Η είδηση της σύλληψης ενός 37χρονου Παλαιστίνιου στον Άγιο Νικόλαο της Κρήτης το περασμένο Σάββατο, με τη βαρύτατη κατηγορία της ένταξης και δράσης στην τρομοκρατική οργάνωση Χαμάς, ήρθε να υπενθυμίσει με τον πιο απόλυτο και ρεαλιστικό τρόπο ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε γεωπολιτική «γυάλα». Καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να μαίνεται, τα απόνερα της αιματηρής σύγκρουσης αγγίζουν πλέον άμεσα τον πυρήνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η συγκεκριμένη σύλληψη δεν ήταν αποτέλεσμα ενός τυχαίου ελέγχου, αλλά το επιστέγασμα μιας εξαιρετικά λεπτής, διακρατικής και πολύπλοκης επιχείρησης πληροφοριών που απέτρεψε τα χειρότερα στο «παρά πέντε».
Είναι απολύτως κατανοητό και θεμιτό η κοινή γνώμη να αισθάνεται έντονη ανησυχία στο άκουσμα ότι φερόμενα στελέχη της Χαμάς κυκλοφορούν ανενόχλητα σε έναν από τους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς της χώρας. Ωστόσο, η ψύχραιμη και αναλυτική ανάγνωση των γεγονότων αποδεικνύει ότι τα αντανακλαστικά των εθνικών υπηρεσιών ασφαλείας λειτούργησαν υποδειγματικά, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως σταθερού πυλώνα ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Το σήμα από την Κύπρο και η ταχύτατη κινητοποίηση των ελληνικών αρχών
Το νήμα της υπόθεσης άρχισε να ξετυλίγεται αρκετά χιλιόμετρα μακριά από την Κρήτη, και συγκεκριμένα στην Κύπρο. Οι κυπριακές αρχές είχαν προχωρήσει το προηγούμενο διάστημα στη σύλληψη δύο ομοεθνών του 37χρονου, οι οποίοι ερευνώνταν για κατοχή εκρηκτικών υλών και σχεδιασμό τρομοκρατικών ενεργειών που συνδέονταν άμεσα με τη δράση της Χαμάς. Από τη βαθιά ανάλυση των ψηφιακών τους επικοινωνιών, προέκυψε ένας κρίσιμος τηλεφωνικός αριθμός που λειτουργούσε ως σύνδεσμος επί ελληνικού εδάφους.
Η πολύτιμη αυτή πληροφορία διαβιβάστηκε αστραπιαία στην Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ). Για περίπου μία εβδομάδα, ο 37χρονος τέθηκε υπό στενό, 24ωρο κλοιό διακριτικής παρακολούθησης. Η κοινή επιχείρηση της ΕΥΠ με τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Ειδικών Εγκλημάτων Βίας (ΔΑΕΕΒ – Αντιτρομοκρατική) ήταν χειρουργικής ακρίβειας, οδηγώντας στη σύλληψή του τα ξημερώματα του Σαββάτου, χωρίς να δημιουργηθεί η παραμικρή διαρροή ή πανικός στην τοπική κοινωνία του Αγίου Νικολάου. Αυτή η διακρατική συνεργασία υπογραμμίζει τη σημασία του ενιαίου δόγματος ασφαλείας μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας απέναντι στις σύγχρονες, ασύμμετρες απειλές.
Το προφίλ του 37χρονου, η εκπαίδευση στη Μαλαισία και τα ευρήματα
Ποιος είναι, όμως, ο άνθρωπος που βρέθηκε στο απόλυτο επίκεντρο αυτής της διεθνούς έρευνας; Σύμφωνα με τα διασταυρωμένα στοιχεία της έρευνας, πρόκειται για έναν Παλαιστίνιο με καταγωγή από τη Λωρίδα της Γάζας, όπου μάλιστα φέρεται να έχει αφήσει πίσω την οικογένεια και τα δύο του παιδιά. Ο ίδιος βρισκόταν νόμιμα στην Ελλάδα εδώ και περίπου έναν χρόνο, έχοντας εξασφαλίσει καθεστώς πολιτικού ασύλου. Μέχρι πρόσφατα, διέμενε μόνος του σε διαμέρισμα στην περιοχή των Πατησίων στην Αθήνα, ενώ ενόψει της θερινής τουριστικής περιόδου είχε μετακομίσει στην Κρήτη, εργαζόμενος ως εποχιακός υπάλληλος σε τοπική ξενοδοχειακή μονάδα. Το γεγονός ότι χρησιμοποιούσε τη νόμιμη εργασία και το χαμηλό προφίλ ως «βιτρίνα» αποτελεί μια κλασική μέθοδο απόκρυψης ατόμων που εμπλέκονται σε σκοτεινά δίκτυα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι συγκλίνουσες πληροφορίες που τον φέρουν να έχει λάβει στο παρελθόν εξειδικευμένη στρατιωτική εκπαίδευση. Μαζί με έναν εκ των συλληφθέντων στην Κύπρο, φέρεται να είχε ταξιδέψει στη Μαλαισία, όπου σε μυστικό στρατόπεδο εκπαιδεύτηκε στην κατασκευή αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών χρησιμοποιώντας απλά, καθημερινά χημικά υλικά, όπως τα γεωργικά λιπάσματα.
