Σε μια κρίσιμη περίοδο όπου οι τεκτονικές γεωπολιτικές πλάκες μετατοπίζονται βίαια και η παγκόσμια οικονομία ακροβατεί διαρκώς σε ένα εξαιρετικά τεντωμένο σχοινί, η τοποθέτηση του Έλληνα πρωθυπουργού στο διεθνές συνέδριο «Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe» απέκτησε χαρακτηριστικά ενός ευρύτερου στρατηγικού μανιφέστου για την επόμενη μέρα της Ευρώπης. Στην εκτενή και εφ’ όλης της ύλης συζήτηση που παραχώρησε στον Ben Hall, Europe Editor των ιστορικών Financial Times, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλυσε σε βάθος το κυβερνητικό σχέδιο αντιμετώπισης της νέας πολυεπίπεδης κρίσης, θέτοντας ως απόλυτες εθνικές και ευρωπαϊκές προτεραιότητες τη δημοσιονομική σταθερότητα, την ενεργειακή επάρκεια και τη στρατιωτική θωράκιση της ηπείρου.
Μιας παρέμβασης η οποία δεν σκιαγραφεί απλώς τον ρόλο της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας σε μια φλεγόμενη περιοχή, αλλά παράλληλα ανοίγει επισήμως τη συζήτηση για στρατηγικά, μέχρι πρότινος «απαγορευμένα» θέματα στο εσωτερικό της χώρας, όπως είναι η αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας.
Η γεωπολιτική σύγκρουση, το Ιράν και ο κίνδυνος στα Στενά του Ορμούζ
Οι ραγδαίες και εξαιρετικά ανησυχητικές εξελίξεις στον εν εξελίξει πόλεμο μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν αποτέλεσαν, αναμενόμενα, το πρώτο και πλέον φλέγον ζήτημα της ατζέντας. Ο πρωθυπουργός περιέγραψε με απόλυτο ρεαλισμό τη «μεγάλη γεωπολιτική και οικονομική αναταραχή», προειδοποιώντας τις ευρωπαϊκές ηγεσίες για τις καταστροφικές συνέπειες που θα έχει μια ενδεχόμενη, ανεξέλεγκτη παράταση της σύγκρουσης.
Η ελληνική θέση, απολύτως ευθυγραμμισμένη με τον σκληρό πυρήνα της δυτικής διπλωματίας, κωδικοποιείται σε δύο απαράβατους όρους:
-
Την κατηγορηματική και αδιαπραγμάτευτη απαγόρευση απόκτησης πυρηνικού όπλου από το καθεστώς της Τεχεράνης.
-
Την πλήρη και άμεση αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Ο κ. Μητσοτάκης έδωσε τεράστια βαρύτητα στο δεύτερο σκέλος, χαρακτηρίζοντας τη σημερινή κατάσταση ως ένα «εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο». Η ανάλυσή του ανέδειξε την ασφυκτική πίεση που ασκεί το κλείσιμο ή η δυσλειτουργία των Στενών στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Όπως επισήμανε με νόημα, η έλλειψη έντονων, καθημερινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στο συγκεκριμένο σημείο δεν πρέπει επ’ ουδενί να δημιουργεί στην παγκόσμια κοινότητα την ψευδαίσθηση ότι το τρέχον status quo είναι ανεκτό. Η εκτόξευση της τιμής των καυσίμων προκαλεί ήδη ανυπολόγιστη εσωτερική πίεση στην κυβέρνηση των ΗΠΑ, επηρεάζει σφοδρά την κινεζική οικονομία και απειλεί με ένα νέο τσουνάμι πληθωρισμού την Ευρώπη.
Σε αυτό το πλαίσιο της έμπρακτης προστασίας των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων, ο πρωθυπουργός υπενθύμισε την ενεργή συμβολή της Ελλάδας (μαζί με την Ιταλία) στις επιχειρήσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, τονίζοντας ότι η χώρα μας, ως κορυφαία παγκόσμια ναυτιλιακή δύναμη με ζωτικά οικονομικά συμφέροντα, είναι απολύτως έτοιμη να συμμετάσχει σε μια μελλοντική ειρηνευτική δύναμη υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, εφόσον προκύψει η σχετική διεθνής συμφωνία.
Η θωράκιση της οικονομίας, η ακρίβεια και η αποκαθήλωση του ελληνικού χρέους
Το σενάριο ενός παρατεταμένου πολέμου φέρνει αναπόφευκτα στο προσκήνιο τον οικονομικό εφιάλτη του 2022 και τη βίαιη εκτίναξη των τιμών της ενέργειας. Σε αυτή τη ζοφερή προοπτική, ωστόσο, η Ελλάδα εισέρχεται από μια εντελώς διαφορετική, πολύ πιο στιβαρή αφετηρία σε σχέση με το παρελθόν. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εστίασε στη δημοσιονομική πειθαρχία που έχει επιδείξει η κυβέρνηση, επισημαίνοντας με υπερηφάνεια ότι η χώρα συγκαταλέγεται πλέον στις ελάχιστες ευρωπαϊκές χώρες που επιτυγχάνουν ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα.
