Μια ιστορική συμφωνία που αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού στην αγορά εργασίας ανακοίνωσαν κυβέρνηση και κοινωνικοί εταίροι, βάζοντας τέλος σε μια περίοδο 13 χρόνων απορρύθμισης και περιορισμένης λειτουργίας των συλλογικών συμβάσεων. Η νέα Κοινωνική Συμφωνία δεν είναι μια τυπική τεχνική ρύθμιση· αποτελεί τη βάση για μια νέα εποχή σταθερότητας, διαφάνειας και προστασίας για εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους που ως σήμερα έμεναν εκτός κλαδικών συμβάσεων.
Όπως τόνισε η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, «είναι μια συμφωνία που δίνει σταθερότητα, ασφάλεια και ξεκάθαρους κανόνες για όλους», ενώ οι εκπρόσωποι εργοδοτών και εργαζομένων έκαναν λόγο για «επανεκκίνηση του κοινωνικού διαλόγου» και «σημαντικό βήμα ευρωπαϊκού εκσυγχρονισμού».
Η επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων θα είναι προοδευτική, όμως για πρώτη φορά μετά τις μνημονιακές παρεμβάσεις του 2012, η αγορά εργασίας αποκτά ξανά ένα λειτουργικό πλαίσιο προστασίας.
Τα 4 βασικά σημεία της συμφωνίας
1. Πλήρης επαναφορά της μετενέργειας
Η συμφωνία επαναφέρει πλήρως τη μετενέργεια, διασφαλίζοντας ότι όλοι οι όροι μιας συλλογικής σύμβασης —μισθολογικοί και θεσμικοί— συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι να υπογραφεί νέα σύμβαση.
Για πρώτη φορά μετά το 2012:
-
δεν υπάρχουν μειώσεις μισθών στο μεσοδιάστημα,
-
καλύπτονται και οι νεοπροσλαμβανόμενοι,
-
καταργείται ο μνημονιακός περιορισμός της «μερικής» μετενέργειας.
Όπως ανέφερε κυβερνητική πηγή, «ο εργαζόμενος δεν θα ξυπνάει ένα πρωί και θα μαθαίνει ότι οι όροι του συμβολαίου του εξαφανίστηκαν».
2. Διεύρυνση της επέκτασης των συλλογικών συμβάσεων
Το απαιτούμενο ποσοστό κάλυψης μειώνεται από 50% σε 40%, ενώ η επέκταση θα βασίζεται πλέον στον ΚΑΔ της επιχείρησης, ανεξάρτητα από το αν είναι μέλος εργοδοτικής οργάνωσης.
Αυτό σημαίνει:
-
περισσότερες επιχειρήσεις θα δεσμεύονται από τις κλαδικές συμβάσεις,
-
περισσότεροι εργαζόμενοι θα καλύπτονται από ενιαίο πλαίσιο,
-
15 «παγωμένες» συμβάσεις μπορούν να ενεργοποιηθούν από το 2026.
«Είναι μια ουσιαστική αναζωογόνηση της συλλογικής διαπραγμάτευσης», σχολίασε στέλεχος της ΓΣΕΕ.
3. Ενίσχυση του ρόλου της ΓΣΕΕ και απλούστευση των μητρώων
Η ΓΣΕΕ θα μπορεί να συνάπτει επικουρικά συλλογικές συμβάσεις όπου απαιτείται για να ολοκληρωθεί η επέκταση, κάτι που «ξεμπλοκάρει» διαδικασίες που μέχρι σήμερα καθυστερούσαν μήνες.
Παράλληλα, τα μητρώα ΓΕΜΗΣΟΕ και ΓΕΜΗΟΕ απλοποιούνται, ενισχύοντας την αντιπροσωπευτικότητα και καθιστώντας πιο εύκολη την ενεργοποίηση συμβάσεων.
4. Γρηγορότερη επίλυση εργατικών διαφορών μέσω ΟΜΕΔ
Επιταχύνονται οι διαδικασίες μεσολάβησης και διαιτησίας, με νέο μηχανισμό προελέγχου και κατάργηση του δεύτερου βαθμού διαιτησίας.
Οι αποφάσεις του ΟΜΕΔ θα εκδίδονται πιο γρήγορα, μειώνοντας τις εκκρεμότητες που συχνά «πάγωναν» διαπραγματεύσεις για μήνες.
Όπως ανέφερε στέλεχος του Οργανισμού, «η αγορά εργασίας χρειάζεται γρήγορες και καθαρές λύσεις αυτό ακριβώς κάνει η νέα ρύθμιση».
Ποιοι εργαζόμενοι «κερδίζουν» – μπορούν να δουν αυξήσεις
Οι βασικοί «κερδισμένοι» της συμφωνίας είναι:
• εργαζόμενοι σε κλάδους με ανενεργές συλλογικές συμβάσεις
• όσοι καλύπτονται από κλαδικές που μπορούν πλέον να επεκταθούν
• νεοπροσλαμβανόμενοι που μέχρι σήμερα έμεναν εκτός προστατευτικών όρων
• εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις που δεν συμμετείχαν σε εργοδοτικές οργανώσεις
• προσωπικό σε κλάδους με ιστορικά «παγωμένους» μισθούς λόγω έλλειψης διαπραγμάτευσης
Παράλληλα, οι αυξήσεις που πλέον μπορούν να συμφωνηθούν μέσω συλλογικών συμβάσεων λειτουργούν συμπληρωματικά προς τον κατώτατο μισθό, ο οποίος εξακολουθεί να καθορίζεται από την κυβέρνηση, αλλά από το 2027 θα ορίζεται έπειτα από διαβούλευση και θα εφαρμόζεται από τον Ιανουάριο κάθε έτους.
Η πολιτική και κοινωνική σημασία της συμφωνίας
Για τους κοινωνικούς εταίρους, η συμφωνία αποτελεί ισχυρό μήνυμα επανεκκίνησης.
Ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, τόνισε ότι «οι επιχειρήσεις έχουν ευθύνη να στηρίξουν την παραγωγικότητα και τα εισοδήματα».
Από την πλευρά των μικρομεσαίων, οι πρόεδροι της ΕΣΕΕ και της ΓΣΕΒΕΕ μίλησαν για «πλαίσιο ευρωπαϊκό, σύγχρονο και λειτουργικό», που βοηθά στη σταθερότητα και στην υγιή ανταγωνιστικότητα.
Η νέα Κοινωνική Συμφωνία δεν λύνει όλα τα προβλήματα της αγοράς εργασίας από τη μια μέρα στην άλλη. Σηματοδοτεί όμως μια καθοριστική μεταστροφή: την επιστροφή της συλλογικής διαπραγμάτευσης ως θεσμικού πυλώνα, την ενίσχυση των εργαζομένων και τη διεύρυνση της κάλυψης σε κλάδους που είχαν παραμεριστεί.
Για πρώτη φορά μετά από 13 χρόνια, το πεδίο εργασίας αποκτά σταθερότερους κανόνες και η επόμενη μέρα για χιλιάδες εργαζόμενους διαμορφώνεται με μεγαλύτερη ασφάλεια και προοπτική.
