Η χώρα εισέρχεται σε μία από τις πλέον κρίσιμες φάσεις της φετινής αντιπυρικής περιόδου, με το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας να σημαίνει γενικό συναγερμό. Η έκδοση του Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς, ο οποίος τοποθετεί εκτεταμένες περιοχές της επικράτειας στην Κατηγορία 5 (Κατάσταση Συναγερμού) και στην Κατηγορία 4 (Πολύ Υψηλός Κίνδυνος) για την Τετάρτη, ενεργοποιεί αυτομάτως το ύψιστο επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας του κρατικού μηχανισμού.
Σε δημοσιογραφικό επίπεδο, η μετάβαση στην Κατηγορία 5 δεν αποτελεί απλώς μια μετεωρολογική διαπίστωση, αλλά μια θεσμική και επιχειρησιακή κήρυξη της χώρας σε κατάσταση άμυνας απέναντι σε ασύμμετρες απειλές. Ο συνδυασμός παρατεταμένης ξηρασίας, υψηλών θερμοκρασιών και ενισχυμένων ανέμων δημιουργεί το τέλειο μικροκλίμα για την ταχύτατη εξάπλωση πύρινων μετώπων, μετατρέποντας κάθε σπίθα σε εν δυνάμει εθνική καταστροφή.
Η χαρτογράφηση του κινδύνου: τι σημαίνει πρακτικά η κατηγορία 5
Όταν η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας εκδίδει προειδοποίηση Κατηγορίας 5, πρακτικά ενεργοποιείται το σύνολο των πρωτοκόλλων εμπλοκής όλων των σωμάτων ασφαλείας. Ο χαρακτηρισμός «Ακραίος Κίνδυνος» μεταφράζεται σε συνθήκες όπου ο δείκτης ευφλεκτότητας της δασικής καύσιμης ύλης βρίσκεται στο ζενίθ.
Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε εστία εκδηλωθεί, έχει τη δυνατότητα να λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις μέσα σε ελάχιστα λεπτά, ξεπερνώντας τις άμεσες δυνατότητες καταστολής των επίγειων δυνάμεων. Για τον λόγο αυτό, το επιχειρησιακό δόγμα μετατοπίζεται ριζικά από την απλή καταστολή στην προληπτική επιτήρηση, με στόχο την άμεση προσβολή της φωτιάς στο αρχικό της στάδιο.
Το επιχειρησιακό δόγμα: εναέριες περιπολίες και διακλαδική συνεργασία
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία και τις ανακοινώσεις του αρμόδιου υπουργείου, ο κρατικός μηχανισμός τίθεται σε κατάσταση πλήρους ανάπτυξης. Το Πυροσβεστικό Σώμα, το οποίο έχει τον κύριο λόγο στο πεδίο, προχωρά σε γενική επιφυλακή του προσωπικού και διασπορά των οχημάτων σε στρατηγικά σημεία (hotspots) υψηλού κινδύνου. Δεν αναμένουν την εκδήλωση της πυρκαγιάς στους σταθμούς, αλλά βρίσκονται ήδη ακροβολισμένοι σε δασικές εκτάσεις και περιαστικά δάση.
Ταυτόχρονα, το σχέδιο δράσης προβλέπει τη διενέργεια συνεχών εναέριων περιπολιών. Αεροσκάφη, ελικόπτερα και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) σαρώνουν τις επίμαχες περιοχές, μεταδίδοντας εικόνα στο Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ). Στην εξίσωση της επιτήρησης μπαίνουν δυναμικά οι Ένοπλες Δυνάμεις με μικτά περίπολα, η Ελληνική Αστυνομία η οποία ελέγχει τους οδικούς άξονες, και το Λιμενικό Σώμα, το οποίο τίθεται σε ετοιμότητα για το ενδεχόμενο ανάγκης θαλάσσιας εκκένωσης πληθυσμών.
Καθολικές απαγορεύσεις: κλειστά δάση και μηδενική ανοχή στην αμέλεια
Ένα από τα πλέον κομβικά μέτρα που συνοδεύουν την Κατηγορία 5 είναι η εφαρμογή του μέτρου της απαγόρευσης διέλευσης, παραμονής και κυκλοφορίας προσώπων και οχημάτων σε περιοχές NATURA, δασικά οικοσυστήματα, πάρκα και άλση. Η τοπική αυτοδιοίκηση (Περιφέρειες και Δήμοι) έχει λάβει ρητές εντολές να εφαρμόσει τις σχετικές αποφάσεις με απόλυτη αυστηρότητα, συνεπικουρούμενη από την ΕΛ.ΑΣ.
Η λογική πίσω από αυτή την αυστηρή απαγόρευση είναι διττή: αφενός ελαχιστοποιείται η πιθανότητα εκδήλωσης πυρκαγιάς από ανθρώπινη αμέλεια (π.χ. ρίψη τσιγάρου, εγκατάλειψη απορριμμάτων), αφετέρου διασφαλίζεται ότι σε περίπτωση πυρκαγιάς δεν θα υπάρξουν εγκλωβισμένοι πολίτες μέσα στο δάσος, γεγονός που θα περιέπλεκε δραματικά το έργο της Πυροσβεστικής.
Η κλιματική κρίση και η κρίσιμη έκκληση της Πολιτικής Προστασίας
Η ηγεσία της Πολιτικής Προστασίας απευθύνει δραματική έκκληση στους πολίτες για απόλυτη συμμόρφωση. Η στατιστική είναι αμείλικτη: η συντριπτική πλειονότητα των δασικών πυρκαγιών στη χώρα μας οφείλεται σε ανθρώπινο χέρι, με την αμέλεια να αποτελεί την κύρια αιτία.
Οι οδηγίες είναι σαφείς και αυστηρές: απαγορεύεται ρητά οποιαδήποτε υπαίθρια εργασία μπορεί να προκαλέσει σπινθήρα (όπως ηλεκτροκολλήσεις, χρήση τροχού), η καύση ξηρών χόρτων και κλαδιών, η χρήση υπαίθριων ψησταριών και η ρίψη αναμμένων τσιγάρων. Η αυστηροποίηση του ποινικού κώδικα μετατρέπει τον εμπρησμό από αμέλεια σε κακούργημα υπό προϋποθέσεις, μετρώντας ήδη βαρύτατες ποινές και υπέρογκα διοικητικά πρόστιμα για τους παραβάτες.
Σε περίπτωση που κάποιος πολίτης αντιληφθεί καπνό ή φλόγα, η οδηγία είναι η άμεση κλήση στον αριθμό έκτακτης ανάγκης 199 (Πυροσβεστική) ή στο 112 (Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης). Τα πρώτα λεπτά είναι καθοριστικά για την ανακοπή ενός μετώπου.
Η σημερινή πραγματικότητα δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Με την κλιματική κρίση να μετατρέπει τα καλοκαίρια της Μεσογείου σε διαρκή πεδία δοκιμασίας, η επιτυχία του κρατικού σχεδιασμού δεν εξαρτάται μόνο από την ετοιμότητα των πτητικών μέσων ή των πυροσβεστών. Εξαρτάται άμεσα από το αίσθημα κοινωνικής ευθύνης του κάθε πολίτη ξεχωριστά. Μόνο μέσα από την απόλυτη πειθαρχία στις οδηγίες των αρχών μπορεί η χώρα να βγει αλώβητη από το φετινό ακραίο καλοκαίρι.
