Ο πολιτικός χρόνος στην Ελλάδα υπήρξε ανέκαθεν αμείλικτος και γεμάτος ανατροπές, ωστόσο το 2026 αποδεικνύεται έτος ραγδαίων εξελίξεων για τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο. Η δυναμική επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα στο κεντρικό πολιτικό σκηνικό, με την ίδρυση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.) στις 26 Μαΐου, είχε ως διακηρυγμένο στόχο να αποτελέσει τον καταλύτη για την ανασύνθεση της Κεντροαριστεράς. Εντούτοις, ο πρώην πρωθυπουργός διαπιστώνει ότι το πρόσφατο παρελθόν αρνείται να τον εγκαταλείψει, καθώς η βαθιά και παρατεταμένη κρίση στο πρώην κόμμα του, τον ΣΥΡΙΖΑ, τείνει να μετατραπεί σε δομικό εμπόδιο για το νέο του εγχείρημα.
Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες από το πολιτικό παρασκήνιο, στο επιτελείο της λεωφόρου Αμαλίας (έδρα του νέου κόμματος) επικρατεί έντονος προβληματισμός, ο οποίος έχει μετεξελιχθεί σε ανοιχτό εκνευρισμό του Αλέξη Τσίπρα προς το πρόσωπο του Σωκράτη Φάμελλου. Ο λόγος δεν περιορίζεται σε απλές πολιτικές διαφωνίες του παρελθόντος, αλλά άπτεται της ίδιας της εκλογικής δυναμικής και της επιβίωσης της ΕΛΑΣ.
Tο φαινόμενο της πολιτικής «μετάδοσης» και ο κίνδυνος της αποχής
Ο αρχικός σχεδιασμός του επιτελείου του Αλέξη Τσίπρα βασιζόταν στην εκτίμηση ότι η σταδιακή αποσύνθεση του ΣΥΡΙΖΑ θα λειτουργούσε ως άμεση και φυσική δεξαμενή ψηφοφόρων για την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη. Η λογική υπαγόρευε πως οι απογοητευμένοι ψηφοφόροι θα αναζητούσαν αμέσως στέγη στον νέο, άφθαρτο πολιτικό φορέα. Ωστόσο, η κοινωνική πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη.
Ο Αλέξης Τσίπρας φέρεται να χρεώνει στον Σωκράτη Φάμελλο και στη σημερινή ηγετική ομάδα της Κουμουνδούρου ότι, με τους χειρισμούς τους και την ατελείωτη εσωστρέφεια, απαξιώνουν συνολικά την έννοια της Αριστεράς στα μάτια της ελληνικής κοινωνίας. Η συνεχής αναπαραγωγή τοξικότητας, οι ατέρμονες εσωκομματικές συγκρούσεις και η έλλειψη σοβαρού, προγραμματικού αντιπολιτευτικού λόγου από πλευράς ΣΥΡΙΖΑ δημιουργούν στο εκλογικό σώμα ένα αίσθημα γενικευμένης αποστροφής.
Ο φόβος του ιδρυτή της ΕΛΑΣ είναι ότι η παρατεταμένη αυτή κρίση προκαλεί μια πολιτική «μόλυνση» (spillover effect). Αντί οι προοδευτικοί πολίτες να κατευθυνθούν μαζικά προς το νέο του κόμμα, κινδυνεύουν να οδηγηθούν στην πολιτική απάθεια, τον κυνισμό και εν τέλει στην αποχή. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα στερούσε από την ΕΛΑΣ την κρίσιμη μάζα ψηφοφόρων που χρειάζεται για να διεκδικήσει άμεσα τον ρόλο της εναλλακτικής κυβερνώσας παράταξης, ακυρώνοντας εν τη γενέσει της τη φιλοδοξία για τη συγκρότηση μιας ισχυρής κοινωνικής πλειοψηφίας.
H απόπειρα απογαλακτισμού και οι δυσκολίες στο πεδίο
Η δυσφορία αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη αν αναλογιστεί κανείς την τεράστια προσπάθεια που καταβάλλει ο Αλέξης Τσίπρας για να διαφοροποιήσει πλήρως την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη από τις μνήμες και τα βάρη του ΣΥΡΙΖΑ.
