Ένα αναπάντεχο εύρημα, το οποίο θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να αποβεί μοιραίο, έφερε ξανά στο προσκήνιο τους αόρατους κινδύνους που κρύβει η ελληνική ύπαιθρος, ως κατάλοιπο της πολυτάραχης σύγχρονης ιστορίας της χώρας. Σε μια κατάφυτη δασική περιοχή, λίγο έξω από το γραφικό χωριό Νόστιμο της Περιφερειακής Ενότητας Ευρυτανίας, σήμανε συναγερμός στις διωκτικές και στρατιωτικές αρχές. Αιτία αποτέλεσε ο εντοπισμός μιας οξειδωμένης χειροβομβίδας, η οποία παρέμενε κρυμμένη στο έδαφος για δεκαετίες, διατηρώντας ωστόσο στο ακέραιο την καταστροφική και θανατηφόρα ικανότητά της.
Το χρονικό του εντοπισμού
Το περιστατικό έλαβε χώρα την Παρασκευή, 24 Απριλίου, όταν ένα συνεργείο επαγγελματιών υλοτόμων εκτελούσε προγραμματισμένες εργασίες καθαρισμού και κοπής ξυλείας στην περιοχή. Κατά τη διάρκεια των εργασιών, ένας από τους εργάτες εντόπισε ένα μεταλλικό αντικείμενο ασυνήθιστου σχήματος, μισοθαμμένο στο χώμα και καλυμμένο από την πυκνή βλάστηση. Επιδεικνύοντας εξαιρετική ψυχραιμία, εγρήγορση και επαγγελματισμό, οι υλοτόμοι αναγνώρισαν άμεσα την επικινδυνότητα του ευρήματος. Διέκοψαν αμέσως κάθε δραστηριότητα, απομακρύνθηκαν σε ασφαλή απόσταση και ενημέρωσαν τις αρμόδιες αστυνομικές αρχές.
Η αντίδραση του κρατικού μηχανισμού υπήρξε ακαριαία και απολύτως σύμφωνη με τα αυστηρά πρωτόκολλα διαχείρισης κρίσεων. Δυνάμεις της Ελληνικής Αστυνομίας έσπευσαν στο σημείο, αποκλείοντας εγκαίρως μια ευρεία περίμετρο ασφαλείας γύρω από το εύρημα. Η περιοχή τέθηκε υπό διαρκή φύλαξη καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, προκειμένου να αποτραπεί η προσέγγιση από πεζοπόρους, κτηνοτρόφους ή την τοπική πανίδα, καθώς σε τέτοιες περιπτώσεις η παραμικρή δόνηση μπορεί να αποβεί καταστροφική.
Η επιχείρηση της 695 ΑΒΠ και ο τεχνικός βαθμός δυσκολίας
Το πρωί του Σαββάτου, 25 Απριλίου, το επιχειρησιακό σκέλος της εξουδετέρωσης πέρασε στα χέρια των πλέον ειδικών. Στο χωριό Νόστιμο κατέφθασε το εξειδικευμένο κλιμάκιο EOD (Explosive Ordnance Disposal – Εξουδετέρωσης Εκρηκτικών Μηχανισμών) του Στρατού Ξηράς. Η συγκεκριμένη ομάδα ανήκει στην 695 Αποθήκη Βάσεως Πυρομαχικών (ΑΒΠ), η οποία εδρεύει στο Αυλάκι Στυλίδας και διαθέτει τεράστια εμπειρία, τεχνογνωσία και άρτιο εξοπλισμό στη διαχείριση αντίστοιχων περιστατικών στην Κεντρική Ελλάδα.
Οι πυροτεχνουργοί, φέροντας τον απαραίτητο αντιβομβιδικό εξοπλισμό, προσέγγισαν το σημείο με χειρουργική ακρίβεια. Όπως διαπιστώθηκε, επρόκειτο για μια χειροβομβίδα σε προχωρημένη κατάσταση οξείδωσης. Αυτό το τεχνικό στοιχείο καθιστά τον εκρηκτικό μηχανισμό εξαιρετικά ασταθή και απρόβλεπτο. Ο μηχανισμός πυροδότησης και η περόνη ασφαλείας, έχοντας διαβρωθεί από την υγρασία και τα στοιχεία της φύσης επί δεκαετίες, χάνουν τη δομική τους ακεραιότητα. Παράλληλα, τα εκρηκτικά υλικά στο εσωτερικό υφίστανται χημικές αλλοιώσεις (όπως η εξίδρωση), που τα καθιστούν υπερευαίσθητα στην παραμικρή τριβή, την κρούση ή την απότομη αλλαγή θερμοκρασίας.
