Ριζικές ανατροπές στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, τις διαδικασίες ασύλου και τις απελάσεις φέρνει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με το οποίο η Ελλάδα ενσωματώνει το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση.
Όπως δήλωσε ο αρμόδιος υπουργός, Θάνος Πλεύρης, το νέο πλαίσιο εστιάζει στην αυστηροποίηση των ελέγχων και την επιτάχυνση των επιστροφών, εισάγοντας παράλληλα καινοτόμα εργαλεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
1. «Κόμβοι Επιστροφής» (Return Hubs) εκτός Ε.Ε.
Η μεγαλύτερη ίσως τομή του νέου πλαισίου είναι η θεσμοθέτηση των λεγόμενων return hubs.
-
Τι είναι: Πρόκειται για ειδικά κέντρα φιλοξενίας που θα λειτουργούν σε τρίτες χώρες (εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης).
-
Ποιοι θα μεταφέρονται εκεί: Πολίτες τρίτων χωρών των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί τελεσίδικα, αλλά οι χώρες καταγωγής τους αρνούνται ή καθυστερούν να τους δεχθούν πίσω.
-
Η ελληνική εμπλοκή: Η Ελλάδα, μαζί με τη Γερμανία, τη Δανία, την Αυστρία και την Ολλανδία, ηγείται αυτής της πρωτοβουλίας. Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται ήδη σε διαπραγματεύσεις με δύο αφρικανικά κράτη, με στόχο οι πρώτες συμφωνίες να υπογραφούν εντός του 2026 και τα κέντρα να λειτουργήσουν το 2027.
2. Υποχρεωτικός Προέλεγχος (Screening) στα Σύνορα
Καθιερώνεται ένα αυστηρό, υποχρεωτικό σύστημα προελέγχου για όσους εισέρχονται παράτυπα στο ελληνικό έδαφος (που αποτελεί εξωτερικό σύνορο της Ε.Ε.). Ο έλεγχος αυτός θα γίνεται πριν θεωρηθεί ότι ο μετανάστης έχει εισέλθει επίσημα στη χώρα και θα περιλαμβάνει:
-
Εξακρίβωση ταυτότητας και λήψη βιομετρικών δεδομένων.
-
Έλεγχο ασφαλείας και υγειονομικό έλεγχο.
-
Διασταύρωση στοιχείων μέσω του αναβαθμισμένου συστήματος Eurodac, το οποίο πλέον θα παρακολουθεί τις μετακινήσεις μεταναστών εντός της Ε.Ε.
3. Διαδικασίες Εξπρές (Fast-track) για το Άσυλο
Το νομοσχέδιο βάζει τέλος στις πολυετείς καθυστερήσεις εξετάσεων των αιτημάτων, θεσπίζοντας:
-
Πολύ αυστηρότερα χρονοδιαγράμματα.
-
Συνοριακές διαδικασίες ταχείας αξιολόγησης.
-
Άμεση απόρριψη των αιτήσεων που κρίνονται «προδήλως αβάσιμες», ειδικά για άτομα που προέρχονται από χώρες με παραδοσιακά χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης προσφυγικού στάτους.
4. Αυστηρότερη Κράτηση και Αύξηση Επιστροφών
Το νέο πλαίσιο προβλέπει την ενίσχυση της διοικητικής κράτησης και τη στενότερη παρακολούθηση όσων είναι προς απέλαση, σε στενή συνεργασία με τη Frontex.
Σύμφωνα με τον κ. Πλεύρη, τα αυστηρά μέτρα έχουν ήδη φέρει αποτελέσματα, καθώς οι οικειοθελείς επιστροφές μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ) έχουν σημειώσει αύξηση κατά 25%.
Τα Στατιστικά Στοιχεία του Μεταναστευτικού στην Ελλάδα
Η κυβέρνηση συνδέει την επιτάχυνση των διαδικασιών με τη συνολική αποσυμφόρηση του συστήματος, παρουσιάζοντας τα εξής στοιχεία:
Μείωση Ροών το 2026: Κατά το πρώτο πεντάμηνο του 2026, οι παράνομες αφίξεις στη χώρα παρουσιάζουν περαιτέρω μείωση κατά 31%, ενώ ειδικά στην περιοχή του Αιγαίου η πτώση αγγίζει το 65%.
