Η πολιτική σκακιέρα της Ελλάδας επανασχεδιάζεται με ταχύτατους και απρόβλεπτους ρυθμούς. Τα ευρήματα του δεύτερου μέρους της μεγάλης δημοσκόπησης της εταιρείας MARC, που παρουσιάστηκε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1 την 1η Ιουλίου 2026, λειτουργούν ως ένα ηχηρό μήνυμα αφύπνισης για το παραδοσιακό κομματικό σύστημα. Η έρευνα αποτυπώνει έναν ριζικό κατακερματισμό του πολιτικού σκηνικού, την εμφάνιση νέων ισχυρών κομματικών «παικτών», αλλά και τη βαθιά ρευστότητα που επικρατεί στις προτιμήσεις του εκλογικού σώματος ενόψει της επόμενης κάλπης.
Η έρευνα, την οποία ανέλυσε διεξοδικά ο διευθύνων σύμβουλος της MARC, Θωμάς Γεράκης, σκιαγραφεί μια κοινωνία σε βαθιά μετάβαση. Σε ένα περιβάλλον όπου η δικομματική κυριαρχία αποτελεί πλέον οριστικά παρελθόν, οι ψηφοφόροι δείχνουν να γυρνούν την πλάτη στα δεδομένα των προηγούμενων ετών, αναζητώντας νέες διεξόδους τόσο στον χώρο της Κεντροαριστεράς όσο και στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας.
Το απόλυτο δίλημμα: Δεύτερες κάλπες ή κυβέρνηση συνεργασίας;
Το πλέον κρίσιμο ερώτημα που πλανάται πάνω από το πολιτικό σύστημα είναι η επόμενη ημέρα της κάλπης, δεδομένης της διαφαινόμενης αδυναμίας οποιουδήποτε κόμματος να εξασφαλίσει αυτοδυναμία. Η απάντηση των πολιτών καταδεικνύει μια παραδοσιακή διστακτικότητα απέναντι στους κυβερνητικούς συνασπισμούς. Συγκεκριμένα, στο δίλημμα «αυτοδυναμία ή συνεργασία», το 56,7% των ερωτηθέντων τάσσεται ξεκάθαρα υπέρ της διεξαγωγής επαναληπτικών εκλογών στην περίπτωση μη αυτοδυναμίας. Αντίθετα, μόλις το 39% επιθυμεί τον σχηματισμό μιας κυβέρνησης συνεργασίας προκειμένου να αποφευχθεί η πολιτική αστάθεια.
Αυτή η τάση αποκαλύπτει ότι το ελληνικό εκλογικό σώμα, παρά τη φθορά των μεγάλων κομμάτων, εξακολουθεί να θεωρεί την ισχυρή, μονοκομματική κυβέρνηση ως το πλέον σταθερό μοντέλο διακυβέρνησης. Ωστόσο, η μαθηματική πραγματικότητα της απλής και της ενισχυμένης αναλογικής ίσως δεν αφήσει περιθώρια επιλογής στα κόμματα εξουσίας.
Η ακτινογραφία των κυβερνητικών σχημάτων: Προβάδισμα της Κεντροαριστεράς
Όταν οι πολίτες καλούνται να επιλέξουν ποιο συγκεκριμένο κυβερνητικό σχήμα θα προτιμούσαν, τα αποτελέσματα της MARC προκαλούν αίσθηση. Η σύμπραξη των δυνάμεων της Κεντροαριστεράς φαίνεται να κερδίζει έδαφος έναντι του κυβερνώντος κόμματος. Ειδικότερα:
-
Το 28,7% προκρίνει ένα σχήμα συνεργασίας ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ, τη νέα πολιτική κίνηση Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛΑΣ) και μικρότερα κόμματα του προοδευτικού τόξου.
-
Το 24,8% παραμένει πιστό στο κυβερνητικό αφήγημα, επιθυμώντας αυτοδύναμη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.
-
Το 11,2% προτιμά τον μεγάλο συνασπισμό (Grand Coalition) μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ.
-
Το 10,1% επιλέγει μια συμμαχία της Νέας Δημοκρατίας με μικρότερα κόμματα της ευρύτερης Δεξιάς.
-
Το 12,3% απαντά ότι προτιμά «άλλο» σχήμα.
Τα παραπάνω ποσοστά καταδεικνύουν την αδυναμία της Νέας Δημοκρατίας να επαναλάβει τον εκλογικό θρίαμβο του 2023. Άλλωστε, η δημοσκόπηση αποκαλύπτει ότι το κυβερνών κόμμα διατηρεί σήμερα συσπείρωση της τάξης του 67%, με τις διαρροές να κατευθύνονται σε πολλαπλά μέτωπα, περιορίζοντας δραματικά τα περιθώρια μιας άνετης επικράτησης.
