Δέκα χρόνια συμπληρώνονται από τη στιγμή που ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε τα ηνία της Νέα Δημοκρατία, σε μια από τις πιο κρίσιμες περιόδους τόσο για το κόμμα όσο και για τη χώρα.
Η εκλογή του δεν ήταν απλώς μια εσωκομματική αλλαγή ηγεσίας. Αποδείχθηκε η απαρχή μιας βαθιάς πολιτικής και οργανωτικής μεταμόρφωσης της γαλάζιας παράταξης.
Το 2015 η Νέα Δημοκρατία βρισκόταν σε κατάσταση πολιτικής και οργανωτικής κόπωσης. Είχε χάσει δύο εκλογικές αναμετρήσεις, η μεσαία τάξη ασφυκτιούσε οικονομικά και το κόμμα έμοιαζε εγκλωβισμένο ανάμεσα στο μνημονιακό παρελθόν και στη φθορά της συγκυβέρνησης με το ΠΑΣΟΚ. Ο εσωκομματικός διχασμός ήταν έντονος και το πολιτικό στίγμα θολό, χωρίς σαφή κατεύθυνση για το μέλλον.
Ο outsider που δεν είχε μηχανισμούς
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε ως outsider. Αν και είχε διαδρομή ως βουλευτής και υπουργός, δεν διέθετε ισχυρούς κομματικούς μηχανισμούς ούτε εξέφραζε την παραδοσιακή λαϊκή δεξιά. Το προφίλ του ήταν καθαρά μεταρρυθμιστικό και φιλελεύθερο, στοιχείο που τότε για πολλούς θεωρούνταν ρίσκο.
Η νίκη της 10ης ιανουαρίου 2016
Στις 10 Ιανουαρίου 2016, στον δεύτερο γύρο των εσωκομματικών εκλογών, επικράτησε του Βαγγέλης Μεϊμαράκης με 52% έναντι 48%. Η σημασία της νίκης δεν ήταν μόνο αριθμητική. Ήταν μια καθαρή ανατροπή, αφού στον πρώτο γύρο είχε έρθει δεύτερος, και ταυτόχρονα ένα σαφές μήνυμα ότι η ΝΔ γυρίζει σελίδα, επιλέγοντας μεταρρυθμιστικό λόγο, άνοιγμα στο κέντρο και ανανέωση προσώπων και δομών.
Η νέα ταυτότητα της ΝΔ
Από την πρώτη ημέρα της ηγεσίας του, ο Μητσοτάκης μίλησε ανοιχτά για διεύρυνση προς το κέντρο και για τέλος στις εσωκομματικές «επετηρίδες». Άνοιξε το κόμμα σε στελέχη εκτός παραδοσιακού κομματικού σωλήνα και έβαλε στο περιθώριο οικογενειοκρατικές λογικές. Η μεταρρυθμιστική του ταυτότητα ήταν ξεκάθαρη: μικρότερο κράτος, λιγότερη γραφειοκρατία, αξιολόγηση στο Δημόσιο και επενδύσεις χωρίς ιδεολογικά ταμπού.
Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής του υπήρξε η σύγκρουση με τον λαϊκισμό της περιόδου ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ. Ο αντιλαϊκιστικός λόγος και η απόρριψη της αλόγιστης παροχολογίας αποτέλεσαν βασικό πολιτικό στίγμα, με το μότο «λιγότερα ψέματα, περισσότερη δουλειά» να συνοψίζει τη φιλοσοφία του.
Η στροφή στη μεσαία τάξη
Ο Μητσοτάκης επένδυσε πολιτικά στη μεσαία τάξη, υποσχόμενος φοροελαφρύνσεις, στήριξη ελεύθερων επαγγελματιών και επιχειρήσεων και αποκατάσταση αδικιών της κρίσης. Πολλές από αυτές τις δεσμεύσεις υλοποιήθηκαν αργότερα, μετά τη νίκη της ΝΔ στις εθνικές εκλογές του 2019, επιβεβαιώνοντας ότι το αφήγημα της περιόδου 2016–2019 δεν ήταν συγκυριακό.
Σε κομματικό επίπεδο, προχώρησε σε ψηφιακή οργάνωση της ΝΔ, έδωσε έμφαση στη διαφάνεια των οικονομικών και προχώρησε στη ρύθμιση των χρεών του κόμματος. Σε καίριες θέσεις τοποθέτησε νέους ανθρώπους, αλλάζοντας την εσωτερική κουλτούρα της παράταξης, επιλογή που προκάλεσε αντιδράσεις από παλαιά στελέχη.
Από την ηγεσία στη διακυβέρνηση
Η εκτίμησή του ότι «αν δεν αλλάξει ριζικά η ΝΔ, δεν θα ξαναγίνει κυβέρνηση» αποδείχθηκε καθοριστική. Η αλλαγή φυσιογνωμίας του κόμματος άνοιξε τον δρόμο για τη νίκη του 2019 και για μια κυβερνητική πορεία που περιλάμβανε οικονομικές και φορολογικές μεταρρυθμίσεις, ψηφιοποίηση του κράτους, ενίσχυση της άμυνας και διαχείριση αλλεπάλληλων κρίσεων, από την πανδημία έως τις φυσικές καταστροφές.
Η δεκαετία των παρεμβάσεων και των αντιφάσεων
Η δεκαετής διαδρομή του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν ήταν χωρίς λάθη ή αστοχίες, πολλές από τις οποίες έχει αναγνωρίσει δημόσια. Ωστόσο, η σταθερή αυτοκριτική του στάση και η επιμονή στη συνεχή βελτίωση παραμένουν βασικά χαρακτηριστικά της πολιτικής του παρουσίας. Όπως συνηθίζει να λέει, ο μεγαλύτερος εχθρός της Νέας Δημοκρατίας είναι ο ίδιος της ο εαυτός και τα λάθη της.
Δέκα χρόνια μετά, η εκλογή του το 2016 έχει ξεκάθαρη ιστορική σημασία. Δεν άλλαξε μόνο η ηγεσία της ΝΔ, αλλά η ίδια η φυσιογνωμία της γαλάζιας παράταξης. Και αυτό το αποτύπωμα είναι που εξηγεί γιατί ο outsider του 2016 κατέληξε να αποτελεί κεντρικό πυλώνα του σύγχρονου ελληνικού πολιτικού συστήματος.
