Σε μια κρίσιμη πολιτική συγκυρία, όπου η φυσιολογική φθορά μιας πολυετούς (επταετούς πλέον) κυβερνητικής θητείας αρχίζει να αφήνει έντονα το κοινωνικό της αποτύπωμα, η πρόσφατη τοποθέτηση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, υπερβαίνει τα όρια μιας τυπικής τηλεοπτικής παρουσίας. Μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Action 24, ο κ. Χατζηδάκης επιχείρησε να λειτουργήσει ως θεσμικός κυματοθραύστης. Συνδύασε την υπεράσπιση των κυβερνητικών πεπραγμένων με αυστηρά, σχεδόν προειδοποιητικά μηνύματα, τα οποία είχαν ως αποδέκτες όχι μόνο την αντιπολίτευση, αλλά πρωτίστως το ίδιο το εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας.
Οι δηλώσεις του έμπειρου πολιτικού στελέχους αναδεικνύουν ξεκάθαρα την αμυντική στρατηγική που αναμένεται να ακολουθήσει το κυβερνών κόμμα στον μακρύ δρόμο προς τις επόμενες εθνικές εκλογές.
Το σύνδρομο του «υπολοχαγού» και η εσωκομματική πειθαρχία
Το πλέον συζητημένο, ίσως, σημείο της παρέμβασης του Κωστή Χατζηδάκη αφορούσε τις φημολογούμενες εσωκομματικές διεργασίες στη συντηρητική παράταξη. Επιστρατεύοντας μια χαρακτηριστική στρατιωτική μεταφορά, σημείωσε με νόημα: «Δεν είναι κακό να υπάρχουν φιλοδοξίες. Κάθε υπολοχαγός θέλει να γίνει λοχαγός και κάθε υποστράτηγος θέλει να γίνει αντιστράτηγος. Αυτά είναι μέσα στη ζωή. Αλλά είναι ξεκάθαρο ότι ο Μητσοτάκης είναι αρχηγός, με τον Μητσοτάκη θα πάμε στις εκλογές και πιστεύω ότι με τον Μητσοτάκη θα κερδίσουμε».
Η φράση αυτή, αν και διατυπωμένη με τη γνωστή διπλωματική του μετριοπάθεια, αποτελεί σαφή παραδοχή εκ των έσω ότι εντός της Νέας Δημοκρατίας υπάρχουν ήδη στελέχη και «δελφίνοι» που προετοιμάζονται σιωπηρά, μετρώντας τις δυνάμεις τους για την επόμενη ημέρα της παράταξης. Είναι προφανές ότι ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ένιωσε την επιτακτική πολιτική ανάγκη να κόψει «μαχαίρι» αυτές τις πρόωρες συζητήσεις. Ξεκαθάρισε προς πάσα κατεύθυνση πως οποιαδήποτε προσωπική φιλοδοξία οφείλει να μπει άμεσα στον «πάγο» μπροστά στον συλλογικό στόχο. Επικαλούμενος τη μεγάλη δημοσκοπική απόσταση που εξακολουθεί να χωρίζει τη Νέα Δημοκρατία από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, επιχείρησε να εμφυσήσει ξανά αέρα νικητή στην κομματική βάση.
Το τηλεφώνημα από την Ουάσιγκτον και το δόγμα της έλλειψης εναλλακτικής
Στην προσπάθειά του να ισχυροποιήσει το ηγετικό προφίλ του πρωθυπουργού, ο κ. Χατζηδάκης χρησιμοποίησε το κλασικό, πλέον, επιχείρημα της στιβαρής διαχείρισης διεθνών κρίσεων. Επαναλαμβάνοντας τα λόγια του Κυριάκου Μητσοτάκη από το πρόσφατο συνέδριο, διερωτήθηκε ρητορικά τι θα συμβεί αν έρθει ένα κρίσιμο τηλεφώνημα από την Ουάσιγκτον ή τις Βρυξέλλες: «Ποιος θα σηκώσει το τηλέφωνο και ποιος θα χειριστεί αυτή την κατάσταση, αν δεν είναι ο ίδιος; Δεν ξέρω ποιος αρχηγός από τα άλλα πολιτικά κόμματα μπορεί να το κάνει».
