Οι έξι ώρες που πέρασε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην Αθήνα δεν ήταν απλώς μια τυπική επίσκεψη. Μέσα σε ένα πυκνό διπλωματικό πρόγραμμα, Ελλάδα, Ουκρανία και ΗΠΑ «κλείδωσαν» συμφωνίες που επηρεάζουν την ενεργειακή ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής, από τη Μεσόγειο μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος Ελλάδας – Ουκρανίας, η προμήθεια αμερικανικού LNG και η προοπτική συνεργασίας σε θαλάσσια drones, με την Αθήνα να επιδιώκει αναβαθμισμένο ρόλο τόσο ως ενεργειακός όσο και ως αμυντικός κόμβος.
Επίσκεψη έξι ωρών με βαριά ατζέντα
Ο Ουκρανός πρόεδρος έφτασε στην Αθήνα λίγο πριν τις 12:30 και αναχώρησε περίπου στις 18:30, έχοντας στο μεταξύ συναντηθεί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου, αλλά και με τον Κώστα Τασούλα και τον Νικήτα Κακλαμάνη. Ο Έλληνας πρωθυπουργός εξέφρασε εκ νέου την αμέριστη στήριξη της Ελλάδας προς την Ουκρανία, τόσο ως προς την αμυντική της προσπάθεια όσο και ως προς την ευρωπαϊκή της προοπτική.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε τη θέση της Αθήνας υπέρ άμεσης και άνευ όρων κατάπαυσης του πυρός, ως πρώτου βήματος για μια ουσιαστική ειρηνευτική διαδικασία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε δίκαιη και διαρκή ειρήνη. Τόνισε ότι η ελληνική στήριξη είναι «στάση αρχής», που εδράζεται στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και του απαράβατου των συνόρων.
Ο Κάθετος Διάδρομος μπαίνει σε άμεση εφαρμογή
Κεντρικό σημείο της επίσκεψης αποτέλεσε η ενεργειακή συνεργασία. Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε κρίσιμο «πνεύμονα» τροφοδοσίας της Ουκρανίας με φυσικό αέριο, μέσω του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου που συνδέει υποδομές στη χώρα μας με την Ουκρανία και την ευρύτερη περιοχή της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Πριν από τη συνάντηση των δύο ηγετών, υπογράφηκε δήλωση προθέσεων μεταξύ της ΔΕΠΑ Εμπορίας και της ουκρανικής Naftogaz για την προμήθεια αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία την περίοδο Δεκέμβριος 2025 – Μάρτιος 2026. Η συμφωνία χαρακτηρίζεται από την ελληνική πλευρά ως κρίσιμη συμβολή στην ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα της Ευρώπης, ιδιαίτερα ενόψει ενός δύσκολου χειμώνα για την Ουκρανία, της οποίας οι ενεργειακές υποδομές πλήττονται συστηματικά από ρωσικές επιθέσεις.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι οι δικές της ενεργειακές υποδομές, και ειδικά ο ρόλος της Αλεξανδρούπολης, διασφαλίζουν σταθερές ροές φυσικού αερίου κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου, ενώ συμβάλλουν στην απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Η κοινή δήλωση Μητσοτάκη – Ζελένσκι
Σε κοινή δήλωσή τους, οι δύο ηγέτες υπογράμμισαν ότι η εταιρική σχέση Ελλάδας – Ουκρανίας βασίζεται σε μακραίωνους ιστορικούς δεσμούς, κοινές αξίες δημοκρατίας, σεβασμού της κυριαρχίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνούς δικαίου. Διατύπωσαν κοινή πεποίθηση ότι τα σύνορα δεν μπορούν να αλλάζουν διά της βίας και ότι η ρωσική εισβολή αποτελεί μείζονα πρόκληση για την ευρωπαϊκή και ευρωατλαντική ασφάλεια.
Στο κείμενο της δήλωσης, η Αθήνα και το Κίεβο τονίζουν την ανάγκη πλήρους και άνευ όρων κατάπαυσης του πυρός ως προϋπόθεση για μια γνήσια ειρηνευτική διαδικασία, επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους στην αντιμετώπιση της ρωσικής επιθετικότητας και δηλώνουν ότι θα στηρίξουν την Ουκρανία στην αμετάκλητη πορεία της προς την ευρωατλαντική ενσωμάτωση και τη μελλοντική ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, αναδεικνύεται η σημασία της ενεργειακής ασφάλειας, της προστασίας κρίσιμων υποδομών, της κυβερνοασφάλειας, αλλά και της λογοδοσίας για εγκλήματα πολέμου και για την παράνομη απαγωγή Ουκρανών παιδιών.
