Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), καθώς η αποκάλυψη ενός εκτεταμένου κυκλώματος διαφθοράς σε πολεοδομικές υπηρεσίες οδήγησε στην παραίτηση του επί επτά έτη Γενικού Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, Ευθύμη Μπακογιάννη. Η αποχώρηση του κ. Μπακογιάννη κλείνει έναν μεγάλο και σημαντικό κύκλο στο υπουργείο, ο οποίος είχε ήδη κλονιστεί βαθιά από τον πρόσφατο θάνατο του στενού του συνεργάτη και υφυπουργού, Νίκου Ταγαρά. Πλέον, το βάρος της διαχείρισης των εξαιρετικά κρίσιμων και ανοιχτών μετώπων πέφτει στη νεοτοποθετηθείσα υφυπουργό, Μαριλένα Σούκουλη.
Το χρονικό της παραίτησης και η εμπλοκή συγγενικών προσώπων
Η παραίτηση του κ. Μπακογιάννη, αν και επισήμως επικαλείται προσωπικούς λόγους, διαθέτει ένα έντονο και παρασκηνιακό πολιτικό υπόβαθρο. Ο πρώην Γενικός Γραμματέας είχε σπεύσει να ενημερώσει τον Υπουργό ΠΕΝ, Σταύρο Παπασταύρου, για τις δικαστικές εξελίξεις, με την πολιτική ηγεσία να κρίνει τελικά την απομάκρυνσή του ως την πλέον ενδεδειγμένη λύση προκειμένου να αποφορτιστεί το κλίμα και να προστατευθεί το κύρος του υπουργείου.
Στη δικογραφία περιλαμβάνονται πρόσωπα από το στενό οικογενειακό περιβάλλον του κ. Μπακογιάννη, γεγονός που προσέδωσε ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στην υπόθεση. Συγκεκριμένα, οι αρχές εξετάζουν την εμπλοκή του πρώην προϊσταμένου της Πολεοδομίας Κηφισιάς, ο οποίος συνδέεται συγγενικά με τον πρώην Γενικό Γραμματέα μέσω της αδελφής του, καθώς και της συζύγου του, Μίνας Χατζηαθανασίου, η οποία είναι μηχανικός και εκτελεί χρέη Γενικής Γραμματέως στον Δήμο Γαλατσίου. Από την πλευρά του κ. Μπακογιάννη πάντως τονίζεται με έμφαση πως στις πολυσέλιδες αναφορές της δικογραφίας δεν υπάρχει, μέχρι στιγμής, καμία απολύτως αναφορά που να συνδέει τον ίδιο προσωπικά με τις υπό διερεύνηση αξιόποινες πράξεις.
Τα ευρήματα-σοκ της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ)
Η αποκάλυψη του συγκεκριμένου κυκλώματος έρχεται να επιβεβαιώσει με τον χειρότερο τρόπο τα επίσημα στοιχεία των ελέγχων της ΕΑΔ για τη διετία 2023-2024, τα οποία αποτυπώνουν μια εικόνα συστηματικής κακοδιοίκησης και αδικαιολόγητου πλουτισμού στις Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ) της χώρας.
Κατά τη διάρκεια των ελέγχων σε τρεις υπαλλήλους πολεοδομιών εντοπίστηκαν τραπεζικοί λογαριασμοί με καταθέσεις συνολικού ύψους 350.483 ευρώ, οι οποίες δεν δικαιολογούνταν σε καμία περίπτωση από τα δηλωμένα εισοδήματά τους. Παράλληλα, οι έλεγχοι «πόθεν έσχες» έφεραν στο φως κρυφούς τραπεζικούς λογαριασμούς, αδήλωτα ακίνητα, πολυτελή οχήματα και μετοχές. Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση των πολιτών, με αποτέλεσμα το 2024 οι καταγγελίες για πολεοδομικές αυθαιρεσίες και χρηματισμό να σημειώσουν εντυπωσιακή αύξηση της τάξης του 32%, φτάνοντας τις 123 έναντι 93 που είχαν καταγραφεί το 2023, με το μεγαλύτερο βάρος των ελέγχων να επικεντρώνεται στην Κρήτη και στα νησιά του Αιγαίου.
Τα «καυτά» μέτωπα και το παρασκήνιο για τις ΥΔΟΜ
Η αποχώρηση του κ. Μπακογιάννη αφήνει πίσω της μια σειρά από εξαιρετικά κρίσιμες εκκρεμότητες, τη στιγμή που το ΥΠΕΝ επιχειρεί να αναδιοργανώσει ριζικά ολόκληρο το σύστημα ελέγχου της δόμησης στην Ελλάδα. Αν και η κυβέρνηση είχε εξαγγείλει τη μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης στο Ελληνικό Κτηματολόγιο μετά τα περσινά σκάνδαλα επίορκων υπαλλήλων σε Χαλκιδική και Ρόδο, η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση παρέμενε ουσιαστικά παγωμένη και ανενεργή επί μήνες.
Ωστόσο, οι εξελίξεις τρέχουν πλέον με ταχύτητα στο νομοθετικό πεδίο, καθώς στο προσχέδιο του νέου Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας που βρίσκεται ήδη στη Βουλή, έχουν απαλειφθεί πλήρως οι διατάξεις του «Καλλικράτη» (άρθρο 94) που κατοχύρωναν την αρμοδιότητα των Δήμων σε θέματα έκδοσης οικοδομικών αδειών και ελέγχου. Η συγκεκριμένη παράλειψη θεωρείται από παράγοντες της αγοράς ως μια ξεκάθαρη απόφαση για την οριστική αφαίρεση του πολεοδομικού ελέγχου από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και την απομάκρυνση των υπηρεσιών από την επιρροή των δήμων.
Ταυτόχρονα, η νέα πολιτική ηγεσία του υπουργείου καλείται να διαχειριστεί άμεσα την υλοποίηση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων στο 70% της χώρας, τα οποία παρουσιάζουν σοβαρές καθυστερήσεις λόγω των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης. Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης οι έντονες αντιδράσεις για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, τα σύνθετα ζητήματα χωροθέτησης των έργων ΑΠΕ, καθώς και οι δικαστικές μάχες που αφορούν την εφαρμογή των ευνοϊκών διατάξεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ).
Η δομική ανάλυση των εργαζομένων (ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ)
Από την πλευρά της, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ) παρεμβαίνει στη συζήτηση επισημαίνοντας ότι η απλή μετακίνηση υπηρεσιών ή η αλλαγή οργανωτικού σχήματος δεν πρόκειται να λύσει το πρόβλημα, αν δεν αντιμετωπιστούν οι βαθύτερες δομικές παθογένειες που γεννούν τη διαφθορά.
Σύμφωνα με τους εργαζόμενους, τα κυκλώματα αυτά τρέφονται διαχρονικά από την τρομερή πολυνομία και την κακή νομοθέτηση που αφήνει σκόπιμα παράθυρα παρερμηνειών, καθώς και από τη δραματική υποστελέχωση των τεχνικών υπηρεσιών που αδυνατούν να διεκπεραιώσουν τον όγκο των υποθέσεων. Παράλληλα, καταγγέλλουν την απουσία αδιάβλητων διαδικασιών επιλογής προϊσταμένων, τις συνεχείς πολιτικές παρεμβάσεις, την αποδυνάμωση του δημόσιου ελέγχου στις οικοδομικές άδειες, καθώς και τις ασφυκτικές πιέσεις που ασκούνται καθημερινά από ισχυρά οικονομικά συμφέροντα που δραστηριοποιούνται στη διαχείριση της γης και του περιβάλλοντος.
