Το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης (Όρθρος Μεγάλης Τετάρτης), οι ναοί πλημμυρίζουν από τη μελωδία του Δοξαστικού των Απόστιχων, γνωστού ως «Τροπάριο της Κασσιανής». Θεωρείται ένα από τα αριστουργήματα της βυζαντινής ποίησης.
Ποια ήταν η Κασσιανή;
Η Κασσιανή ήταν μια ευγενής, πανέμορφη και εξαιρετικά μορφωμένη γυναίκα του 9ου αιώνα. Σύμφωνα με την παράδοση, συμμετείχε στην τελετή επιλογής νύφης για τον αυτοκράτορα Θεόφιλο. Όταν εκείνος προσπάθησε να την προσβάλει λέγοντας πως «από τη γυναίκα πηγάζουν τα κακά» (εννοώντας την Εύα), η Κασσιανή του απάντησε ετοιμόλογα: «Αλλά και από τη γυναίκα πηγάζουν τα κρείττονα» (εννοώντας την Παναγία). Ο Θεόφιλος, θιγμένος από την ευφυΐα της, δεν την επέλεξε, κι εκείνη ακολούθησε τον μοναχισμό, αφιερώνοντας τη ζωή της στη συγγραφή ύμνων.
Το περιεχόμενο του Ύμνου
Το τροπάριο είναι ένας συγκλονιστικός μονόλογος μιας γυναίκας που έχει αμαρτήσει πολύ, αλλά μετανοεί με όλη της τη δύναμη.
-
Η εικόνα: Η γυναίκα πλένει τα πόδια του Χριστού με μύρο και τα σκουπίζει με τα μαλλιά της.
-
Ο συμβολισμός: Περιγράφει τη νύχτα της αμαρτίας ως «ζοφώδη και ασέληνο» (σκοτεινή και χωρίς φεγγάρι), ζητώντας από τον Χριστό να δεχτεί τα δάκρυά της όπως δέχεται το νερό από τα σύννεφα.
-
Η κορύφωση: Η φράση «Αμαρτιών μου τα πλήθη και κριμάτων Σου αβύσσους, τις εξιχνιάσει, ψυχοσώστα Σωτήρ μου;» (Ποιος μπορεί να μετρήσει το πλήθος των αμαρτιών μου και το άπειρο έλεός Σου;) συμπυκνώνει όλο το νόημα της Μεγάλης Εβδομάδας.
Γιατί μας συγκινεί ακόμα και σήμερα;
Το Τροπάριο της Κασσιανής δεν είναι απλώς ένα θρησκευτικό κείμενο· είναι μια βαθιά ανθρώπινη εξομολόγηση. Μας υπενθυμίζει ότι όσο μεγάλο κι αν είναι το σφάλμα, η μετάνοια και η αγάπη έχουν τη δύναμη να λυτρώσουν τον άνθρωπο.
Στις εκκλησίες, η απόδοση του ύμνου σε ήχο πλάγιο του τετάρτου δημιουργεί μια ατμόσφαιρα κατάνυξης που δύσκολα αφήνει κανέναν ασυγκίνητο, προετοιμάζοντας το έδαφος για τα Πάθη και την Ανάσταση.
