Με το βλέμμα στραμμένο στις εθνικές εκλογές του 2027 και σε μια ευρύτερη πολιτική εξωστρέφειας, η κυβέρνηση ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για τη συμμετοχή των Ελλήνων του εξωτερικού στις εθνικές κάλπες. Η θεσμοθέτηση της επιστολικής ψήφου για τους απόδημους και η δημιουργία ξεχωριστής εκλογικής περιφέρειας συνιστούν μια κίνηση υψηλού πολιτικού ρίσκου αλλά και στρατηγικής στόχευσης για τον Κυριάκος Μητσοτάκης, με το ζητούμενο να είναι διπλό: ενεργοποίηση της Ομογένειας και εξασφάλιση ευρείας κοινοβουλευτικής συναίνεσης.
Η κυβερνητική πρόταση προβλέπει, για πρώτη φορά, επιστολική ψήφο στις βουλευτικές εκλογές αποκλειστικά για τους Έλληνες που βρίσκονται εκτός επικράτειας, αλλά και τη δυνατότητα να εκλέγουν τους δικούς τους βουλευτές. Στο τραπέζι βρίσκεται η σύσταση νέας εκλογικής περιφέρειας με την ονομασία «Περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού», η οποία θα διαθέτει τρεις έδρες.
Πώς στήνεται η νέα περιφέρεια και η κατανομή των εδρών
Σύμφωνα με το σχέδιο που θα τεθεί σε διακομματική συζήτηση, οι ψήφοι των αποδήμων θα συνυπολογίζονται στο συνολικό αποτέλεσμα κάθε κόμματος σε πανελλαδικό επίπεδο, όπως ακριβώς συμβαίνει με όλες τις εκλογικές περιφέρειες. Οι τρεις έδρες της Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού θα κατανέμονται με τον ίδιο μηχανισμό που ισχύει και στις υπόλοιπες τριεδρικές περιφέρειες της χώρας.
Οι έδρες αυτές δεν προστίθενται στον συνολικό αριθμό των 300 βουλευτών, αλλά αφαιρούνται από το ψηφοδέλτιο Επικρατείας, το οποίο μειώνεται από 15 σε 12 έδρες, επαναφέροντας ένα καθεστώς που ίσχυε και στο παρελθόν. Για το Μέγαρο Μαξίμου, η επιλογή αυτή επιχειρεί να απαντήσει σε ένα διαχρονικό αίτημα της Διασποράς, χωρίς να αλλοιώνει τη βασική αρχιτεκτονική του εκλογικού συστήματος.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει χαρακτηρίσει τη μεταρρύθμιση «σφραγίδα στο διαβατήριο της σύγχρονης και ανοιχτής Ελλάδας», δίνοντας πολιτικό βάρος στη συμμετοχή των αποδήμων όχι ως τυπικό δικαίωμα, αλλά ως ουσιαστικό κομμάτι της δημοκρατικής διαδικασίας.
Διακομματική επιτροπή και το δύσκολο παζλ της συναίνεσης
Η πρώτη συνεδρίαση της άτυπης διακομματικής επιτροπής για την επιστολική ψήφο έχει προγραμματιστεί για την Πέμπτη 29 Ιανουαρίου, στις 11:00, στο υπουργείο Εσωτερικών. Την πρόσκληση προς όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα απηύθυνε ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι στόχος είναι ένας ουσιαστικός διάλογος χωρίς κομματικές παρωπίδες.
«Η εκλογική διαδικασία αποτελεί την ύψιστη έκφραση δημοκρατίας. Οι συνθήκες απαιτούν να κάνουμε το επόμενο αυτονόητο βήμα και να δυναμώσουμε τη φωνή των Ελλήνων του εξωτερικού», ανέφερε χαρακτηριστικά, θέτοντας από νωρίς το ζήτημα της αυξημένης πλειοψηφίας.
Και αυτό γιατί το Σύνταγμα είναι σαφές: για να θεσμοθετηθεί η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος των εκλογέων που βρίσκονται εκτός Επικράτειας με επιστολική ψήφο, απαιτούνται τουλάχιστον 200 ψήφοι στη Βουλή. Ακόμη και αν υπάρξει θετική στάση από το ΠΑΣΟΚ, το άθροισμα των εδρών του μαζί με τη Νέα Δημοκρατία φτάνει τις 189, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αναζήτησης στήριξης και από τρίτο κόμμα.
Η διαδικασία της επιστολικής ψήφου και το πολιτικό μήνυμα
Η εφαρμογή της επιστολικής ψήφου για τους απόδημους θα ακολουθήσει το μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε στις ευρωεκλογές. Οι Έλληνες του εξωτερικού θα εγγράφονται σε ειδικούς εκλογικούς καταλόγους μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας του υπουργείου Εσωτερικών, χρησιμοποιώντας τα στοιχεία τους ή τους κωδικούς taxisnet. Στη συνέχεια θα δηλώνουν τη διεύθυνση αποστολής του εκλογικού υλικού, το οποίο θα παραλαμβάνουν προσωπικά ή μέσω εξουσιοδοτημένου προσώπου.
Η αποστολή των φακέλων θα γίνεται μετά την ανακήρυξη των συνδυασμών από τον Άρειο Πάγο, ενώ η επιστροφή τους θα κατευθύνεται σε ειδικό κέντρο διαλογής στην Ελλάδα, με καταμέτρηση ταυτόχρονη με αυτή της υπόλοιπης Επικράτειας.
Για την κυβέρνηση, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν εξαντλείται στη διαδικαστική διευκόλυνση. Αποτελεί μια πολιτική δήλωση ότι ο απόδημος Ελληνισμός δεν αντιμετωπίζεται ως «δεξαμενή ψήφων», αλλά ως ενεργό κομμάτι του εκλογικού σώματος. Το αν αυτή η δήλωση θα μεταφραστεί και σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία 200 ψήφων, μένει να φανεί τις επόμενες εβδομάδες.
