«Η μνήμη είναι απαραίτητη στην πολιτική. Γιατί μόνο αν θυμόμαστε πόσο δύσκολα πέρασε η χώρα, μπορούμε να αντιληφθούμε το μέγεθος της προόδου που έχει επιτευχθεί». Με αυτή την εναρκτήρια, σχεδόν αξιωματική φράση, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έθεσε το πλαίσιο της νέας οικονομικής πραγματικότητας κατά την τοποθέτησή του στην Επιτροπή ΔΕΚΟ της Βουλής. Αφορμή στάθηκε η θεσμική διαδικασία ακρόασης για την ανανέωση της θητείας του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, μια διαδικασία που εξελίχθηκε σε έναν αναλυτικό απολογισμό του πώς η Ελλάδα διέφυγε οριστικά από την κρίση και μετεξελίσσεται σε υπολογίσιμη δύναμη της ευρωπαϊκής αγοράς.
Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας δεν αποτέλεσε απλώς την επίτευξη ενός τεχνοκρατικού στόχου, αλλά πιστοποίησε τη ριζική αλλαγή της θέσης της Ελλάδας στον παγκόσμιο οικονομικό χάρτη. Η χώρα δανείζεται πλέον με επιτόκια και όρους που, ελάχιστα χρόνια πριν, θα θεωρούνταν όχι απλώς ανέφικτοι, αλλά επιστημονική φαντασία, επιβεβαιώνοντας πως η διεθνής αξιοπιστία έχει αποκατασταθεί πλήρως.
Η Εξυγίανση και το Νέο Στοίχημα του Τραπεζικού Συστήματος
Ο πιο ευαίσθητος, αλλά και ο πιο καθοριστικός, δείκτης αυτής της μετάβασης εντοπίζεται στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα. Τα δεδομένα που παρατέθηκαν στην Επιτροπή είναι αποκαλυπτικά και αποτυπώνουν μια πρωτοφανή χρηματοοικονομική ανάκαμψη:
-
Εκτίναξη Πιστωτικής Επέκτασης: Ενώ το 2019 η χρηματοδότηση προς τον ιδιωτικό τομέα ασφυκτιούσε σε αρνητικό έδαφος (-0,4%), η εικόνα σήμερα είναι εκ διαμέτρου αντίθετη. Τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την περίοδο 2022–2025 καταδεικνύουν ότι η Ελλάδα κατέγραψε μέσο ετήσιο ρυθμό πιστωτικής επέκτασης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις ύψους 10,9%, κατατάσσοντας τη χώρα στις κορυφαίες θέσεις ολόκληρης της Ευρωζώνης.
-
Κατάρρευση των NPLs: Τα Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια (κόκκινα δάνεια), η μεγαλύτερη «πληγή» της ελληνικής οικονομίας που το 2016 υπερέβαινε το 48% των τραπεζικών χαρτοφυλακίων, έχουν σήμερα συρρικνωθεί μόλις στο 3,3%. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων είκοσι και πλέον ετών.
Ωστόσο, το Υπουργείο Οικονομικών ξεκαθαρίζει πως δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Η σταθερότητα κατακτήθηκε, αλλά το ζητούμενο της επόμενης δεκαετίας είναι η επιθετική στήριξη του νέου παραγωγικού μοντέλου. Οι τράπεζες οφείλουν να γίνουν ο βασικός αιμοδότης της καινοτομίας, της εξωστρέφειας και των μεγάλων άμεσων ξένων επενδύσεων.
Απασφαλίζοντας τον «Βραχνά» του 2032 και το Greek Loan Facility
Το πλέον αποκαλυπτικό στοιχείο της συνεδρίασης, προϊόν ενδελεχούς σχεδιασμού από τον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), αφορά την προνοητική στρατηγική διαχείρισης των κρατικών βαρών. Η κυβέρνηση έχει βάλει στο στόχαστρο το περιβόητο «ορόσημο του 2032», το έτος δηλαδή που λήγει η περίοδος χάριτος για τους αναβαλλόμενους τόκους δανείων του πρώτου μνημονίου (Greek Loan Facility – GLF), μια εξέλιξη που υπό κανονικές συνθήκες θα επέφερε ετήσια επιβάρυνση περίπου 1,5 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό.
