Μια φράση ήταν αρκετή για να αποτυπώσει το μέγεθος της εσωτερικής πίεσης που υφίσταται το κυβερνητικό στρατόπεδο το τελευταίο διάστημα. «Ο εχθρός δεν είναι μέσα, είναι έξω τα προβλήματα», διεμήνυσε με νόημα ο Υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, επιχειρώντας να βάλει φρένο στο κύμα αμφισβήτησης που προέρχεται από τα ίδια τα σπλάχνα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας.
Το τελευταίο διάστημα, το Μέγαρο Μαξίμου βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα πρωτοφανές φαινόμενο: μια συντονισμένη, διαρκή και ανοιχτή κριτική από ομάδα «γαλάζιων» βουλευτών. Στο στόχαστρο δεν βρίσκεται απλώς μια συγκεκριμένη πολιτική επιλογή, αλλά η ίδια η καρδιά του κυβερνητικού μοντέλου, το περιβόητο «Επιτελικό Κράτος», καθώς και τα πρόσωπα που το ενσαρκώνουν. Ο κ. Σκέρτσος, ως ο βασικός αρχιτέκτονας και συντονιστής αυτού του μηχανισμού, βρέθηκε στο επίκεντρο των βολών, αναλαμβάνοντας εκ των πραγμάτων τον ρόλο του κυματοθραύστη.
Η ρίζα του προβλήματος: Τεχνοκράτες εναντίον «Λαϊκής Δεξιάς»
Για να κατανοήσει κανείς τη δυναμική αυτής της σύγκρουσης, πρέπει να δει πίσω από τις αφορμές (όπως τα αγροτικά ζητήματα, η διαχείριση του ΟΠΕΚΕΠΕ ή η ακρίβεια) και να εστιάσει στα βαθύτερα πολιτικά αίτια. Η ρήξη που παρακολουθούμε είναι ουσιαστικά η σύγκρουση δύο διαφορετικών κόσμων εντός της Νέας Δημοκρατίας.
Από τη μία πλευρά, βρίσκεται ο σκληρός πυρήνας του Μεγάρου Μαξίμου: στελέχη με τεχνοκρατικό προφίλ, συχνά προερχόμενα από τον ευρύτερο κεντρώο ή εκσυγχρονιστικό χώρο, τα οποία εστιάζουν στους δείκτες, την ταχύτητα λήψης αποφάσεων και την παραγωγή μετρήσιμου κυβερνητικού έργου. Αυτός ο πυρήνας δεν διαθέτει –και συχνά δεν επιδιώκει– παραδοσιακή κομματική νομιμοποίηση μέσω του «σταυρού» προτίμησης.
Από την άλλη πλευρά, βρίσκονται οι εκλεγμένοι βουλευτές της περιφέρειας. Είναι οι άνθρωποι που έρχονται σε καθημερινή επαφή με τη δυσαρέσκεια των πολιτών. Οι βουλευτές αυτοί αισθάνονται ότι το «Επιτελικό Κράτος» έχει μετατραπεί σε ένα κλειστό, αδιαπέραστο διευθυντήριο το οποίο νομοθετεί ερήμην τους. Η βασική τους κατηγορία είναι ότι οι εξωκοινοβουλευτικοί υπουργοί και οι τεχνοκράτες του Μαξίμου πειραματίζονται πολιτικά εκ του ασφαλούς, αφήνοντας τους ίδιους τους βουλευτές να απολογούνται στις εκλογικές τους περιφέρειες για αστοχίες που δεν προκάλεσαν και για νομοσχέδια που πλήττουν τον παραδοσιακό, συντηρητικό πυρήνα των ψηφοφόρων του κόμματος.
Η στρατηγική του αντιπερισπασμού
Η επιλογή του Άκη Σκέρτσου να απαντήσει λέγοντας πως «τα προβλήματα είναι έξω» δεν είναι μια τυχαία λεκτική αποστροφή. Αποτελεί μια κλασική, αλλά απαραίτητη, πολιτική τακτική διαχείρισης κρίσεων.
Πρώτον, αποτελεί μια προσπάθεια αποπροσωποποίησης της κριτικής. Απαντώντας θεσμικά, το Μαξίμου επιχειρεί να αφαιρέσει το προσωπικό στοιχείο από την αντιπαράθεση, τονίζοντας ότι το διακύβευμα δεν είναι η επιβίωση συγκεκριμένων υπουργών, αλλά η ίδια η επιτυχία της κυβέρνησης απέναντι στις κοινωνικές πιέσεις.
Δεύτερον, αποτελεί ένα έμμεσο τελεσίγραφο προς τους διαφωνούντες: Η παρατεταμένη εσωστρέφεια και τα «φίλια πυρά» το μόνο που καταφέρνουν είναι να δίνουν ζωτικό χώρο στην αντιπολίτευση και να αποξενώνουν τους μετριοπαθείς ψηφοφόρους. Η υπογράμμιση της ύπαρξης ενός «εξωτερικού εχθρού» (που στην προκειμένη περίπτωση είναι η καθημερινότητα, η ακρίβεια και τα προβλήματα της κοινωνίας) στοχεύει στη βίαιη συσπείρωση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας γύρω από έναν κοινό σκοπό.
Ο κίνδυνος του κυβερνητικού απομονωτισμού
Παρά την αιχμηρή απάντηση, το πρόβλημα για την κυβέρνηση παραμένει. Η φθορά της δεύτερης τετραετίας είναι πλέον εμφανής και η ανοχή της κομματικής βάσης στα λάθη έχει μειωθεί δραματικά. Αν το Επιτελικό Κράτος αντιμετωπίσει την κριτική των βουλευτών του απλώς ως έναν “ενοχλητικό θόρυβο” παλαιοκομματικού τύπου, κινδυνεύει να αποκοπεί πλήρως από τον κοινωνικό παλμό.
Η πραγματική πρόκληση για τον κ. Σκέρτσου και συνολικά για το Μέγαρο Μαξίμου δεν είναι να κερδίσουν την εσωκομματική επικοινωνιακή μάχη, αλλά να αποδείξουν ότι το τεχνοκρατικό μοντέλο διοίκησης μπορεί να διαθέτει πολιτικά αντανακλαστικά και ενσυναίσθηση. Σε διαφορετική περίπτωση, το ρήγμα μεταξύ κέντρου λήψης αποφάσεων και κοινωνικής – κομματικής βάσης θα βαθύνει, καθιστώντας την όποια κυβερνητική πορεία εξαιρετικά δυσχερή στον δρόμο προς τις επόμενες εθνικές κάλπες.
