Ο Έλον Μασκ, με τη γνώριμη προκλητική του διάθεση, επανέρχεται στο ζήτημα της εργασίας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτή τη φορά, προτείνει κάτι που ξεπερνά το γνωστό Καθολικό Βασικό Εισόδημα (UBI): το «Καθολικό Υψηλό Εισόδημα». Πρόκειται για μια πρόταση που υπόσχεται όχι απλώς επιβίωση, αλλά ευημερία για όλους, καθώς το AI θα αναλάβει το βάρος της παραγωγής.
Ωστόσο, η παγκόσμια οικονομική κοινότητα κάθε άλλο παρά ενθουσιασμένη εμφανίζεται, προειδοποιώντας για κινδύνους που ξεκινούν από τον πληθωρισμό και φτάνουν μέχρι την κρατική χρεοκοπία.
Η Πρόταση Μασκ: «Αφθονία χωρίς εργασία»
Ο επικεφαλής των Tesla και SpaceX υποστηρίζει ότι οι ομοσπονδιακές κυβερνήσεις θα πρέπει να εκδίδουν επιταγές υψηλής αξίας προς όλους τους πολίτες. Το σκεπτικό του βασίζεται σε δύο πυλώνες:
-
Υπερπαραγωγή: Το AI και η ρομποτική θα παράγουν αγαθά και υπηρεσίες σε τέτοιο βαθμό, που η προσφορά θα εκτοξευθεί.
-
Τέλος του Πληθωρισμού: Ο Μασκ ισχυρίζεται ότι επειδή η παραγωγή θα αυξηθεί πολύ περισσότερο από την προσφορά χρήματος, οι τιμές δεν θα ανέβουν, παρά το δωρεάν χρήμα.
Γιατί αντιδρούν οι οικονομολόγοι;
Οι ειδικοί χαρακτηρίζουν την πρόταση «εντελώς λάθος», εστιάζοντας στα εξής σημεία:
-
Δημοσιονομική Κατάρρευση: Ο Σαντζίβ Σανιάλ (πρώην σύμβουλος της ινδικής κυβέρνησης) προειδοποιεί ότι η προσπάθεια εφαρμογής ενός τέτοιου μέτρου θα οδηγούσε οποιαδήποτε κυβέρνηση στη χρεοκοπία.
-
Ανταγωνισμός για Περιορισμένους Πόρους: Ακόμα κι αν το AI παράγει «ψηφιακά» αγαθά, οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να ανταγωνίζονται για τη γη, τα ακίνητα και τις θέσεις στα καλύτερα σχολεία, οδηγώντας σε εκρηκτικές τιμές.
-
Η Ανθρώπινη Ψυχολογία: Ερευνητές του UCL τονίζουν ότι οι άνθρωποι δεν χρειάζονται απλώς «επιταγές», αλλά δεξιότητες και σκοπό. Η επανεκπαίδευση είναι κρίσιμη για την αυτοεκτίμηση και την αυτονομία των εργαζομένων που θα εκτοπιστούν.
Η Εναλλακτική Προσέγγιση: Φθηνότερη Ζωή, όχι Περισσότερο Χρήμα
Μια ενδιαφέρουσα οπτική δίνουν αναλυτές που υποστηρίζουν ότι το «υψηλό εισόδημα» θα προκύψει οργανικά:
«Το επίδομα δεν μεγαλώνει – ο κόσμος γίνεται φθηνότερος».
Αν το AI μειώσει το κόστος στέγασης, ενέργειας και τροφίμων στο μισό, τότε ένα βασικό εισόδημα (π.χ. 3.000$) θα ισοδυναμεί με μια πλούσια ζωή, χωρίς να χρειάζεται η κυβέρνηση να τυπώνει ατελείωτο χρήμα.
Τα Δεδομένα της Αγοράς Εργασίας
Η συζήτηση δεν είναι θεωρητική, καθώς οι αριθμοί προκαλούν δέος:
-
BCG: Προβλέπει απώλεια 10% – 15% των θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ (περίπου 25 εκατ. εργαζόμενοι) την επόμενη πενταετία.
-
Goldman Sachs: Εκτιμά ότι ένα τεράστιο ποσοστό εργασιών παγκοσμίως βρίσκεται ήδη σε άμεσο κίνδυνο αντικατάστασης.
