Κτηματολόγιο: Μία από τις μεγαλύτερες θεσμικές αναδιαρθρώσεις των τελευταίων ετών στο πεδίο της δόμησης και των αδειοδοτήσεων προχωρά η κυβέρνηση, ιδρύοντας τον Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου & Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ). Ο νέος φορέας θα αναλάβει την έκδοση και τον έλεγχο των οικοδομικών αδειών σε εθνικό επίπεδο, αντικαθιστώντας το σημερινό κατακερματισμένο μοντέλο των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ).
Η μεταρρύθμιση παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο της 27ης Νοεμβρίου 2025 από τους υπουργούς Σταύρο Παπασταύρου, Δημήτρη Παπαστεργίου και τον υφυπουργό Νίκο Ταγαρά, με στόχο το σχετικό νομοσχέδιο να ψηφιστεί έως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2026.
Η εξαγγελία είχε γίνει από τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στην 89η ΔΕΘ, στις 6 Σεπτεμβρίου 2025, με δέσμευση ότι οι πολεοδομίες των δήμων θα ενταχθούν οργανικά στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, ώστε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο, πλήρως ψηφιακό σύστημα ελέγχου και διαφάνειας.
Η σημερινή κατάσταση στις ΥΔΟΜ
Σήμερα, μόλις 185 από τους 332 δήμους διαθέτουν δική τους Υπηρεσία Δόμησης. Σε πολλές περιπτώσεις, μία υπηρεσία εξυπηρετεί έως και εννέα όμορους δήμους, προκαλώντας πολύμηνες καθυστερήσεις και διοικητική ασφυξία.
Το 35% των ΥΔΟΜ λειτουργεί με δύο μόνο μηχανικούς, ενώ περίπου 650 στελέχη αναμένεται να συνταξιοδοτηθούν μέσα στα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2025, η αξιολόγηση των πολιτών για τις υπηρεσίες αυτές διαμορφώνεται μόλις στο 3,4/10, αποτυπώνοντας την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση.
Οι νέες αρμοδιότητες του ΕΟΚΕΔ
Ο νέος οργανισμός αναλαμβάνει πλήρως τις διαδικασίες που σήμερα εκτελούνται από τις ΥΔΟΜ, με τρεις βασικούς πυλώνες:
-
Έκδοση οικοδομικών αδειών
Περιλαμβάνονται η προέγκριση αδειών, η βεβαίωση όρων δόμησης, οι έλεγχοι φακέλων και παρεκκλίσεων, καθώς και οι διακοπές ή ανακλήσεις αδειών σε περιπτώσεις παραβάσεων. -
Έλεγχος κατασκευών και αυθαιρέτων
Ο ΕΟΚΕΔ θα έχει πλήρη αρμοδιότητα από την έναρξη έως την ολοκλήρωση κάθε έργου, με αυτοψίες, έκδοση Πιστοποιητικών Ελέγχου Κατασκευής (Π.Ε.Κ.), επιβολή προστίμων και διαχείριση αυθαιρέτων και επικίνδυνων κατασκευών. -
Δειγματοληπτικοί και στοχευμένοι έλεγχοι με τεχνητή νοημοσύνη
Το 30% των οικοδομικών αδειών θα υπόκειται σε δειγματοληπτικό έλεγχο, με τη βοήθεια αλγορίθμων risk–based αξιολόγησης, ώστε να εντοπίζονται περιοχές με αυξημένη αυθαιρεσία ή περιβαλλοντική ευαισθησία.
Ψηφιακή εποχή στην έκδοση αδειών
Με τη λειτουργία του νέου οργανισμού, όλες οι διαδικασίες θα διεκπεραιώνονται ηλεκτρονικά μέσω ενός ενιαίου πληροφοριακού συστήματος, ενσωματωμένου στο Ελληνικό Κτηματολόγιο.
Παράλληλα, θα δημιουργηθεί Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης, όπου θα συγκεντρώνονται πολεοδομικά, χωροταξικά και περιβαλλοντικά δεδομένα για κάθε ακίνητο στη χώρα.
Το νέο σύστημα εισάγει διπλό έλεγχο πριν την έναρξη εργασιών και υποχρεωτικό Π.Ε.Κ. μετά την ολοκλήρωση κάθε έργου, διασφαλίζοντας τη νομιμότητα των κατασκευών και την πλήρη ιχνηλασιμότητα κάθε φακέλου.
Οι αρμοδιότητες που παραμένουν στους Δήμους
Οι Δήμοι θα εξακολουθήσουν να έχουν την ευθύνη του πολεοδομικού σχεδιασμού, διατηρώντας τις αρμοδιότητες για χρήσεις γης, ρυμοτομικές μελέτες, αναπλάσεις, χαρακτηρισμούς κοινόχρηστων χώρων και συμμετοχή σε τοπικά και χωροταξικά σχέδια.
Διαφάνεια, ισονομία και εξυπηρέτηση του πολίτη
Η κυβέρνηση συνδέει τη μεταρρύθμιση με την ενίσχυση της διαφάνειας, της ασφάλειας δικαίου και της ισονομίας για όλους τους πολίτες. Όπως αναφέρεται στην κυβερνητική ανακοίνωση:
«Δεν πρόκειται απλώς για μεταφορά αρμοδιοτήτων, αλλά για ριζική αναδιοργάνωση του κράτους στην υπηρεσία του πολίτη. Δημιουργούμε ένα ενιαίο, αξιόπιστο σύστημα δόμησης, όπου οι κανόνες ισχύουν οριζόντια και δίκαια για όλους».
