Την έντονη και συστηματική παρουσία της καφέ αρκούδας στο αστικό και ημιαστικό περιβάλλον της Καστοριάς αποτυπώνει ένας πρωτοποριακός χάρτης που δημιούργησε ο ζωολόγος και υποψήφιος διδάκτορας του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Θεόδωρος Κομηνός.
Η έρευνα, η οποία δεν έλαβε καμία εθνική ή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση αλλά υλοποιήθηκε αποκλειστικά με ιδίους πόρους, βασίστηκε σε καταγραφές των τελευταίων 3,5 ετών (Φεβρουάριος 2023 – Ιούνιος 2026). Για την υλοποίησή της, ο κ. Κομηνός συνεργάστηκε με τον Νίκο Παναγιωτόπουλο, ο οποίος δραστηριοποιείται επί χρόνια στην περιοχή.
Η μεθοδολογία και τα αδιάψευστα στοιχεία «C1»
Συνολικά τοποθετήθηκαν αυτόματα καταγραφικά σε σχεδόν 500 διαφορετικά σημεία της ευρύτερης πεδινής, αγροτικής και περιαστικής ζώνης της Καστοριάς. Ο χάρτης βασίζεται σε 836 τεκμηριωμένες καταγραφές, οι οποίες σύμφωνα με τη διεθνή μεθοδολογία ταξινομούνται ως δεδομένα κατηγορίας C1 (hard evidence).
Τα στοιχεία αυτά συλλέχθηκαν μέσω:
-
Αυτόματων καταγραφικών καμερών (camera traps)
-
Drones με θερμική κάμερα
-
Θερμικών καμερών χειρός (scopes)
-
Άμεσων οπτικών παρατηρήσεων
Διευκρίνιση της έρευνας: Οι 836 καταγραφές δεν αντιστοιχούν σε 836 διαφορετικές αρκούδες. Αντικατοπτρίζουν τη συστηματική χρήση του χώρου κυρίως από τα ίδια άτομα («μόνιμους κατοίκους»), καθώς και από εποχικούς «επισκέπτες» που μετακινούνται στην περιοχή.
Παράλληλα, συγκεντρώθηκαν περισσότερες από 2.500 βιοδηλωτικές ενδείξεις (ίχνη, περιττώματα), καθώς και στοιχεία για τροχαία ατυχήματα με θύματα αρκούδες ή ζημιές σε κτηνοτροφία και οπωροφόρα δέντρα.
Συχνές επισκέψεις για… κεράσια και καλαμπόκια
Η έρευνα αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο τα άγρια ζώα έχουν εξοικειωθεί με την ανθρώπινη παρουσία αναζητώντας τροφή. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των χωριών Πολυκάρπη και Μαυροχώρι.
Όπως εξηγεί ο κ. Κομηνός, στον χάρτη αποτυπώνεται η σχεδόν καθημερινή, νυχτερινή παρουσία μιας συγκεκριμένης αρσενικής αρκούδας κατά την περσινή χρονιά, η οποία πλησίαζε τον κατοικημένο ιστό για να τραφεί από τις κερασιές και τις καλλιέργειες καλαμποκιού.
Η πρόταση: 24ωρη προληπτική ομάδα περιπολίας
Ο ερευνητής επισημαίνει ότι η ακριβής καταγραφή του πληθυσμού της καφέ αρκούδας είναι μια εξαιρετικά σύνθετη, δαπανηρή και δύσκολη διαδικασία, λόγω των συνεχών μετακινήσεων των ζώων από και προς τους γειτονικούς ορεινούς όγκους.
Για την αποτελεσματική διαχείριση της κατάστασης και την αποφυγή επικίνδυνων συναντήσεων ανθρώπου-αρκούδας, ο κ. Κομηνός προτείνει μια ριζική αλλαγή στρατηγικής:
-
Δημιουργία ειδικής ομάδας πρόληψης που θα λειτουργεί σε 24ωρη βάση.
-
Προληπτικές περιπολίες στην περιαστική ζώνη για τον έγκαιρο εντοπισμό και την απώθηση των ζώων προς το φυσικό τους περιβάλλον.
-
Στόχος είναι να αποτρέπεται η είσοδος του ζώου πριν αυτό καταφέρει να διεισδύσει βαθιά μέσα στον κατοικημένο ιστό, όπου η διαχείριση γίνεται πολύ πιο δύσκολη και επικίνδυνη.