Ο ασύμμετρος παράγοντας του Αντώνη Σαμαρά
Μία από τις πλέον κρίσιμες μεταβλητές του πολιτικού σκηνικού είναι η πιθανή δημιουργία νέου δεξιού κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό, Αντώνη Σαμαρά. Το συγκεκριμένο σενάριο φαίνεται να διχάζει βαθιά τους συντηρητικούς ψηφοφόρους. Στο ερώτημα εάν ο κ. Σαμαράς πρέπει να προχωρήσει στην ίδρυση κόμματος, η πλειοψηφία (60,2%) εκφράζει την αντίθεσή της, ωστόσο ένα διόλου ευκαταφρόνητο 29% τάσσεται υπέρ αυτής της κίνησης.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικά είναι τα νούμερα στην πρόθεση ψήφου. Μπορεί το 66,4% να απαντά «σίγουρα όχι» και το 19,9% «μάλλον όχι» στην προοπτική να τον ψηφίσει, όμως το κρίσιμο κοινό που απαντά «σίγουρα ναι» (2,9%) και «αρκετά πιθανό» (9,5%) αθροίζει ένα δυνητικό ακροατήριο της τάξης του 12,4%. Σε ένα περιβάλλον ενισχυμένης αναλογικής, ένα κόμμα στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας με τέτοια δυνητική δεξαμενή, διασφαλίζει άνετα την είσοδό του στη Βουλή, καθιστώντας τον πρώην πρωθυπουργό απόλυτο ρυθμιστή των εξελίξεων στον συντηρητικό χώρο.
Το μεγάλο «ταμείο» της αποχής και η άνοδος των νέων σχηματισμών
Ίσως το πιο ενδιαφέρον εύρημα της δημοσκόπησης αφορά τη συμπεριφορά των λεγόμενων «νέων» ψηφοφόρων, δηλαδή εκείνων που απείχαν από τις εθνικές εκλογές του 2023 αλλά δηλώνουν ρητά πως θα προσέλθουν στην επόμενη αναμέτρηση. Οι ψηφοφόροι αυτοί, που αποτελούν και τη μεγαλύτερη δεξαμενή αναποφάσιστων και δυσαρεστημένων, γυρνούν επιδεικτικά την πλάτη στο παραδοσιακό πολιτικό σύστημα (ΠΑΣΟΚ και Νέα Δημοκρατία αντλούν μόλις 5,5% και 5,6% αντίστοιχα από αυτούς).
Οι πολίτες που επιστρέφουν στις κάλπες κατευθύνονται μαζικά προς νέους πολιτικούς φορείς με έντονο αντισυστημικό ή κινηματικό χαρακτήρα.
Πιο συγκεκριμένα, το 17,9% αυτών προτίθεται να ψηφίσει το νεοσύστατο κόμμα «Ελπίδα για τη Δημοκρατία», ενώ το 15,8% επιλέγει την «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη» (ΕΛΑΣ). Η ΕΛΑΣ μάλιστα καταγράφει ραγδαία άνοδο στη γενική εικόνα, καθώς απορροφά πλέον το 57% των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος βλέπει τα ποσοστά του να καταρρέουν.
Στον δεξιό χώρο, η δεξαμενή της αποχής τροφοδοτεί σημαντικά την Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου (10,2%), την Πλεύση Ελευθερίας (10,1%) και τη Φωνή Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου (6,4%). Αυτά τα νούμερα επιβεβαιώνουν μια τεκτονική μετατόπιση του άξονα προς τα άκρα και προς σχήματα που επαγγέλλονται τη ρήξη με το κατεστημένο της μεταπολίτευσης.
Ο χρόνος των εκλογών
Η βαθιά δυσαρέσκεια για την καθημερινότητα και την κυβερνητική φθορά αποτυπώνεται ανάγλυφα και στο ερώτημα για τον ιδανικό χρόνο διεξαγωγής των εκλογών. Παρότι το Μέγαρο Μαξίμου διαμηνύει σε όλους τους τόνους την εξάντληση της τετραετίας, το εκλογικό σώμα εμφανίζεται απόλυτα διχασμένο.
Ενώ το 49,6% των πολιτών συμφωνεί θεσμικά ότι οι κάλπες πρέπει να στηθούν προς το τέλος της κυβερνητικής θητείας, την άνοιξη του 2027, ένα εντυπωσιακό 44,7% απαιτεί προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία άμεσα, ζητώντας πρόωρες εκλογές το ερχόμενο φθινόπωρο. Η συγκεκριμένη απαίτηση ασκεί τεράστια πολιτική πίεση στον Κυριάκο Μητσοτάκη, καθώς αποδεικνύει ότι η κοινωνική ανοχή απέναντι στα φλέγοντα ζητήματα της ακρίβειας, της στεγαστικής κρίσης και της ασφάλειας, έχει αρχίσει να εξαντλείται οριστικά.
Τα συμπεράσματα και οι προκλήσεις της επόμενης ημέρας
Η αξιολόγηση των δεδομένων της MARC οδηγεί στο αναντίρρητο συμπέρασμα πως το πολιτικό σύστημα που προέκυψε από τις κάλπες του 2023 αποσυντίθεται. Η Νέα Δημοκρατία παλεύει με τις δεξιές διαρροές και τη δυνητική «απειλή Σαμαρά», το ΠΑΣΟΚ αναζητά τον ρόλο του ηγέτη στην Κεντροαριστερά την ώρα που νέα κόμματα όπως η ΕΛΑΣ και η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» αλλάζουν ριζικά τους συσχετισμούς. Σε μια εποχή όπου το κοινωνικό συμβόλαιο δοκιμάζεται σκληρά, η πολιτική σταθερότητα της Ελλάδας περνά πλέον, αναπόφευκτα, μέσα από το ναρκοπέδιο των υποχρεωτικών και συχνά ετερόκλητων μετεκλογικών συνεργασιών.
