Ένα από τα πλέον συνήθη αφηγήματα στον εγχώριο δημόσιο διάλογο είναι ότι η Ελλάδα απέτυχε να αξιοποιήσει τους πόρους του ταμείου ανάκαμψης για να μετασχηματίσει το παραγωγικό της μοντέλο, παραμένοντας μια οικονομία που εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τον τουρισμό και τις υπηρεσίες. Σύμφωνα με αυτή την κριτική, η βιομηχανική παραγωγή και η μεταποίηση αντιμετωπίζονται ως αμελητέα μεγέθη που δεν έχουν σημειώσει ουσιαστική πρόοδο. Ωστόσο, η ενδελεχής ανάγνωση των επίσημων μακροοικονομικών δεικτών ανατρέπει αυτή την εικόνα.
Με παρέμβασή του, ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, έθεσε στο τραπέζι τα επίσημα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat, αναδεικνύοντας ότι η ελληνική οικονομία δεν βρίσκεται σε πορεία αποβιομηχάνισης, αλλά διανύει μια φάση σταδιακής παραγωγικής ανασυγκρότησης.
H πορεία προς το 15,5% του ΑΕΠ και η αντιστροφή της κρίσης
Η ανάλυση των ιστορικών δεδομένων αποτυπώνει το μέγεθος της συρρίκνωσης που υπέστη ο βιομηχανικός κλάδος κατά την κρίση χρέους, αλλά και τη δυναμική της μετέπειτα ανάκαμψης. Το 2000, η βιομηχανία αντιπροσώπευε το 14,5% του ΑΕΠ. Μέχρι το 2010, το ποσοστό αυτό είχε πέσει στο 12,6%, ενώ το 2019 καταγράφηκε μια πρώτη ανάκαμψη στο 13,9%.
Σήμερα, η εικόνα είναι αισθητά διαφορετική. Μεταξύ 2019 και 2024, η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία της βιομηχανικής παραγωγής (η οποία περιλαμβάνει τη μεταποίηση, την ενέργεια, τις εξορύξεις, τα ύδατα και τα απορρίμματα) κατέγραψε αύξηση της τάξης του 11,5%. Ως αποτέλεσμα, η συμβολή της βιομηχανίας αντιστοιχεί πλέον στο 15,5% του ΑΕΠ. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό των τελευταίων δεκαετιών, το οποίο υποδηλώνει ότι ο τομέας έχει ανακτήσει και ξεπεράσει τα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας του 2000.
H βιομηχανία απέναντι στον τουρισμό: μια απαραίτητη μεθοδολογική διευκρίνιση
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα στοιχεία που παραθέτει η κυβέρνηση είναι η σύγκριση των μεγεθών μεταξύ βιομηχανίας και τουρισμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία της βιομηχανικής παραγωγής ξεπέρασε τα 32 δισεκατομμύρια ευρώ, την ώρα που τα έσοδα-ρεκόρ από τον τουρισμό το 2025 διαμορφώθηκαν στα 23,6 δισεκατομμύρια ευρώ.
Σημείωση σύνταξης: Πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι πρόκειται για δύο διαφορετικούς οικονομικούς δείκτες. Η Προστιθέμενη Αξία (GVA) μετρά την καθαρή συμβολή ενός κλάδου στην οικονομία (αφαιρώντας το κόστος των ενδιάμεσων αναλώσεων), ενώ τα έσοδα του τουρισμού αφορούν ακαθάριστες ταξιδιωτικές εισπράξεις. Παρά τη μεθοδολογική αυτή διαφορά, την οποία αναγνωρίζει και ο υπουργός, η σύγκριση είναι ενδεικτική για να καταρριφθεί το στερεότυπο της αποκλειστικής εξάρτησης της ελληνικής οικονομίας από την τουριστική δραστηριότητα.
H Ελλάδα στον ευρωπαϊκό χάρτη της μεταποίησης
Η πραγματική δυναμική αυτής της αλλαγής αναδεικνύεται μέσα από τη συγκριτική ανάλυση με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε μια περίοδο (2019-2025) όπου η ευρωπαϊκή βιομηχανία δοκιμάζεται έντονα από την ενεργειακή κρίση και τις γεωπολιτικές αλλαγές, η Ελλάδα καταγράφει ισχυρές επιδόσεις, σύμφωνα με τη Eurostat:
-
2η θέση στην ΕΕ στην αύξηση της απασχόλησης στη μεταποίηση: Η Ελλάδα σημείωσε άνοδο 19%, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ συρρικνώθηκε κατά 2%.
-
3η θέση στην ΕΕ στην αύξηση της προστιθέμενης αξίας: Η εγχώρια μεταποίηση κατέγραψε άνοδο 44%, έναντι μόλις 7% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
-
5η θέση στην ΕΕ στη βιομηχανική παραγωγή: Η χώρα σημείωσε άνοδο 25%, τη στιγμή που ο μέσος όρος της ΕΕ κυμάνθηκε στο 3%.
Παράλληλα, κομβικό ρόλο στην αναπτυξιακή αυτή πορεία διαδραμάτισαν οι μεταρρυθμίσεις που συνδέονται με το ταμείο ανάκαμψης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απλοποίηση της αδειοδότησης για την εγκατάσταση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), η οποία οδήγησε στον τριπλασιασμό της εγκατεστημένης ισχύος στη χώρα, αυξάνοντας το μερίδιο της ενέργειας στο εθνικό ΑΕΠ.
Tο διακύβευμα της καινοτομίας και της τεχνολογικής αξίας
Παρά τα θετικά στοιχεία, η αποτίμηση πρέπει να παραμένει ρεαλιστική. Όπως επισημαίνει ο κ. Σκέρτσος, κανείς δεν ισχυρίζεται ότι η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε βιομηχανική υπερδύναμη της Ευρώπης, ούτε ότι έπαψε να είναι μια οικονομία που βασίζεται πρωτίστως στις υπηρεσίες.