Λόγω της εξαιρετικής επικινδυνότητας μιας ενδεχόμενης μεταφοράς, οι ειδικοί του Στρατού Ξηράς προχώρησαν, βάσει του πρωτοκόλλου, σε ελεγχόμενη εξουδετέρωση του πολεμικού υλικού στον ίδιο τον χώρο εντοπισμού του (in situ). Η διαδικασία στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία, ενσωματώνοντας σύγχρονες τεχνικές ελεγχόμενης έκρηξης, οι οποίες ελαχιστοποιούν το ωστικό κύμα. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίστηκε ότι δεν θα προκληθεί καμία δευτερογενής πυρκαγιά ή ζημιά στο ευαίσθητο δασικό οικοσύστημα της Ευρυτανίας και, φυσικά, προστατεύτηκε στο ακέραιο η ανθρώπινη ζωή.
Οι ιστορικές μνήμες και τα πρωτόκολλα της Πολιτείας
Η περιοχή της Ευρυτανίας και το ευρύτερο ανάγλυφο της περιοχής δεν είναι άγνωστα σε τέτοιου είδους ανακαλύψεις. Το ορεινό και δυσπρόσιτο τοπίο του νομού αποτέλεσε βασικό θέατρο επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και της Εθνικής Αντίστασης, καθώς και επίκεντρο σφοδρότατων ένοπλων συγκρούσεων την περίοδο του Ελληνικού Εμφυλίου. Τα βουνά της Ρούμελης κρύβουν ακόμη στα σπλάχνα τους άσφαιρα και ενεργά πυρομαχικά, νάρκες, βλήματα όλμων και χειροβομβίδες. Τα «τυφλά» αυτά όπλα του παρελθόντος αποκαλύπτονται συχνά μετά από έντονες βροχοπτώσεις που διαβρώνουν το έδαφος ή, όπως στην προκειμένη περίπτωση, κατά τη διάρκεια γεωργικών και υλοτομικών εργασιών.
Η συγκεκριμένη επιχείρηση αναδεικνύει με τον πλέον εύγλωττο τρόπο τη σημασία της διαλειτουργικότητας μεταξύ των υπηρεσιών του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Η ΕΛ.ΑΣ. ως πρώτος ανταποκριτής (first responder) έχει την ευθύνη της οριοθέτησης και της διασφάλισης του χώρου, ενώ το Γενικό Επιτελείο Στρατού (ΓΕΣ) αναλαμβάνει το άκρως εξειδικευμένο τεχνικό έργο της ταυτοποίησης και αδρανοποίησης.
Οδηγίες προς τους πολίτες: Με αφορμή το περιστατικό στο Νόστιμο, οι κρατικές αρχές ασφαλείας υπενθυμίζουν στους πολίτες τον αυστηρό κανόνα δράσης απέναντι σε Unexploded Ordnance (UXO) – τα μη εκραγέντα πολεμικά κατάλοιπα. Υπό καμία συνθήκη δεν πρέπει ο πολίτης να αγγίξει, να μετακινήσει, να χτυπήσει ή να περιεργαστεί ένα ύποπτο μεταλλικό αντικείμενο στη φύση. Ο χρυσός κανόνας υπαγορεύει την άμεση οπισθοχώρηση από τα ίδια βήματα, την προσεκτική οπτική σήμανση της ευρύτερης περιοχής από απόσταση και την άμεση κλήση στο 100 (Ελληνική Αστυνομία) ή στον Ευρωπαϊκό Αριθμό Έκτακτης Ανάγκης 112.
Η άψογη συνεργασία μεταξύ των πολιτών και των αρχών σε αυτό το συμβάν αποτελεί πρότυπο για τη διαφύλαξη της δημόσιας ασφάλειας απέναντι στις θανατηφόρες «σκιές» της ιστορίας μας.