Κατά τις ταυτόχρονες έρευνες που πραγματοποίησε η Αντιτρομοκρατική στο δωμάτιό του στον Άγιο Νικόλαο και στο διαμέρισμά του στα Πατήσια, βρέθηκαν και κατασχέθηκαν:
-
Κινητά τηλέφωνα και φορητός ηλεκτρονικός υπολογιστής.
-
Μέσα αποθήκευσης δεδομένων (USB sticks) και πολλαπλές τραπεζικές κάρτες.
-
Εργαστηριακός εξοπλισμός και ψηφιακές ζυγαριές ακριβείας.
Τα παραπάνω κρίσιμα ευρήματα έχουν ήδη μεταφερθεί στα εγκληματολογικά εργαστήρια της ΕΛ.ΑΣ. για ψηφιακή και φυσική ανάκτηση δεδομένων, προκειμένου να χαρτογραφηθεί πλήρως το δίκτυο των επαφών του, οι χρηματοδοτικές του πηγές και οι διαδικτυακές του αναζητήσεις για την προμήθεια υλικών.
Τα σενάρια για το χτύπημα, το κρουαζιερόπλοιο και η μερική ομολογία
Το πλέον ανατριχιαστικό κομμάτι της υπόθεσης αφορά τον φερόμενο στόχο του. Οι αρμόδιες υπηρεσίες εξετάζουν εξαιρετικά σοβαρά την πληροφορία ότι ο 37χρονος βρισκόταν στο στάδιο συγκέντρωσης υλικών (pre-operational phase) για την κατασκευή εκρηκτικού μηχανισμού. Μάλιστα, είχε ήδη προχωρήσει σε διαδικτυακές παραγγελίες μεμονωμένων υλικών, ενώ ερευνάται σοβαρά το ενδεχόμενο να περίμενε φορτίο με εκρηκτικά που θα έφτανε στην Κρήτη μέσω θαλάσσης, πιθανότατα με βάρκα από τη Λιβύη.
Κεντρικό σενάριο των ερευνών αποτελεί η πιθανότητα το χτύπημα να προοριζόταν για ισραηλινό κρουαζιερόπλοιο που αναμενόταν να δέσει στο νησί μέσα στις επόμενες ημέρες. Κατά τη διάρκεια της μαραθώνιας προανάκρισης, ο συλληφθείς φέρεται να «έσπασε», προχωρώντας σε μια ιδιότυπη ομολογία. Παραδέχθηκε πως διατηρούσε επαφές με στελέχη της Χαμάς και πως όντως έκανε προπαρασκευαστικές ενέργειες για να συγκεντρώσει εκρηκτικές ύλες. Ωστόσο, στην προσπάθειά του να ελαφρύνει την ποινική του θέση, ισχυρίστηκε πως το τελευταίο διάστημα είχε μετανιώσει, είχε «κάνει πίσω» και δεν σκόπευε να προχωρήσει στην τελική εκτέλεση του σχεδίου. Στη σκληρή γλώσσα της Αντιτρομοκρατικής, αυτός ο όψιμος ισχυρισμός σπανίως γίνεται δεκτός ως ειλικρινής μετάνοια, αλλά αξιολογείται ως προμελετημένη νομική γραμμή άμυνας.
Η Ελλάδα ως σταυροδρόμι ασφάλειας και οι γεωπολιτικές προεκτάσεις
Ως ειδικοί στην ανάλυση τέτοιων κρίσεων, πρέπει να σταθούμε στη μεγάλη εικόνα. Η σύλληψη αυτή εγείρει ένα ευρύτερο ζήτημα διαχείρισης ασφάλειας για την ελληνική πολιτεία. Η Ελλάδα είναι μια χώρα βαθιά δημοκρατική, η οποία παρέχει άσυλο σε ανθρώπους που ξεφεύγουν από τη φρίκη του πολέμου. Από την άλλη πλευρά, όμως, οφείλουμε να κοιτάξουμε την πραγματικότητα κατάματα: τα δίκτυα διεθνούς τρομοκρατίας εκμεταλλεύονται τις μεταναστευτικές ροές και το νομικό πλαίσιο ασύλου των ευρωπαϊκών κρατών, προκειμένου να εμφυτεύσουν «εν υπνώσει» πυρήνες (sleeper cells) στη Δύση.
Ένα ενδεχόμενο τρομοκρατικό χτύπημα στην Κρήτη, ειδικά στην καρδιά της τουριστικής περιόδου, θα είχε απολύτως καταστροφικές συνέπειες. Όχι μόνο θα κόστιζε αθώες ανθρώπινες ζωές, αλλά θα προκαλούσε ένα ανυπολόγιστο, ίσως και μη αναστρέψιμο πλήγμα στη βαριά βιομηχανία της χώρας μας, τον τουρισμό, δημιουργώντας κλίμα ανασφάλειας σε διεθνές επίπεδο. Η επιτυχής αποτροπή αυτού του σχεδίου αποτελεί ένα τεράστιο εύσημο για τις ελληνικές υπηρεσίες, αποδεικνύοντας ότι η χώρα διαθέτει τα απαραίτητα θεσμικά «ραντάρ» για να εντοπίζει και να εξουδετερώνει απειλές. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι απολύτως σαφές: η Ελλάδα παραμένει ένας ασφαλής προορισμός, αλλά σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί ξέφραγο αμπέλι για την εξαγωγή της τρομοκρατίας της Μέσης Ανατολής στην Ευρώπη. Η επαγρύπνηση, όμως, πρέπει να παραμείνει στο ύψιστο επίπεδο.
