Από «αχίλλειο πτέρνα» της ελληνικής οικονομίας σε ευρωπαϊκό παράδειγμα προς μίμηση μετατρέπεται η μάχη κατά της φοροδιαφυγής, με αιχμή τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που εκπέμπει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης μέσα από συνέντευξή του στη γερμανική οικονομική εφημερίδα Handelsblatt, η οποία κάνει εκτενή αναφορά στη «θεαματική στροφή» της Ελλάδας στον περιορισμό της παραοικονομίας.
Στο δημοσίευμα επισημαίνεται ότι η φοροδιαφυγή υπήρξε για δεκαετίες ένας από τους βασικούς λόγους που οδήγησαν τη χώρα στη δημοσιονομική κατάρρευση της προηγούμενης δεκαετίας. Σήμερα, όμως, η εικόνα αλλάζει, με την Ελλάδα να παρουσιάζει μετρήσιμα αποτελέσματα και να προβάλλεται ως υπόδειγμα για ολόκληρη την Ευρώπη.
Από την κρίση χρέους στη ψηφιακή αντεπίθεση
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης εξηγεί στη Handelsblatt ότι η ουσιαστική αλλαγή ήρθε μέσα από την οικοδόμηση ενός ενιαίου ψηφιακού οικοσυστήματος. Η ηλεκτρονική τιμολόγηση, τα ηλεκτρονικά βιβλία και οι αναφορές συναλλαγών δημιουργούν, όπως τονίζει, αξιόπιστα δεδομένα μεγάλης κλίμακας, τα οποία επιτρέπουν στη φορολογική διοίκηση να λειτουργεί στοχευμένα.
«Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής πηγαίνει χέρι-χέρι με τον συνολικό ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας», σημειώνει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι τα νέα εργαλεία επιτρέπουν τον εντοπισμό μοτίβων, ανωμαλιών και υποθέσεων με υψηλό κίνδυνο απάτης, πριν αυτές εξελιχθούν σε μεγάλες απώλειες εσόδων.
Τα αποτελέσματα στο ΦΠΑ και τα δισεκατομμύρια που επέστρεψαν
Σύμφωνα με τον υπουργό, μόνο την τελευταία διετία το ελληνικό Δημόσιο ανέκτησε 3,9 δισεκατομμύρια ευρώ από μέτρα κατά της φοροδιαφυγής. «Δεν πρόκειται απλώς για δημοσιονομικό όφελος, αλλά για ένα μέρισμα που επιστρέφουμε στους πολίτες μέσω μειώσεων φόρων», τονίζει.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο λεγόμενο «κενό ΦΠΑ». Το 2017, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η απόκλιση ανάμεσα στον οφειλόμενο και τον εισπραχθέντα ΦΠΑ έφτανε το 34%. Το 2024, το ποσοστό αυτό είχε μειωθεί στο 9%, καταγράφοντας μία από τις μεγαλύτερες βελτιώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο ρόλος της ΑΑΔΕ και η ανεξαρτησία των ελέγχων
Καθοριστικό ρόλο στη νέα αυτή πραγματικότητα παίζει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, η οποία λειτουργεί ανεξάρτητα από πολιτικές παρεμβάσεις και λογοδοτεί απευθείας στο Κοινοβούλιο. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης περιγράφει τον στόχο ως τη δημιουργία ενός μηχανισμού που καταγράφει την οικονομική δραστηριότητα σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη φορολογική συμμόρφωση.
Για τον ίδιο, αυτό το μοντέλο δεν είναι μόνο πιο αποτελεσματικό, αλλά και κοινωνικά πιο δίκαιο, καθώς αντιμετωπίζει τους φορολογούμενους με ενιαία κριτήρια, χωρίς εξαιρέσεις.
Τέλος στο τραπεζικό απόρρητο και έλεγχοι σε πραγματικό χρόνο
Η συνέντευξη στη Handelsblatt αποκαλύπτει και τις επόμενες κινήσεις. Από αυτή την εβδομάδα η ηλεκτρονική τιμολόγηση μεταξύ επιχειρήσεων γίνεται υποχρεωτική, ενώ από τον Μάιο επεκτείνεται και στα δελτία αποστολής. Από τον Ιούνιο, η φορολογική αρχή θα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τραπεζικές συναλλαγές σε πραγματικό χρόνο, από καταθέσεις και αναλήψεις μέχρι μεταφορές και συναλλαγές σε τίτλους.
Όπως σημειώνεται, το τραπεζικό απόρρητο περνά ουσιαστικά στο παρελθόν, με αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης να «σαρώνουν» τεράστιους όγκους δεδομένων και να δημιουργούν προφίλ κινδύνου για προληπτικούς ελέγχους.
Από τις πισίνες μέχρι τα social media
Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης επεκτείνεται ακόμη και στην ανάλυση δορυφορικών εικόνων, για τον εντοπισμό μη δηλωμένων περιουσιακών στοιχείων, όπως αυθαίρετες κατασκευές ή πισίνες. Παράλληλα, η φορολογική διοίκηση παρακολουθεί περιπτώσεις πολυτελούς διαβίωσης που δεν συμβαδίζουν με τα δηλωμένα εισοδήματα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα που αναφέρεται στο δημοσίευμα είναι ο εντοπισμός «coach γνωριμιών» που δραστηριοποιούνταν μέσω social media χωρίς να εκδίδει αποδείξεις, με διαφυγόντες φόρους άνω των 300.000 ευρώ.
Ένα ευρωπαϊκό πρότυπο χωρίς κοινωνική ένταση
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ο οποίος τον Δεκέμβριο εξελέγη και πρόεδρος του Eurogroup, υποστηρίζει ότι το ελληνικό μοντέλο μπορεί να αποτελέσει οδηγό για όλη την Ευρώπη. «Η μεγαλύτερη φορολογική συμμόρφωση μπορεί να επιτευχθεί χωρίς να κλιμακώνεται η ένταση ανάμεσα στο κράτος και τους πολίτες», σημειώνει, τονίζοντας ότι η τεχνολογία λειτουργεί τελικά υπέρ των συνεπών φορολογουμένων.
Όπως καταγράφει η Handelsblatt, η Ελλάδα δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη και η ψηφιοποίηση δεν είναι απλώς εργαλεία ελέγχου, αλλά μοχλοί δικαιοσύνης και αξιοπιστίας.
Από παράδειγμα προς αποφυγήν, η χώρα διεκδικεί πλέον ρόλο πρωτοπόρου σε μια ευρωπαϊκή συζήτηση που μόλις ξεκινά.
