Σε μια ιστορική πολιτική συμφωνία που αλλάζει ριζικά τα δεδομένα της μεταναστευτικής πολιτικής στην Ευρώπη κατέληξαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Το νέο πλαίσιο αφορά τον κανονισμό επιστροφών για μετανάστες που δεν διαθέτουν δικαίωμα νόμιμης παραμονής και, για πρώτη φορά, ανοίγει επίσημα τον δρόμο για τη δημιουργία «κόμβων επιστροφής» (return hubs) σε χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η συμφωνία, η οποία επιτεύχθηκε υπό την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, έρχεται να συμπληρώσει το ευρύτερο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή σε λίγες ημέρες, στις 12 Ιουνίου 2026.
Οι 4 Κεντρικοί Πυλώνες του Νέου Κανονισμού
Η μεταρρύθμιση στοχεύει στην επιτάχυνση των διαδικασιών απέλασης και στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού μηχανισμού μέσα από τέσσερις βασικές αλλαγές:
-
Κόμβοι Επιστροφής σε Τρίτες Χώρες: Θεσπίζεται το απαραίτητο νομικό πλαίσιο που επιτρέπει στα κράτη-μέλη να δημιουργούν κέντρα φιλοξενίας/μεταφοράς σε χώρες εκτός ΕΕ. Οι εγκαταστάσεις αυτές θα λειτουργούν είτε ως ενδιάμεσοι σταθμοί είτε ως τελικοί προορισμοί, προκειμένου να διευκολύνονται οι επιστροφές προς τις χώρες καταγωγής, με ρητή πρόβλεψη για τον σεβασμό των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
-
Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής (ERO): Εισάγεται ένα ενιαίο ψηφιακό έγγραφο (European Return Order) στο οποίο θα καταγράφονται όλα τα βασικά στοιχεία της απόφασης απέλασης. Με αυτόν τον τρόπο, οι αρχές διαφορετικών ευρωπαϊκών κρατών θα μπορούν να ανταλλάσσουν άμεσα πληροφορίες και να αναγνωρίζουν τις αποφάσεις που εκδίδονται από άλλα μέλη.
-
Αυστηρότερες Υποχρεώσεις για τους Μετανάστες: Οι υπό απέλαση ιδιώτες υποχρεούνται πλέον νομικά να συνεργάζονται πλήρως με τις εθνικές αρχές και να συμμορφώνονται με τις διαδικασίες αποχώρησης. Παράλληλα, εισάγονται ειδικές, αυστηρές διατάξεις για όσους κρίνεται ότι συνιστούν κίνδυνο για τη δημόσια τάξη ή την εθνική ασφάλεια.
-
Προαιρετική (για την ώρα) Αμοιβαία Αναγνώριση: Η αυτόματη αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων επιστροφής μεταξύ των κρατών-μελών παραμένει σε προαιρετική βάση, με το ζήτημα να επανεξετάζεται στο μέλλον, αφού αξιολογηθεί η πρώτη φάση εφαρμογής του νέου πλαισίου.
«Η σημερινή συμφωνία ενισχύει την αξιοπιστία της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ», δήλωσε ο Νικόλαος Ιωαννίδης, Υφυπουργός Μετανάστευσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, τονίζοντας ότι το νέο σύστημα εγγυάται παράλληλα τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το επόμενο βήμα για να τεθεί σε ισχύ ο κανονισμός είναι η τυπική και επίσημη έγκρισή του από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και το Συμβούλιο της ΕΕ.
