Με βασικό ζητούμενο την εξεύρεση πολιτικής συναίνεσης, συνέρχεται το απόγευμα της Δευτέρας στην πρώτη της συνεδρίαση η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος. Η Επιτροπή συγκροτήθηκε μετά από πρόταση του Πρωθυπουργού και 154 βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, έχοντας ως αρμοδιότητα να διαπιστώσει την ανάγκη της αναθεώρησης και να προσδιορίσει επακριβώς ποιες διατάξεις θα κριθούν αναθεωρητέες.
Σύμφωνα με το Άρθρο 110 του Συντάγματος, η έκθεση της Επιτροπής θα τεθεί σε πρώτη ψηφοφορία στην Ολομέλεια στα τέλη Ιουλίου με αρχές Αυγούστου, ενώ η δεύτερη ψηφοφορία θα διεξαχθεί έναν μήνα αργότερα.
Ο ρόλος της παρούσας Βουλής και η «χιαστί» πλειοψηφία
Είναι κρίσιμο να διευκρινιστεί ότι η παρούσα Βουλή (προτείνουσα) δεν αποφασίζει το περιεχόμενο των αλλαγών, αλλά μόνο το ποια άρθρα πρέπει να τροποποιηθούν. Στα ψηφοδέλτια των βουλευτών θα αναγράφεται αποκλειστικά ο αριθμός της διάταξης. Το τελικό κείμενο και η νομοτεχνική μορφή τους θα αποφασιστούν από την επόμενη Βουλή (Αναθεωρητική) που θα προκύψει μετά τις εθνικές εκλογές.
Για την έγκριση των διατάξεων εφαρμόζεται το σύστημα της «χιαστί» πλειοψηφίας:
-
Αν μια διάταξη λάβει 180 ψήφους στην παρούσα Βουλή, απαιτούνται τουλάχιστον 150 ψήφοι στην επόμενη για να αλλάξει.
-
Αντιστρόφως, αν λάβει 150 ψήφους τώρα, θα απαιτηθούν 180 ψήφοι στην επόμενη Βουλή.
Η ποδοσφαιρική μεταφορά και η τακτική της αντιπολίτευσης: Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά έμπειρος κοινοβουλευτικός, η τύχη της αναθεώρησης «θα κριθεί στο δεύτερο ημίχρονο» (δηλαδή στην επόμενη Βουλή). Τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης επιλέγουν στρατηγικά να μην υπερψηφίσουν διατάξεις τώρα —ακόμη και αν συμφωνούν στην ανάγκη αλλαγής τους— ώστε να μην δώσουν «λευκή επιταγή» στην επόμενη κυβερνητική πλειοψηφία και να διατηρήσουν ρόλο συνδιαμορφωτή στο τελικό περιεχόμενο με το όριο των 180 ψήφων.
Τα 7 βασικά άρθρα και οι προτάσεις των κομμάτων
Παρά τις στρατηγικές διαφωνίες, αρκετά άρθρα κρίνονται «ώριμα» για αλλαγή. Ακολουθούν οι βασικές προτάσεις των κομμάτων, όπως διαμορφώθηκαν στην Ολομέλεια:
1. Άρθρο 5Α (Δικαίωμα στην πληροφόρηση)
-
ΝΔ: Πρόβλεψη ώστε η Τεχνητή Νοημοσύνη να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας.
-
ΠΑΣΟΚ: Συνταγματική κατοχύρωση του προγράμματος «ΔΙΑΥΓΕΙΑ» για τη διασφάλιση της διαφάνειας στο δημόσιο χρήμα.
2. Άρθρο 16 (Παιδεία)
-
ΝΔ: Δυνατότητα λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων (δημόσιου ή ιδιωτικού χαρακτήρα) υπό την εποπτεία του Κράτους. Κρατική μέριμνα για την προστασία της ελληνικής γλώσσας και σημαίας.
-
ΠΑΣΟΚ: Ρητή κατοχύρωση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα των μη κρατικών πανεπιστημίων και παράλληλη ενίσχυση του δημόσιου Πανεπιστημίου.
3. Άρθρο 17 (Ιδιοκτησία / Περιουσία)
-
ΝΔ: Επέκταση της προστασίας στο σύνολο της περιουσίας, αποζημίωση για περιορισμό χρήσης, μεταφορά συντελεστή δόμησης και αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς.
-
ΠΑΣΟΚ: Δυνατότητα εισαγωγής ειδικών περιορισμών στην κτήση και μεταβίβαση δικαιωμάτων σε παραμεθόριες και ευαίσθητες περιοχές.
4. Άρθρο 21 (Κοινωνικά Δικαιώματα)
-
ΝΔ: Κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη και ενσωμάτωση της αρχής της διαγενεακής δικαιοσύνης.
-
ΠΑΣΟΚ: Συνταγματική κατοχύρωση του ΕΣΥ και ανάπτυξη προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας.
-
ΣΥΡΙΖΑ: Συνταγματική κατοχύρωση του ΕΣΥ, δικαίωμα στην εξασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης και δημόσια πολιτική στέγης για ευάλωτους και ανάπηρους.
5. Άρθρο 86 (Ευθύνη Υπουργών)
-
ΝΔ: Διενέργεια έρευνας από Εισαγγελέα Εφετών και άσκηση δίωξης από ανώτατο δικαστικό όργανο. Κατάργηση της αυτόματης διαβίβασης στοιχείων στη Βουλή.
-
ΠΑΣΟΚ: Πλήρης αποσύνδεση της Βουλής από τη δίωξη υπουργών· την αρμοδιότητα αναλαμβάνει ειδικό συμβούλιο τριών τακτικών δικαστών.
-
ΣΥΡΙΖΑ: Κατάργηση του δικαιώματος της εκάστοτε πλειοψηφίας να ορίζει το πλαίσιο των ποινικών αδικημάτων.
6. Άρθρο 90 (Ηγεσία της Δικαιοσύνης)
-
ΝΔ: Επιλογή της ηγεσίας από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή (χωρίς κυβερνητική παρέμβαση) από κατάλογο τριών δικαστών που προτείνουν οι ολομέλειες των δικαστηρίων.
-
ΠΑΣΟΚ: Μεταφορά της αρμοδιότητας σε 19μελή μεικτή επιτροπή (βουλευτές, δικαστές, δικηγόροι, καθηγητές ΑΕΙ) για «δικαιοσύνη χωρίς κηδεμονία».
-
ΣΥΡΙΖΑ: Θέσπιση ενός ευρύτερου εκλεκτορικού σώματος.
7. Άρθρα 101 & 101Α (Διοικητική Αποκέντρωση & Ανεξάρτητες Αρχές)
-
ΝΔ: Επιλογή μελών Ανεξάρτητων Αρχών από κοινοβουλευτική επιτροπή μέσω καταλόγου που συντάσσει Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων. Συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ).
-
ΠΑΣΟΚ: Αναμόρφωση της επιλογής μελών των αρχών. Συνταγματική κατοχύρωση της ΕΑΔ ως ανεξάρτητης αρχής με αρμοδιότητα τον έλεγχο των οικονομικών των κομμάτων και των «πόθεν έσχες».
-
ΣΥΡΙΖΑ: Θωράκιση της ανεξαρτησίας των αρχών και κατοχύρωση του δικαιώματος των Προέδρων τους να ενημερώνουν απευθείας τη Βουλή.
