Με μήνυμα για συνέχιση του διαλόγου, αλλά με σταθερές και ανυποχώρητες εθνικές «κόκκινες γραμμές», ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσέρχεται σήμερα, Τρίτη 23 Σεπτεμβρίου 2025, στη συνάντηση με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Νέα Υόρκη. Το τετ α τετ θα πραγματοποιηθεί στις 21:00 ώρα Ελλάδας, στο «Σπίτι της Τουρκίας», λίγα μόλις μέτρα από την έδρα του ΟΗΕ.
Το διπλωματικό σκηνικό και το casus belli
Η συνάντηση των δύο ηγετών διεξάγεται σε ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα. Από τη μία, υπάρχει η βούληση για διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας· από την άλλη, τα «αγκάθια» των ελληνοτουρκικών σχέσεων επανέρχονται δυναμικά. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να επαναλάβει τη σταθερή θέση της Αθήνας για την ανάγκη άρσης του τουρκικού casus belli, δηλαδή της απειλής πολέμου, η οποία θεωρείται αντίθετη προς το Διεθνές Δίκαιο και εμπόδιο σε κάθε σοβαρή διαδικασία διαλόγου.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η ελληνική πλευρά θα υπογραμμίσει πως «σε καμία περίπτωση δεν θα απεμπολήσει τα εθνικά της δίκαια και τα συμφέροντα». Ο πρωθυπουργός έχει ήδη προϊδεάσει ότι, εφόσον η Άγκυρα δεν κάνει βήματα πίσω στο casus belli, η Ελλάδα είναι έτοιμη να μπλοκάρει τη συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE για αμυντικούς εξοπλισμούς ύψους 150 δισ. ευρώ.
Το «Σπίτι της Τουρκίας» και το συμβολικό πλαίσιο
Ο τόπος της συνάντησης έχει επίσης το δικό του βάρος. Το «Σπίτι της Τουρκίας», ένας πύργος 35 ορόφων στη Νέα Υόρκη με κόστος 300 εκατ. δολάρια, εγκαινιάστηκε το 2021 από τον ίδιο τον Ερντογάν. Η τοποθεσία του, ακριβώς απέναντι από τον ΟΗΕ, και η αρχιτεκτονική του φιλοσοφία λειτουργούν ως σαφής δήλωση ισχύος και επιθυμίας της Άγκυρας να αναβαθμίσει το διεθνές της προφίλ.
Η επιλογή του χώρου δεν είναι τυχαία, καθώς αποσκοπεί να δείξει το εκτόπισμα της Τουρκίας στη διεθνή σκηνή και να υπενθυμίσει την παρουσία της ως περιφερειακή δύναμη με παγκόσμιες φιλοδοξίες.
Η ατζέντα της συνάντησης
Παρά τις χαμηλές προσδοκίες για ουσιαστική πρόοδο, η ατζέντα της συνάντησης περιλαμβάνει σημαντικά ζητήματα:
-
Διατήρηση της θετικής δυναμικής στον διάλογο
-
Προώθηση πρακτικών μορφών συνεργασίας
-
Οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και ΑΟΖ
-
Οικονομική συνεργασία και επενδύσεις
-
Μεταναστευτικό και ενεργειακή ασφάλεια
-
Περιφερειακές εξελίξεις (Ουκρανία, Μέση Ανατολή, Ανατολική Μεσόγειος)
Το σχήμα της συνάντησης θα είναι «1+2», δηλαδή οι δύο ηγέτες, οι υπουργοί Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν, καθώς και οι διπλωματικοί τους σύμβουλοι Μίλτος Νικολαΐδης και Τσαγατάι Κιλίτς.
Τα «αγκάθια» στις διμερείς σχέσεις
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Άγκυρα έχει κλιμακώσει την ένταση σε πολλαπλά μέτωπα:
-
Αντέδρασε έντονα στον ελληνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό χαρακτηρίζοντάς τον «μονομερή ενέργεια».
-
Εξέφρασε εκνευρισμό για την εμπλοκή της Chevron στον διαγωνισμό για τα θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης.
-
Εξέδωσε Navtex για επιστημονικές έρευνες με το πλοίο «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο, θέτοντας θέμα αποστρατιωτικοποίησης 23 νησιών.
-
Κατέθεσε αίτημα συμμετοχής στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE.
Όλες αυτές οι κινήσεις ερμηνεύονται ως προσπάθεια της Τουρκίας να δημιουργήσει κλίμα πίεσης πριν από τη συνάντηση.
Η διεθνής διάσταση
Η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναμένεται να εντάξει τη συζήτηση στο ευρύτερο πλαίσιο της διεθνούς γεωπολιτικής αστάθειας. Ο πρωθυπουργός σκοπεύει να αναδείξει την Ελλάδα ως πυλώνα σταθερότητας σε μια περιοχή που δοκιμάζεται από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή, ενώ παράλληλα θα υπογραμμίσει ότι οι μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας υπονομεύουν τις προοπτικές συνεργασίας.
Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στη Νέα Υόρκη δεν αναμένεται να κλείσει πληγές ούτε να δώσει οριστικές λύσεις. Ωστόσο, έχει βαρύνουσα σημασία ως δείκτης προθέσεων και ως βήμα διατήρησης της επαφής ανάμεσα σε δύο ηγέτες που γνωρίζουν καλά τα όρια αλλά και τις δυνατότητες του διαλόγου. Ακόμη κι αν επιβεβαιώσουν ότι διαφωνούν, η επιδίωξη είναι σαφής: να διατηρηθεί ζωντανή η ελληνοτουρκική προσέγγιση, με γνώμονα την αποφυγή κρίσεων και τη διασφάλιση της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