Κατά την ιδρυτική εκδήλωση στο Θησείο, αλλά και στις μετέπειτα δημόσιες παρεμβάσεις του, ο κ. Τσίπρας έθεσε ως ιδεολογικό πυρήνα του κόμματος τη «συμπαράταξη της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας». Στις πρόσφατες επαφές του με πρέσβεις ευρωπαϊκών κρατών, επιχείρησε να προβάλει ένα καθαρό, θεσμικό και ευρωπαϊκό προφίλ, ζητώντας παράλληλα ισχυρότερο ρόλο της Ε.Ε. στις διεθνείς εξελίξεις, αφήνοντας πίσω του τον ευρωσκεπτικισμό.
Παρόλα αυτά, η «σκιά» του ΣΥΡΙΖΑ παραμένει ορατή. Στις πρόσφατες ανοιχτές εκδηλώσεις της ΕΛΑΣ (όπως η πρόσφατη συγκέντρωση στη Νίκαια), αν και το κλίμα ήταν αισιόδοξο και ο κ. Τσίπρας δήλωσε με αυτοπεποίθηση ότι το κόμμα του «έγινε αξιωματική αντιπολίτευση στη συνείδηση του λαού μέσα σε 24 ώρες», παρατηρήθηκε το εξής φαινόμενο: τα πηγαδάκια και οι συζητήσεις των στελεχών μονοπωλούνταν ακούσια από τα νέα παρατράγουδα της Κουμουνδούρου. Αυτό ακριβώς το φαινόμενο, το να παραμένει δηλαδή η ΕΛΑΣ όμηρος της ειδησεογραφικής ατζέντας του πρώην κόμματός του, είναι που προκαλεί την οργή του πρώην πρωθυπουργού.
Tο μεγάλο διακύβευμα για την Κεντροαριστερά
Στην ανάλυση που γίνεται από το περιβάλλον του Αλέξη Τσίπρα, ο Σωκράτης Φάμελλος θα έπρεπε είτε να διασφαλίσει μια αξιοπρεπή, θεσμική λειτουργία του ΣΥΡΙΖΑ που δεν θα έβλαπτε τη δημόσια εικόνα του ευρύτερου χώρου, είτε να επιτρέψει την ταχεία και αναίμακτη μετάβαση της εκλογικής βάσης προς νέους φορείς. Η σημερινή, ενδιάμεση κατάσταση ενός κόμματος που βρίσκεται σε καθεστώς διαρκούς φθοράς, αλλά αρνείται πεισματικά να παραδώσει τα πολιτικά του όπλα, λειτουργεί ως καταστροφικός ανασταλτικός παράγοντας.
Η εξίσωση για την ηγεσία της ΕΛΑΣ είναι πλέον ξεκάθαρη, αλλά ταυτόχρονα γεμάτη αγκάθια. Ο Αλέξης Τσίπρας καλείται να επιταχύνει τους ρυθμούς οργανωτικής συγκρότησης του κόμματός του, διαμορφώνοντας ένα απολύτως στεγανό τείχος προστασίας από την τοξικότητα που εκπέμπει ο ΣΥΡΙΖΑ. Το στοίχημα είναι να πείσει τη μεγάλη δεξαμενή των αναποφάσιστων ψηφοφόρων ότι το νέο του εγχείρημα δεν αποτελεί μια απλή ανακύκλωση υλικών (έναν «ΣΥΡΙΖΑ 2.0»), αλλά έναν σύγχρονο, εντελώς αυτόνομο και κυβερνητικά αξιόπιστο φορέα.
Από την άλλη πλευρά, ο παρασκηνιακός εκνευρισμός του επιβεβαιώνει έναν απαράβατο κανόνα της πολιτικής: η οριστική ρήξη με το παρελθόν είναι μια εξαιρετικά επώδυνη και χρονοβόρα διαδικασία. Όσο ο ΣΥΡΙΖΑ παράγει περισσότερο εσωστρεφή θόρυβο παρά προτάσεις εξουσίας, τόσο η ΕΛΑΣ θα αναγκάζεται να καταναλώνει πολύτιμη πολιτική ενέργεια για να αποδείξει την ανεξαρτησία της. Το προσεχές διάστημα αναμένεται καθοριστικό, καθώς ο αδυσώπητος πόλεμος φθοράς στον χώρο της Κεντροαριστεράς θα κρίνει εν τέλει ποιος διαθέτει την πραγματική πολιτική ηγεμονία.