Όταν ένα κυβερνών κόμμα, μετά από επτά ολόκληρα χρόνια στην εξουσία, στηρίζει την επιχειρηματολογία του πρωτίστως στον φόβο της ακυβερνησίας και στο επιχείρημα της «απουσίας σοβαρής εναλλακτικής» (το γνωστό δόγμα TINA – There Is No Alternative), αντί να προτάσσει ένα φρέσκο, εμπνευσμένο και θετικό κοινωνικό όραμα για την επόμενη τετραετία, δείχνει αναπόφευκτα σημάδια πολιτικής κόπωσης και στασιμότητας.
Η ομολογία για τα λάθη και το μόνιμο κοινωνικό «αγκάθι» της ακρίβειας
Ένα εξίσου ενδιαφέρον, κριτικό στοιχείο της συνέντευξης ήταν η ανοιχτή παραδοχή του αντιπροέδρου ότι «λάθη έχει κάνει η κυβέρνηση». Ο κ. Χατζηδάκης ορθώς υπενθύμισε τις τεράστιες, άνευ προηγουμένου θυσίες που υπέστησαν οι Έλληνες την προηγούμενη δεκαετία, αντιπαραβάλλοντάς τες με τις εθνικές επιτυχίες των τελευταίων επτά ετών, τονίζοντας ότι αυτές οι κατακτήσεις δεν πρέπει να πάνε χαμένες.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, παραμένει αμείλικτη και δεν κρίνεται στους μακροοικονομικούς δείκτες, αλλά στην καθημερινή τσέπη του καταναλωτή. Όπως παραδέχτηκε και ο ίδιος, τα ράφια των σούπερ μάρκετ, οι διακυμάνσεις στις τιμές των καυσίμων και η ανασφάλεια για το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος αποτελούν την απόλυτη προτεραιότητα και ταυτόχρονα το βαρύτερο πολιτικό «βαρίδι» που αδυνατεί να αποτινάξει η κυβέρνηση. Οι πολίτες αναγνωρίζουν μεν την ανάκτηση της διεθνούς αξιοπιστίας της χώρας, όμως η ασφυκτική πίεση της καθημερινότητας ροκανίζει επικίνδυνα την εκλογική βάση της συντηρητικής παράταξης, απαιτώντας άμεσες και ριζικές παρεμβάσεις και όχι απλές διαπιστώσεις.
Η κληρονομιά του Παύλου Μπακογιάννη και ο πολιτικός πολιτισμός
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Χατζηδάκης αναφέρθηκε στο ύφος της πολιτικής αντιπαράθεσης, δανειζόμενος μια ιστορική ρήση του αείμνηστου Παύλου Μπακογιάννη: «Μπορούμε να διαφωνούμε επειδή μπορούμε να συνυπάρχουμε». Καταδίκασε με σαφήνεια τον «εμφύλιο πετροπόλεμο» και τους ακραίους, υβριστικούς χαρακτηρισμούς, υπογραμμίζοντας πως δεν υπάρχει λόγος η εκλεγμένη κυβέρνηση να αποκαλείται από μερίδα της αντιπολίτευσης «μαφία» ή «εγκληματική οργάνωση».
Σε αυτό το σημείο, η τοποθέτησή του είναι απολύτως ορθή. Ο εκχυδαισμός του δημόσιου διαλόγου δεν προσφέρει καμία απολύτως υπηρεσία στη δημοκρατία. Ωστόσο, μια ολοκληρωμένη κριτική ανάλυση οφείλει να προσθέσει ότι και το ίδιο το κυβερνών κόμμα φέρει την τελική, θεσμική ευθύνη για τη διατήρηση του επιπέδου, καθώς συχνά στελέχη του, παρασυρόμενα από την αλαζονεία της εξουσίας, έχουν υιοθετήσει στο παρελθόν εξίσου απαξιωτική ρητορική προς τους πολιτικούς τους αντιπάλους.
Το μήνυμα του Κωστή Χατζηδάκη λειτουργεί ως ένα ηχηρό, προειδοποιητικό καμπανάκι συσπείρωσης. Η κυβέρνηση επιχειρεί να περιχαρακώσει τις δυνάμεις της γύρω από το αδιαμφισβήτητο πρόσωπο του Κυριάκου Μητσοτάκη, αναδεικνύοντας το αυστηρό δίλημμα της σταθερότητας απέναντι στο άγνωστο. Το αν, ωστόσο, το επιχείρημα του «πειθαρχημένου λοχαγού» και της απουσίας ασφαλούς εναλλακτικής θα είναι πολιτικά επαρκή για να κατευνάσουν την πραγματική κοινωνική δυσαρέσκεια στις επερχόμενες κάλπες, αποτελεί το μεγάλο, αναπάντητο ερώτημα της επόμενης ημέρας.
