Σε τροχιά πλήρους μετασχηματισμού μπαίνει η διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας. Το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου 2026, επιχειρεί να δώσει μια ολιστική απάντηση στα χρόνια προβλήματα της λειψυδρίας, των πεπαλαιωμένων δικτύων και του διοικητικού κατακερματισμού.
Με τίτλο που αποτυπώνει το εύρος της μεταρρύθμισης («Επέκταση αρμοδιοτήτων της Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης και της Εταιρείας Ύδρευσης και Αποέχετευσης Θεσσαλονίκης…»), το σχέδιο νόμου φέρνει μια ιστορική ανατροπή: τη συγκέντρωση των αρμοδιοτήτων ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης σε δύο μεγάλους δημόσιους πυλώνες, την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ.
Μέχρι σήμερα, η διαχείριση του νερού στην Ελλάδα αποτελεί ένα περίπλοκο παζλ. Περισσότεροι από 735 διαφορετικοί φορείς (Δήμοι, ΔΕΥΑ, ΤΟΕΒ, ΓΟΕΒ) λειτουργούν αυτόνομα, με αποτέλεσμα:
-
Αυξημένο λειτουργικό κόστος που τελικά επιβαρύνει τον καταναλωτή.
-
Τεράστιες διαρροές και ποσοστά μη τιμολογούμενου νερού που ξεπερνούν κατά πολύ τον διεθνή μέσο όρο.
-
Σοβαρές ποιοτικές αποκλίσεις, καθώς πολλές επαρχιακές περιοχές δεν έχουν καν πρόσβαση σε ασφαλές, πόσιμο νερό, αναγκάζοντας τους πολίτες να στρέφονται στα εμφιαλωμένα.
-
Οικονομική αδυναμία, με τους περισσότερους τοπικούς οργανισμούς να είναι ζημιογόνοι και ανίκανοι να αντλήσουν ευρωπαϊκά κονδύλια για υποδομές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα του χάους αποτελεί η ίδια η Αττική, όπου από τους 62 δήμους, άλλοι υδρεύονται πλήρως από την ΕΥΔΑΠ, άλλοι έχουν δικά τους δίκτυα, και 16 δήμοι παρουσιάζουν εσωτερικό κατακερματισμό, με κάθε δημοτική ενότητα να ακολουθεί διαφορετικό σύστημα.
Η απάντηση του ΥΠΕΝ είναι η δραστική μείωση των παρόχων. ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ επεκτείνονται γεωγραφικά και απορροφούν συνολικά 68 τοπικούς φορείς, αναλαμβάνοντας για πρώτη φορά και την άρδευση, η οποία αντιπροσωπεύει το 85% της συνολικής κατανάλωσης νερού στη χώρα.
1. Η Επέκταση της ΕΥΔΑΠ (43 Παρόχοι)
Η χωρική αρμοδιότητα της εταιρείας επεκτείνεται σε ολόκληρη την ηπειρωτική Αττική, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια.
-
Τι απορροφά: 26 τμήματα Δήμων, 7 ΔΕΥΑ, 8 ΤΟΕΒ και την αρμοδιότητα άρδευσης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας (πρώην Οργανισμός Κωπαΐδας).
2. Η Επέκταση της ΕΥΑΘ (25 Παρόχοι)
Η χωρική αρμοδιότητα διευρύνεται σε ολόκληρες τις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, με στόχο την άμεση αντιμετώπιση των οξύτατων προβλημάτων νερού της τελευταίας.
-
Τι απορροφά: 5 τμήματα Δήμων, 8 ΔΕΥΑ, 11 ΤΟΕΒ και 1 ΓΟΕΒ.
Οικονομικό «Σωσίβιο» 400 Εκατ. Ευρώ και Ρύθμιση Χρεών
Για να μπορέσει να λειτουργήσει το νέο σύστημα χωρίς να συμπαρασύρει οικονομικά τους δύο μεγάλους παρόχους, το Κράτος παρεμβαίνει δυναμικά για τη διευθέτηση των χρεών των υπό απορρόφηση ΔΕΥΑ προς τις εταιρείες ενέργειας.