Θαλάσσια drones και αμυντική συνεργασία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διάσταση της αμυντικής συνεργασίας, με έμφαση στα αυτόνομα και μη επανδρωμένα συστήματα. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, συζητήθηκε η διερεύνηση συνεργασίας στον τομέα των θαλάσσιων drones, όπου η Ουκρανία έχει αναπτύξει σημαντική τεχνογνωσία λόγω της πολεμικής εμπειρίας στη Μαύρη Θάλασσα.
Η κοινή δήλωση αναφέρεται σε εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας, ειδικά στον θαλάσσιο τομέα, με προοπτική κοινών ασκήσεων και εκπαιδεύσεων σε μη επανδρωμένα θαλάσσια συστήματα, αλλά και ενισχυμένη ανταλλαγή πληροφοριών για θαλάσσιες απειλές. Οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν επίσης την ανάγκη κοινών δράσεων στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, με στόχο την προστασία κρίσιμων υποδομών από κυβερνοεπιθέσεις και υβριδικές απειλές.
Η Ελλάδα ως ενεργειακός και πολιτικός κόμβος
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε την Ελλάδα ως «πάροχο ενεργειακής ασφάλειας» για την Ουκρανία και ταυτόχρονα ως κόμβο τροφοδοσίας της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με αμερικανικό LNG. Ανέδειξε τη στρατηγική σημασία της Αλεξανδρούπολης τόσο για τη μεταφορά φυσικού αερίου όσο και για τη διέλευση συμμαχικής και ανθρωπιστικής βοήθειας προς το ουκρανικό μέτωπο.
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε τη στήριξη προς την Ουκρανία με την πάγια ελληνική θέση υπέρ του απαραβίαστου των συνόρων, παραπέμποντας και στο Κυπριακό, που παραμένει ανοιχτή πληγή εδώ και 51 χρόνια. Επανέλαβε ότι κάθε παράνομο τετελεσμένο βρίσκει την Ελλάδα απέναντι, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική στάση είναι συνεπής με τις αρχές του διεθνούς δικαίου.
Μετά τον πόλεμο: ελληνική συμμετοχή στην ανοικοδόμηση
Στο τραπέζι βρέθηκε και η επόμενη μέρα του πολέμου. Η Αθήνα δηλώνει έτοιμη να συμμετάσχει στη μεταπολεμική ανοικοδόμηση της Ουκρανίας με ελληνικές εταιρείες που διαθέτουν εμπειρία σε υποδομές, κατασκευές, ψηφιοποίηση, υγεία και προστασία μνημείων. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην Οδησσό, ιστορικά συνδεδεμένη με τον ελληνισμό, την οποία ο Έλληνας πρωθυπουργός χαρακτήρισε «πόλη-γέφυρα» ανάμεσα στη Μαύρη Θάλασσα, την Κεντρική Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι από την πλευρά του ευχαρίστησε την Ελλάδα για τη στήριξη στην εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, για την υποστήριξη στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κυρώσεων και για την ανθρωπιστική βοήθεια, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τον επαναπατρισμό απαχθέντων παιδιών και αιχμαλώτων πολέμου. Αναφέρθηκε στις συνεχιζόμενες ρωσικές και κορεατικές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και χαρακτήρισε «πολύ σημαντικές» τις συμφωνίες για την προμήθεια φυσικού αερίου μέσω Ελλάδας.
Συνεχής πίεση στη Ρωσία και σταθερή στήριξη στην Ουκρανία
Στο πολιτικό σκέλος, οι δύο ηγέτες συνέκλιναν στην ανάγκη διατήρησης πολυεπίπεδης πίεσης στη Ρωσία μέχρι την πλήρη αποχώρησή της από τα ουκρανικά εδάφη και τη συμμόρφωσή της με το διεθνές δίκαιο. Αθήνα και Κίεβο δηλώνουν ότι είναι έτοιμες να συντονίζουν, όπου κρίνεται σκόπιμο, την πολιτική κυρώσεων, με στόχο τη μέγιστη αποτελεσματικότητα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε στην «ανθεκτικότητα και γενναιότητα» του ουκρανικού λαού, τονίζοντας ότι η Ελλάδα θα παραμείνει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας σε όλα τα διεθνή φόρα. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, από την πλευρά του, έκανε λόγο για μια σχέση που αποκτά πλέον βαθύτερο ενεργειακό και αμυντικό περιεχόμενο, με απτό αποτύπωμα στο πεδίο, ήδη από το πρώτο τρίμηνο του 2026.
