Ογδόντα χρόνια μετά την πρώτη διαμόρφωση του ισχύοντος πλαισίου, η Πολιτεία προχωρά σε ριζική μεταρρύθμιση του κληρονομικού δικαίου, με το νέο νομοσχέδιο που παρουσίασε το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Πρόκειται για το αποτέλεσμα πολυετούς εργασίας της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής υπό τον Απόστολο Γεωργιάδη, ομότιμο καθηγητή και ακαδημαϊκό, και αποτελεί τη σημαντικότερη παρέμβαση των τελευταίων δεκαετιών στον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζονται οι κληρονομικές σχέσεις στη χώρα.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση «άριστο επιστημονικό έργο» και «τομή που προσαρμόζει το δίκαιο στις ανάγκες του 21ου αιώνα», ενώ ο υφυπουργός Ιωάννης Μπούγας υπογράμμισε ότι οι νέες ρυθμίσεις έχουν ισχυρό κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα, διευρύνοντας την προστασία της οικογένειας και μειώνοντας τις μαζικές αποποιήσεις.
Οι 5 μεγάλες αλλαγές
1. Κληρονομικές συμβάσεις
Για πρώτη φορά θεσμοθετούνται δύο νέοι τύποι:
-
Σύμβαση διαθέτη εν ζωή, με την οποία το άτομο μπορεί να ρυθμίζει από τώρα την τύχη της περιουσίας του μετά θάνατον, διατηρώντας πλήρη έλεγχο όσο ζει.
-
Σύμβαση παραίτησης από κληρονομικό δικαίωμα, που επιτρέπει σε κληρονόμο να αποποιηθεί εκ των προτέρων την κληρονομιά για προσωπικούς λόγους.
2. Εξ αδιαθέτου διαδοχή
Αλλάζουν τα ποσοστά για τον επιζώντα σύζυγο:
-
33% όταν υπάρχει ένα παιδί.
-
25% όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά.
-
Αν δεν υπάρχουν τέκνα, ο σύζυγος προηγείται έναντι γονέων ή άλλων συγγενών.
3. Δικαιώματα συντρόφων και συμβίωσης
-
Όσοι έχουν σύμφωνο συμβίωσης αποκτούν ίσα κληρονομικά δικαιώματα με τους συζύγους.
-
Σε μακροχρόνια συμβίωση χωρίς σύμφωνο (τουλάχιστον 3 ετών), εφόσον δεν υπάρχουν άλλοι κληρονόμοι, ο επιζών σύντροφος μπορεί να κληρονομήσει, καταθέτοντας αίτηση εντός 4 μηνών από τον θάνατο.
-
Θεσπίζεται δικαίωμα παραμονής στην κοινή κατοικία για 1 έτος, με δυνατότητα παράτασης σε περίπτωση ύπαρξης τέκνων.
4. Νέοι κανόνες για τις διαθήκες
-
Οι ιδιόγραφες διαθήκες παραμένουν, αλλά η εγκυρότητα θα πιστοποιείται με μάρτυρες ή πραγματογνώμονες όταν κατατίθενται από τρίτα πρόσωπα.
-
Από τα 16 έτη μπορεί κάποιος να συντάξει διαθήκη.
-
Πρόσωπα με αναπηρίες θα μπορούν να χρησιμοποιούν τεχνολογικά μέσα (π.χ. φωνητική υποστήριξη).
-
Απαγορεύεται η σύνταξη διαθήκης υπέρ εργαζομένων ή διοικούντων νοσοκομεία και ιδρύματα όπου νοσηλεύεται ο διαθέτης.
-
Κηρύσσεται κληρονομικά ανίκανος όποιος έχει καταδικαστεί για εγκλήματα κατά της ζωής ή υγείας του διαθέτη.
5. Αποποιήσεις και χρέη
Η πιο σημαντική καινοτομία:
Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη της κληρονομιάς. Με τον τρόπο αυτό, αποτρέπεται η μαζική αποποίηση και δίνεται η δυνατότητα αξιοποίησης περιουσιών που σήμερα μένουν ανενεργές.
Ένα νέο δίκαιο για τη σύγχρονη κοινωνία
Ο υφυπουργός Ιωάννης Μπούγας ανέφερε ότι η αναμόρφωση βασίζεται σε τέσσερις άξονες:
-
Προσαρμογή της κληρονομικής διαδοχής στις σύγχρονες οικογενειακές δομές.
-
Εξορθολογισμός της νόμιμης μοίρας.
-
Άρση της απόλυτης απαγόρευσης των κληρονομικών συμβάσεων.
-
Διαχωρισμός της κληρονομικής από την ατομική περιουσία του κληρονόμου – αλλαγή με τη μεγαλύτερη οικονομική σημασία.
