Ριζικές αλλαγές στον τρόπο παροχής δωρεάν νομικής καθοδήγησης προς τους αιτούντες άσυλο φέρνει μια νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ), την οποία συνυπογράφουν ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης. Με τη νέα αυτή ρύθμιση, οι ΜΚΟ αποκλείονται από το πρώτο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας και η ενημέρωση των μεταναστών περνά αποκλειστικά σε πιστοποιημένους δικηγόρους, ενώ θεσπίζεται και ένα ιδιαίτερο οικονομικό «μπόνους» που συνδέεται άμεσα με τις εθελούσιες επιστροφές.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, δημιουργείται το «Μητρώο Δικηγόρων Νομικής Καθοδήγησης», το οποίο θα τηρείται στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών (ΔΣΑ) υπό την εποπτεία της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της Ελλάδας. Οι εγγεγραμμένοι δικηγόροι θα αναλαμβάνουν να ενημερώνουν τους αιτούντες άσυλο μέσω ομαδικών συνεδριών (έως 15 άτομα της ίδιας εθνικότητας, με δυνατότητα επέκτασης έως 50 σε ειδικές συνθήκες) για τα δικαιώματά τους, τις διαδικασίες, αλλά και για το αν διαθέτουν ισχυρό ή χαμηλό προσφυγικό προφίλ.
Η πολιτική σκοπιμότητα της απόφασης συνδέεται άμεσα με το δόγμα «φυλακή ή επιστροφή» που εφαρμόζει το Υπουργείο Μετανάστευσης για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Στο πλαίσιο αυτό, για μετανάστες από χώρες με ποσοστό αναγνώρισης κάτω του 20%, οι δικηγόροι είναι υποχρεωμένοι να ξεκαθαρίζουν τις αυστηρές ποινικές κυρώσεις της παράνομης παραμονής και να προωθούν τα προγράμματα Υποβοηθούμενης Εθελούσιας Επιστροφής. Ήδη, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι 599 άτομα έχουν υπαχθεί σε αυτό το καθεστώς, με τις επιστροφές να έχουν ολοκληρωθεί για 450 εξ αυτών.
Η βασική αμοιβή του δικηγόρου ορίζεται στα 160 ευρώ (πλέον ΦΠΑ) ανά συνεδρία. Ωστόσο, ηχηρή καινοτομία αποτελεί το άρθρο 9 της ΚΥΑ: αν ένας αιτών της διαδικασίας συνόρων χωρίς ισχυρό προφίλ υποβάλει αίτηση εθελούσιας αναχώρησης εντός δύο μηνών από τη συνεδρία, ο δικηγόρος θα λαμβάνει πρόσθετη αμοιβή 250 ευρώ (πλέον ΦΠΑ). Το ποσό αυτό θα καταβάλλεται μόνο με την πραγματική ολοκλήρωση της επιστροφής του μετανάστη και όχι με μια απλή δήλωση πρόθεσης.
Τέλος, η ΚΥΑ θέτει σαφή όρια για την αποφυγή δημιουργίας ιδιωτικής πελατείας. Η καθοδήγηση περιορίζεται στην γενική ενημέρωση και απαγορεύεται ρητά η σύνταξη υπομνημάτων ή η προετοιμασία για τη συνέντευξη ουσίας. Παράλληλα, θεσπίζεται αυστηρό ασυμβίβαστο, καθώς ο δικηγόρος που πραγματοποίησε την ενημέρωση δεν θα έχει το δικαίωμα να εκπροσωπήσει στη συνέχεια τον ίδιο μετανάστη ιδιωτικά ως πληρεξούσιος στις δικαστικές ή διοικητικές του μάχες.
Οι Βασικές Παράμετροι του Νέου Συστήματος
-
Φορέας Υλοποίησης: Αποκλειστικά πιστοποιημένοι δικηγόροι από το ειδικό μητρώο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών (ΔΣΑ).
-
Μορφή Συνεδριών: Κατά κανόνα ομαδικές συνεδρίες έως 15 ατόμων με κοινή εθνικότητα και κοινό διαδικαστικό στάδιο.
-
Βασική Αμοιβή: 160€ (πλέον ΦΠΑ) ανά συνεδρία (καταβάλλεται κανονικά ακόμη και αν οι αιτούντες δεν εμφανιστούν).
-
Πρόσθετο Μπόνους: 250€ (πλέον ΦΠΑ) στον δικηγόρο, εφόσον ο μετανάστης επιλέξει και ολοκληρώσει την εθελούσια επιστροφή εντός δύο μηνών.
-
Αυστηρό Ασυμβίβαστο: Απαγόρευση μελλοντικής ιδιωτικής νομικής εκπροσώπησης του ίδιου αιτούντος από τον δικηγόρο που του παρείχε την καθοδήγηση.
