Η Λεωφόρος Κηφισού αποτελεί αδιαμφισβήτητα τη σπονδυλική στήλη του οδικού δικτύου της Αττικής, αλλά ταυτόχρονα και το μεγαλύτερο, εν λειτουργία, «πάρκινγκ» της χώρας. Η καθημερινή ταλαιπωρία εκατομμυρίων οδηγών, οι χιλιάδες χαμένες εργατοώρες και η τεράστια περιβαλλοντική επιβάρυνση από τα ακινητοποιημένα οχήματα συνθέτουν ένα σκηνικό απόλυτου κυκλοφοριακού εμφράγματος.
Αναγνωρίζοντας πως η φυσική διαπλάτυνση του συγκεκριμένου άξονα, ο οποίος σε μεγάλο μέρος του είναι «χτισμένος» πάνω στο ποτάμι, είναι πρακτικά, περιβαλλοντικά και γεωμετρικά αδύνατη, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αναγκάζεται να αλλάξει στρατηγική. Η λύση που προκρίνεται πλέον δεν βασίζεται σε θεωρητικά, μακρόπνοα σχέδια δεκαετιών που μένουν στα συρτάρια, αλλά σε ένα στοχευμένο επιχειρησιακό πλάνο άμεσης απόδοσης. Πρόκειται για τέσσερις στρατηγικές παρεμβάσεις με διαδικασίες fast-track, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για να λειτουργήσουν ως συγκοινωνιακό «bypass», εκτρέποντας τον κυκλοφοριακό φόρτο και αποσυμφορώντας τα πιο κρίσιμα σημεία του λεκανοπεδίου.
Το τέλος των ημίμετρων και η στρατηγική της παράκαμψης
Τα στατιστικά στοιχεία και οι μετρήσεις των συγκοινωνιολόγων αποτυπώνουν την ωμή πραγματικότητα: η αύξηση της κυκλοφορίας σε κεντρικούς άξονες του λεκανοπεδίου, συμπεριλαμβανομένης της Αττικής Οδού, είναι διαρκής και σωρευτική. Οι ζώνες αιχμής (κυρίως 07:30 – 10:30 το πρωί και 16:00 – 19:00 το απόγευμα) αποτελούν τις πιο κρίσιμες ώρες, κατά τις οποίες η συνένωση των ροών των οχημάτων σε στενώσεις (bottlenecks) και εξόδους προκαλεί καθυστερήσεις που διαχέονται, ως ντόμινο, σε ολόκληρη την πρωτεύουσα. Το σχέδιο για να ελεγχθεί το χάος εδράζεται σε τέσσερις συγκεκριμένους άξονες, που αναμένεται να ανακουφίσουν άμεσα τον κεντρικό ιστό.
Παρέμβαση πρώτη: Ο τριπλός ανισόπεδος κόμβος Σκαραμαγκά
Το πρώτο και πλέον καθοριστικό κατασκευαστικό έργο είναι η ολοκλήρωση του τριπλού ανισόπεδου κόμβου στον Σκαραμαγκά. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σύνθετο τεχνικό έργο που θα συνδέει απευθείας τη Δυτική Περιφερειακή Λεωφόρο Αιγάλεω με την Εθνική Οδό Αθηνών – Κορίνθου και τη Λεωφόρο Σχιστού.
Στο συγκεκριμένο σημείο περνούν καθημερινά δεκάδες χιλιάδες οχήματα, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων είναι βαρέα οχήματα και νταλίκες που κατευθύνονται από και προς το εμπορικό λιμάνι. Η παράδοση και πλήρης λειτουργία του κόμβου αναμένεται να απορροφήσει όλη τη βαριά κυκλοφορία που κινείται προς τα δυτικά προάστια και τον Πειραιά, απαλλάσσοντας τους οδηγούς από την ανάγκη να εισέλθουν στον ήδη κορεσμένο Κηφισό για να διασχίσουν την πόλη.
Παρέμβαση δεύτερη: Νέα λωρίδα εξόδου στη Μεταμόρφωση προς τη Λαμία
Το δεύτερο σημείο-κλειδί εντοπίζεται στον κόμβο της Μεταμόρφωσης, το διαβόητο συγκοινωνιακό «χωνί» όπου η Αττική Οδός συναντά την Εθνική Οδό (ρεύμα προς Λαμία). Ο σχεδιασμός προβλέπει τη γρήγορη δημιουργία και παράδοση μιας νέας, αποκλειστικής λωρίδας εξόδου από την Αττική Οδό προς τον άξονα του Κηφισού-Εθνικής Οδού.
