελος ποιου;
Συμμετέχοντες στον Δημόσιο Διάλογο
| Όλγα Στεφανή | Συντονίστρια Τομέα Αυτοδιοίκησης ΚΟΣΜΟΥ — Πρόλογος |
| Φίλιππος Γκανούλης | Πολιτικός Μηχανικός, πρώην Περιφερειακός Σύμβουλος, μέλος Πολιτικού Συμβουλίου ΚΟΣΜΟΥ |
| Γιάννης Κρεστενίτης | Ομότιμος Καθηγητής ΑΠΘ, πρώην Πρόεδρος ΕΥΑΘ Α.Ε. |
| Γλυκερία (Ρία) Καλφακάκου | Δημοτική Σύμβουλος Θεσσαλονίκης, Ομότιμη Καθηγήτρια Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ |
| Γιώργος Αρχοντόπουλος | Πρόεδρος Σωματείου Εργαζομένων ΕΥΑΘ Α.Ε., μέλος Πρωτοβουλίας Πολιτών «Σώστε το Νερό» |
| Πέτρος Κόκκαλης | Γραμματέας ΚΟΣΜΟΥ, πρώην Ευρωβουλευτής Πρασίνων (2019–2024) |
| Ιάσων Μπάντιος | Δημοσιογράφος — Συντονιστής της συζήτησης |
Η Διάγνωση: Κατακερματισμός και Χρόνια Αδράνεια
Η συζήτηση ανέδειξε αυτό που πολλοί γνωρίζουν αλλά λίγοι διατυπώνουν δημόσια με σαφήνεια: η Ελλάδα αντιμετωπίζει το νερό ως διοικητική ρουτίνα, όχι ως εθνική προτεραιότητα. Η κατακερματισμένη διακυβέρνηση, οι χρόνιες υπο-επενδύσεις στις υποδομές, οι σημαντικές απώλειες νερού στα δίκτυα διανομής και η σχεδόν ανύπαρκτη επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υδάτων συνθέτουν μια εικόνα που δεν αντέχει άλλο εφησυχασμό.
«Το νερό δεν είναι εμπόρευμα. Είναι δημόσιο αγαθό, θεμελιώδης όρος ζωής, κοινωνικής συνοχής και παραγωγικής ασφάλειας.»
ΚΟΣΜΟΣ Πράσινη Συμφωνία
Ο ΚΟΣΜΟΣ τονίζει ότι η αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος δεν μπορεί να γίνεται με αποσπασματικές παρεμβάσεις ή με λογική αγοράς. Είναι εξ ορισμού ζήτημα δημοκρατίας, κοινωνικής δικαιοσύνης, περιβαλλοντικής ευθύνης και εθνικής ανθεκτικότητας.
Η Πρόταση: Εθνικό Σχέδιο Νερού 2030
Μέσα από την Ελληνική Πράσινη Συμφωνία και το πολιτικό πρόγραμμα Hellas2030.gr, ο ΚΟΣΜΟΣ παρουσιάζει ένα ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο Νερού 2030, δομημένο γύρω από πέντε σαφείς προτεραιότητες:
- Πρόληψη λειψυδρίας : Συστηματική πολιτική πρόβλεψης και διαχείρισης κρίσεων, ιδίως σε περιοχές που πλήττονται ήδη.
- Σύγχρονες και ανθεκτικές υποδομές: Στοχευμένες επενδύσεις στα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης για μείωση απωλειών.
- Αγροτική μετάβαση : Στήριξη ορθολογικότερης χρήσης υδατικών πόρων στη γεωργία, μέσα από σύγχρονες αρδευτικές πρακτικές.
- Επαναχρησιμοποίηση και εξοικονόμηση: Ανάπτυξη υποδομών και κινήτρων για ανακύκλωση επεξεργασμένων υδάτων.
- Δημοκρατική, διαφανής και κοινωνικά δίκαιη διακυβέρνηση: Λογοδοτική διαχείριση μακριά από λογικές ιδιωτικοποίησης.
Το Πολιτικό Διακύβευμα
Πέρα από τις τεχνικές προτάσεις, ο δημόσιος διάλογος του ΚΟΣΜΟΥ είχε και σαφή πολιτική σημειολογία. Η Παγκόσμια Ημέρα Νερού γίνεται αφορμή να υπενθυμίσει σε όλους ότι οι επιλογές διαχείρισης ενός δημόσιου αγαθού δεν είναι ποτέ ουδέτερες: ορίζουν ποιος έχει πρόσβαση, με ποιο κόστος, και υπό ποιες συνθήκες.
Σε μια Ελλάδα με εντεινόμενες ανισότητες μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών, και σε μια Ευρώπη που αντιμετωπίζει τις πρώτες σοβαρές δοκιμασίες υδατικής ασφάλειας, το ερώτημα δεν είναι αν θα χρειαστεί εθνική στρατηγική. Το ερώτημα είναι αν θα τολμήσουμε να τη διαμορφώσουμε έγκαιρα, πριν η ανάγκη μετατραπεί σε κρίση.
Η εκδήλωση του ΚΟΣΜΟΥ στη Θεσσαλονίκη και το Εθνικό Σχέδιο Νερού 2030 που παρουσιάστηκε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νερού στέλνουν ένα σαφές μήνυμα: η διαχείριση του νερού δεν μπορεί να παραμένει στο περιθώριο της ατζέντας σε μια εποχή που η κλιματική κρίση την έχει αναγάγει σε ζήτημα επιβίωσης.
Η Ελλάδα οφείλει να προχωρήσει από τη διαχείριση κρίσεων στην πρόληψη, από τον κατακερματισμό στη συνεκτική εθνική στρατηγική, και από τη λογική αγοράς στη λογική του δημόσιου αγαθού. Το νερό είναι η πιο κρίσιμη υποδομή που διαθέτει η χώρα όχι μόνο για τη βιωσιμότητα της οικονομίας και της γεωργίας, αλλά για την κοινωνική συνοχή και τη δημοκρατική ισότητα.
Αν υπάρχει ένα μάθημα από τα δώδεκα χρόνια που μεσολάβησαν από το δημοψήφισμα της Θεσσαλονίκης, είναι αυτό: η κοινωνία γνωρίζει τι θέλει. Αυτό που εκκρεμεί είναι η πολιτική βούληση να το υλοποιήσει.
«Χωρίς νερό δεν υπάρχει οικονομία. Χωρίς δίκαιη πρόσβαση δεν υπάρχει κοινωνία. Χωρίς δημόσιο σχέδιο δεν υπάρχει μέλλον.»