Η λύση απέναντι σε αυτόν τον κίνδυνο είναι η επιθετική στρατηγική των πρόωρων αποπληρωμών. Τα μαθηματικά αυτής της πολιτικής, όπως τα ανέλυσε ο κ. Πιερρακάκης, δημιουργούν απόλυτη ασφάλεια:
-
Κάθε 1 δισ. ευρώ που αποπληρώνεται πρόωρα, εξοικονομεί άμεσα 30 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο σε τόκους.
-
Η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε πρόωρες αποπληρωμές ύψους 26,5 δισ. ευρώ. Αυτό μεταφράζεται σε «κλείδωμα» ετήσιας εξοικονόμησης ύψους 800 εκατ. ευρώ.
-
Ο Στόχος: Προκειμένου να εξαλειφθεί πλήρως το βάρος του 1,5 δισ. ευρώ μετά το 2032, το Υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει επιπλέον αποπληρωμές ύψους περίπου 19,5 δισ. ευρώ.
Με την κίνηση αυτή, το κόστος «παλαντζάρει» (όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε), και το δημοσιονομικό ρίσκο της επόμενης δεκαετίας πρακτικά εκμηδενίζεται, τηρώντας παράλληλα αυστηρά τους νέους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Η Τρίτη Θητεία Στουρνάρα
Μέσα σε ένα ρευστό γεωπολιτικό τοπίο που κυριαρχείται από αβεβαιότητα, πληθωριστικές πιέσεις και πολέμους, η θεσμική σταθερότητα αποτελεί το ισχυρότερο «νόμισμα» της χώρας στις αγορές. Υπό αυτό το πρίσμα, ο επαναδιορισμός του Γιάννη Στουρνάρα γράφει ιστορία, καθώς γίνεται ο πρώτος Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας με τρεις διαδοχικές θητείες ένα χρονικό ορόσημο που στο παρελθόν είχε προσεγγίσει μόνο ο αείμνηστος Ξενοφών Ζολώτας, αν και με μη συνεχόμενες θητείες.
Ο κ. Στουρνάρας πιστώνεται ότι υπήρξε «παρών» σε όλες τις υπαρξιακές κρίσεις της οικονομίας. Δεν επέλεξε ποτέ τον ρόλο του “βολικού” τραπεζίτη, υπερασπιζόμενος συχνά δύσκολες θέσεις με υψηλό πολιτικό κόστος, προκειμένου να διασφαλίσει την παραμονή της χώρας στον πυρήνα της Ευρωζώνης και, εν συνεχεία, την αναπτυξιακή της τροχιά.
Το Μήνυμα της Διαγενεακής Δικαιοσύνης
Η συνεδρίαση στην Επιτροπή της Βουλής ανέδειξε μια βαθύτερη πολιτική φιλοσοφία. Η μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του χρέους, η συσσώρευση υγιών πλεονασμάτων και η ισχυροποίηση των εθνικών θεσμών δεν αφορούν απλώς την ικανοποίηση των οίκων αξιολόγησης. Όπως υπογράμμισε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας, πρόκειται πρωτίστως για μια πράξη διαγενεακής ευθύνης.
Η σημερινή οικονομική πολιτική αρνείται να μετακυλίσει τα βάρη του παρελθόντος στη νέα γενιά. Αφαιρώντας τα «βαρίδια» του χρέους, απελευθερώνει πολύτιμο δημοσιονομικό χώρο, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια βιώσιμη, τεχνολογικά προηγμένη και εξωστρεφή Ελλάδα, έτοιμη να αντιμετωπίσει με αξιοπιστία τις προκλήσεις της νέας ευρωπαϊκής δεκαετίας.