Σήμερα, η βίαιη συμπίεση των οχημάτων σε μία λωρίδα διέλευσης δημιουργεί ουρές χιλιομέτρων που μπλοκάρουν καταστροφικά όχι μόνο τον ίδιο τον Κηφισό, αλλά και την κίνηση εντός της Αττικής Οδού. Η προσθήκη της νέας λωρίδας αναμένεται να αυξήσει δραστικά τη χωρητικότητα και την ταχύτητα απορροής των οχημάτων, βελτιώνοντας αισθητά την οδική ασφάλεια και εκμηδενίζοντας τις επικίνδυνες καθυστερήσεις στο σημείο εμπλοκής.
Παρέμβαση τρίτη: Η δημιουργία οδικού δικτύου «αντι-Κηφισού»
Η τρίτη παρέμβαση έχει ξεκάθαρο, διαχειριστικό και συγκοινωνιακό στόχο: τη διαχείριση της κυκλοφορίας των logistics. Ο Κηφισός αποτελεί σήμερα τη μοναδική αρτηρία που ενώνει τον Πειραιά με τη βόρεια Ελλάδα.
Το νέο σχέδιο προβλέπει τη θεσμοθέτηση, σήμανση και διαμόρφωση ενός εναλλακτικού οδικού δικτύου το οποίο θα απευθύνεται αποκλειστικά στα βαρέα οχήματα. Μέσω της αναβάθμισης των περιφερειακών αξόνων στα δυτικά του λεκανοπεδίου, τα φορτηγά θα καθοδηγούνται περιμετρικά του αστικού ιστού. Η κίνηση αυτή θα αφαιρέσει έναν τεράστιο όγκο μεγάλων οχημάτων από τον κεντρικό άξονα, αποδεσμεύοντας λωρίδες κυκλοφορίας για τα επιβατικά αυτοκίνητα.
Παρέμβαση τέταρτη: Αυστηρός συντονισμός ωραρίων για τα βαρέα οχήματα
Το τέταρτο βήμα δεν αφορά ένα αμιγώς κατασκευαστικό έργο, αλλά μια κρίσιμη κανονιστική μεταρρύθμιση. Το υπουργείο, σε συνεργασία με την Τροχαία Αττικής και τους φορείς του λιμανιού, προχωρά στην επιβολή κεντρικού συντονισμού και αυστηρών ωραρίων για την κίνηση των φορτηγών (ειδικά άνω των 3,5 τόνων) από και προς τον Πειραιά.
Προκειμένου να αποφευχθεί η υπερφόρτωση του Κηφισού κατά τις ώρες που οι πολίτες μεταβαίνουν ή επιστρέφουν από τις εργασίες τους, τα δρομολόγια των εμπορευματικών μεταφορών θα πρέπει να κατανέμονται ισομερώς μέσα στο 24ωρο, με έμφαση στη μετατόπισή τους προς τις νυχτερινές ώρες. Αυτή η παρέμβαση, που εφαρμόζεται ήδη με απόλυτη επιτυχία σε πολλές ευρωπαϊκές μητροπόλεις, έχει τη δυναμική να αλλάξει άμεσα την εικόνα της λεωφόρου.
Η σήραγγα του Υμηττού και τα logistics στη Φυλή
Οι τέσσερις αυτές παρεμβάσεις λειτουργούν ως η «πρώτη γραμμή άμυνας» απέναντι στην κίνηση. Ωστόσο, ο ευρύτερος στρατηγικός σχεδιασμός του υπουργείου πλαισιώνεται από δύο τεράστια έργα πνοής που βρίσκονται σε φάση ωρίμανσης και αναμένεται να αλλάξουν οριστικά τον συγκοινωνιακό χάρτη.
Το πρώτο είναι η δημιουργία ενός υπερσύγχρονου κέντρου εφοδιαστικής αλυσίδας (logistics) στην περιοχή της Φυλής. Η οριστική μετεγκατάσταση εκατοντάδων μεταφορικών εταιρειών από τον υποβαθμισμένο Ελαιώνα στη Φυλή, αναμένεται να αφαιρέσει μακροπρόθεσμα πάνω από 20.000 διαδρομές φορτηγών καθημερινά από τον Κηφισό.
Το δεύτερο αφορά τη στρατηγική επέκταση της Περιφερειακής Υμηττού προς τη Λεωφόρο Βουλιαγμένης και το παραλιακό μέτωπο. Το φιλόδοξο αυτό έργο προβλέπει την κατασκευή μιας υπερσύγχρονης αστικής σήραγγας χωρίς ενδιάμεσες εξόδους, προσφέροντας μια ταχύτατη εναλλακτική διαδρομή για τους οδηγούς που επιθυμούν να παρακάμψουν το κέντρο της Αθήνας. Το στοίχημα πλέον για την πολιτεία είναι η απαρέγκλιτη τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, ώστε τα σχέδια επί χάρτου να γίνουν άμεσα απτή πραγματικότητα στους δρόμους της πόλης.