Αυτός ακριβώς ο κρίσιμος δημοσιονομικός χώρος είναι το εργαλείο που επιτρέπει τις στοχευμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη των πολιτών απέναντι στην ακρίβεια. Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε τις άμεσες κρατικές παρεμβάσεις στο κόστος του diesel (το οποίο τροφοδοτεί άμεσα τον πυρήνα του πληθωρισμού μέσω των μεταφορών), καθώς και τη στήριξη των συνταξιούχων και των ευάλωτων οικογενειών. Ξεκαθάρισε, όμως, ότι κάθε μέτρο οφείλει να είναι αυστηρά στοχευμένο και προσωρινό, προκειμένου να μην διαταραχθεί η ισορροπία. Για να παταχθεί το κόστος ζωής, υπογράμμισε, η απόλυτη προϋπόθεση είναι η αύξηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, οι υψηλότεροι μισθοί και η ενίσχυση της παραγωγικότητας.
Η κορωνίδα, ωστόσο, της οικονομικής του τοποθέτησης αφορούσε το εθνικό χρέος. Με εμφανή ικανοποίηση, ο κ. Μητσοτάκης προανήγγειλε ότι πιθανότατα μέσα στη χρονιά η Ελλάδα θα πάψει, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, να αποτελεί την πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρώπης ως ποσοστό του ΑΕΠ. «Αυτό αποτελεί πολιτική παρακαταθήκη για εμένα και υποχρέωση απέναντι στις επόμενες γενιές. Δεν πρόκειται να το διακινδυνεύσουμε», τόνισε κατηγορηματικά.
Ευρωπαϊκή άμυνα και ο ρεαλισμός της ενεργειακής μετάβασης
Στον κρίσιμο τομέα της ενέργειας, το μήνυμα προς τις Βρυξέλλες ήταν σαφές και διαπνεόταν από απόλυτο ρεαλισμό: «Μπορεί στην Ευρώπη να πιστεύουμε ότι τελειώσαμε με τα ορυκτά καύσιμα, αλλά τα ορυκτά καύσιμα δεν έχουν τελειώσει ακόμη με την Ευρώπη». Αν και βαθιά προσηλωμένος στη στρατηγική της πράσινης μετάβασης, όπου η Ελλάδα φιλοδοξεί να φτάσει το 80% σε ΑΠΕ, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι το φυσικό αέριο θα παραμείνει απαραίτητο. Η εθνική στρατηγική επιτάσσει την προώθηση των εξορύξεων στα ελληνικά ύδατα, ώστε η χώρα να παράγει το δικό της αέριο αντί να επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά με ακριβές εισαγωγές.
Παράλληλα, αναφερόμενος στην πολυαναμενόμενη έκθεση Ντράγκι, καυτηρίασε τον σημερινό κατακερματισμό της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας και την απουσία επαρκών διασυνδέσεων, τονίζοντας ότι το κόστος του ηλεκτρισμού ορίζει πλέον τη μοίρα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Η αδυναμία του τρέχοντος ευρωπαϊκού προϋπολογισμού να ανταποκριθεί στις νέες, γιγαντιαίες προκλήσεις, οδηγεί την Ε.Ε. σε κρίσιμες αποφάσεις. Αν και απέρριψε κάθετα έναν γενικευμένο ευρωπαϊκό δανεισμό για την κάλυψη οικονομικών ελλειμμάτων, άφησε ορθάνοιχτο το παράθυρο για έναν ισχυρό, στοχευμένο ευρωπαϊκό δανεισμό (ευρωομόλογο) αποκλειστικά για την ευρωπαϊκή άμυνα, την οποία χαρακτήρισε ως το «κατεξοχήν ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό».
Το τέλος ενός ταμπού: στο τραπέζι η πυρηνική ενέργεια για την Ελλάδα
Το σημείο της συζήτησης, εντούτοις, που αναμένεται να προκαλέσει τις μεγαλύτερες και πλέον ουσιαστικές αναλύσεις στο εσωτερικό της χώρας, ήταν η ανοιχτή, πλέον, τοποθέτηση για την πυρηνική ενέργεια. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έσπασε ένα διαχρονικό πολιτικό και κοινωνικό ταμπού, ανακοινώνοντας επισήμως ότι έχει ήδη συσταθεί ειδική ομάδα εργασίας, η οποία επεξεργάζεται σε βάθος το μέλλον της πολιτικής πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα.
Αντιλαμβανόμενος πλήρως ότι ένα σύστημα ηλεκτροδότησης χρειάζεται απαραίτητα σταθερή βασική παραγωγή (baseload) για τις περιόδους που δεν αποδίδουν οι ΑΠΕ, ο πρωθυπουργός αναγνώρισε την πυρηνική ενέργεια ως τη μόνη ρεαλιστική, μακροπρόθεσμη εναλλακτική λύση απέναντι στο ρυπογόνο φυσικό αέριο. Παρότι ξεκαθάρισε ότι πρόκειται για ένα μακρόπνοο σχέδιο δεκαετίας και πως δεν έχει ληφθεί ακόμη καμία οριστική απόφαση υλοποίησης, η δήλωσή του φανερώνει τη μετάβαση του κράτους σε μια νέα, ωριμότερη εποχή: «Για μια χώρα που κάποτε πανικοβαλλόταν μόνο στο άκουσμα της λέξης “πυρηνικά”, το γεγονός ότι μπορούμε πλέον να κάνουμε αυτή τη συζήτηση με επιχειρήματα υπέρ και κατά αποτελεί μεγάλη πρόοδο».
