Την αναγκαιότητα στενότερης συνεργασίας θεσμών, εκπαιδευτικών, γονέων και ειδικών ψυχικής υγείας, καθώς επίσης και της αποδοχής και ενίσχυσης του συστήματος υποστήριξης της σχολικής κοινότητας με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς αναδεικνύουν τα περιστατικά βίας και εκφοβισμού που έχουν δει το φως της δημοσιότητας το τελευταίο χρονικό διάστημα, με θύτες, κυρίως, ανήλικους μαθητές.
Οι εκπαιδευτικές ομοσπονδίες δασκάλων και καθηγητών (ΔΟΕ, ΟΛΜΕ) σε πρόσφατες ανακοινώσεις τους τόνισαν την ανάγκη ενίσχυσης των σχολείων με μόνιμη και σταθερή παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε κάθε σχολείο, από την αρχή της χρονιάς, «για την ουσιαστική παρέμβαση προς όφελος των μαθητών και των εκπαιδευτικών».
Η αύξηση του αριθμού ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών στα σχολεία αποτελεί μέρος της Εθνικής Στρατηγικής για την Πρόληψη της Βίας και την Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας Ανηλίκων, ενώ ήδη από το 2020 και έπειτα έχει τεθεί στις προτεραιότητες του υπουργείου Παιδείας η στελέχωση των σχολείων με τις ειδικότητες αυτές.
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Παιδείας, κατά το διάστημα 2022-2025 έχουν γίνει προσλήψεις 631 μόνιμων ψυχολόγων, εκ των οποίων οι 326 πραγματοποιήθηκαν το 2025. Μαζί με τον αριθμό των αναπληρωτών ψυχολόγων που προσλήφθηκαν κατά την τρέχουσα σχολική χρονιά, 2025-26, υπηρετούν συνολικά 1.977 ψυχολόγοι σε νηπιαγωγεία, δημοτικά σχολεία, γυμνάσια και λύκεια.
Ο Ρόλος του Σχολικού Ψυχολόγου
Ο ρόλος του ψυχολόγου εντός του σχολείου είναι πολυεπίπεδος και δεν περιορίζεται στη διαχείριση κρίσεων. Οι βασικοί πυλώνες παρέμβασης είναι:
-
Πρώιμη Ανίχνευση: Διερεύνηση του προφίλ του μαθητή πριν την εμφάνιση σοβαρών δυσκολιών.
-
Εξατομικευμένη Υποστήριξη: Συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς των τμημάτων ένταξης για ειδικά προγράμματα εκπαίδευσης.
-
Πλαισίωση της Οικογένειας: Συμβουλευτική υποστήριξη στους γονείς για τη σωστή διαχείριση του παιδιού και εκτός σχολικού πλαισίου.
Η Εθνική Στρατηγική 2025-2030: Τι Αλλάζει
Η νέα στρατηγική περιλαμβάνει 69 μέτρα που στοχεύουν στην πρόληψη. Οι σημαντικότερες προτάσεις περιλαμβάνουν:
-
Βελτίωση Αναλογίας: Στόχος είναι η αναλογία ψυχολόγου ανά σχολείο να μειωθεί από 1 προς 5 που είναι σήμερα, σε 1 προς 3 και σταδιακά σε 1 προς 2.
-
Υποχρεωτική Κοινωνική Εργασία: Επιβολή κοινωνικής εργασίας εντός του σχολείου για μαθητές που ασκούν εκφοβισμό.
-
Εκπαίδευση στην Επίλυση Συγκρούσεων: Εισαγωγή μαθημάτων για την ειρηνική επίλυση διαφορών και τη διαμεσολάβηση.
-
Συνεκπαίδευση Γονέων-Εκπαιδευτικών: Καθιέρωση της 11ης Δεκεμβρίου (Παγκόσμια Ημέρα Παιδιού) ως ημέρα κοινών δράσεων, με πρόβλεψη δικαιολογημένης άδειας από την εργασία για τους γονείς.
Στροφή στη Συναισθηματική Ισορροπία
Ειδικοί ψυχικής υγείας και σύμβουλοι του ΙΕΠ τονίζουν την ανάγκη μετάβασης από ένα αμιγώς «γνωστικό» μοντέλο εκπαίδευσης σε ένα μοντέλο που προκρίνει τη συναισθηματική ευεξία. Η αλλαγή των προγραμμάτων σπουδών με έμφαση στις αξίες, τον πολιτισμό και τον αθλητισμό θεωρείται το «κλειδί» για τη διαμόρφωση μη βίαιων πολιτών.