Η Κρατική Επιχορήγηση: Το κράτος αναλαμβάνει να καλύψει τουλάχιστον το 75% των ενεργειακών χρεών των ΔΕΥΑ (με ημερομηνία αναφοράς 31/3/2026). Συγκεκριμένα, διαθέτει 34,59 εκατ. ευρώ για την περιοχή της ΕΥΔΑΠ και 20,16 εκατ. ευρώ για την περιοχή της ΕΥΑΘ. Συνολικά, το υπουργείο ενεργοποιεί ένα πακέτο 400 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση Δήμων και ΔΕΥΑ.
Οι Επιπτώσεις σε Τιμές, Αγρότες και Εργαζόμενους
Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση αποτελεί έμπρακτη θωράκιση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού, καθώς ιδιωτικά δίκτυα υψηλού κόστους και αμφίβολης ποιότητας στην επαρχία αντικαθίστανται από δημόσιες υποδομές ελεγχόμενης ποιότητας.
-
Τιμολόγια Ύδρευσης: Οι τιμές της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ παραμένουν από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη. Οι οικονομίες κλίμακας και ο περιορισμός των απωλειών εγγυώνται τη συγκράτηση του κόστους υπό την αυστηρή εποπτεία της ΡΑΑΕΥ.
-
Τιμολόγια Άρδευσης: Για τη διασφάλιση των αγροτών, το νομοσχέδιο προβλέπει ρητά ότι για τουλάχιστον 3 χρόνια δεν θα υπάρξει καμία αύξηση στην τιμή του αρδευτικού νερού.
-
Εργασιακό Καθεστώς: Όλοι οι εργαζόμενοι των ΔΕΥΑ μεταφέρονται στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, υιοθετώντας το μισθολογικό καθεστώς των δύο εταιρειών. Παράλληλα, θεσπίζεται ρήτρα εντοπιότητας: οι υπάλληλοι παραμένουν εντός της Περιφερειακής Ενότητας όπου εργάζονταν, διασφαλίζοντας την ομαλή λειτουργία των τοπικών δικτύων.
Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα σημεία του νομοσχεδίου αφορά την περιουσία των δικτύων που έχουν πληρώσει οι ίδιοι οι δημότες. Το ΥΠΕΝ θεσπίζει μια ξεκάθαρη διαδικασία αποτίμησης της αξίας των υποδομών, η οποία θα εγκρίνεται από τη ΡΑΑΕΥ, και το αντίστοιχο τίμημα θα καταβάλλεται στους Δήμους.
Ωστόσο, παρέχεται και το δικαίωμα της εξαίρεσης (opt-out): Αν ένας Δήμος επιθυμεί, μπορεί να διατηρήσει την κυριότητα των παγίων του στα βιβλία του. Σε αυτή την περίπτωση, η ΕΥΔΑΠ ή η ΕΥΑΘ θα του καταβάλλει ένα συμφωνημένο τέλος χρήσης, όμως η λειτουργική δραστηριότητα και η διαχείριση του νερού θα περάσουν υποχρεωτικά στους δύο μεγάλους φορείς.
Η διοικητική ενοποίηση αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα. Το ΥΠΕΝ συνοδεύει τη μεταρρύθμιση με την πρώτη «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα» και ένα άμεσο επενδυτικό πλάνο:
-
142 εκατ. ευρώ διατίθενται άμεσα για 103 κρίσιμα έργα υποδομής (αφαλατώσεις, επισκευές δικτύων, νέες γεωτρήσεις, σύγχρονες δεξαμενές) σε 63 Δήμους της χώρας.
-
200 εκατ. ευρώ ενεργοποιούνται σε δεύτερη φάση (τρίτος κύκλος χρηματοδότησης) με αποκλειστικό στόχο την καταπολέμηση της λειψυδρίας.
Στόχος είναι η μετάβαση από τα αποσπασματικά τοπικά έργα σε έναν εθνικό σχεδιασμό. Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά το Υπουργείο: «Το νερό είναι ευθύνη μας. Δεν ανήκει μόνο σε εμάς, ανήκει και στα παιδιά μας. Οφείλουμε να το προστατεύσουμε, να μειώσουμε τη σπατάλη του και να το κληροδοτήσουμε άφθονο, ποιοτικό και προσιτό στην επόμενη γενιά».
