Αποδεικνύεται ότι το να μεγαλώνεις μέσα σε ένα ψηφιακό «Πανοπτικόν» έχει σοβαρές παρενέργειες στην ερωτική σου ζωή. Σύμφωνα με ψυχολόγους και ειδικούς σε θέματα σχέσεων, η βαθιά ριζωμένη αποστροφή της Gen Z (της γενιάς που είναι σήμερα από την εφηβεία έως 29 ετών) απέναντι στο ρίσκο —αν και βοηθά στη μείωση της εφηβικής εγκυμοσύνης και στην προστασία της επαγγελματικής ισορροπίας— παραλύει την ικανότητά της να συνάπτει ρομαντικούς δεσμούς.
Η επιθυμία για οικειότητα δεν έχει εξαφανιστεί. Οι νέοι εξακολουθούν να διψούν για σύνδεση, όμως ο φόβος για το τι μπορεί να πάει στραβά αποδεικνύεται ισχυρότερος από τη λαχτάρα για το τι μπορεί να πάει καλά.
Ο τρόμος του «Viral» και της δημόσιας απόρριψης
Στο παρελθόν, το να φας «χυλόπιτα» σήμαινε ότι γινόσουν ρεζίλι μπροστά στο άτομο που σε ενδιέφερε ή, στη χειρότερη περίπτωση, στην παρέα σου. Για τη Gen Z, η απόρριψη κουβαλά την τρομακτική απειλή να μετατραπεί σε δημόσιο θέαμα.
Με την πανταχού παρουσία του TikTok και των social media, οι νέοι ζουν με τον φόβο ότι ένα αποτυχημένο ραντεβού ή μια άβολη προσέγγιση θα βιντεοσκοπηθεί, θα γίνει meme ή θα βγει «στη φόρα» στο διαδίκτυο. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Gabriel Rubin, αυτός ο καταιγισμός κριτικής και σύγκρισης αναγκάζει τους 20χρονους να υπεραναλύουν την κάθε τους κίνηση, με αποτέλεσμα πολλοί να αποφασίζουν ότι είναι απλά ασφαλέστερο να μην εμπλακούν καθόλου.
Παράλληλα, υπάρχει μια υπερβολική ανησυχία για τα όρια. Πολλοί νέοι άνδρες δηλώνουν ότι τρομάζουν στην ιδέα και μόνο ότι μπορεί να φέρουν κάποια γυναίκα σε δύσκολη θέση ή να της «χαλάσουν τη μέρα» απλώς και μόνο επειδή της ζήτησαν με ευγένεια να βγουν ραντεβού.
Ο δείκτης του ερωτικού άγχους
Η διστακτικότητα στο να γίνει το πρώτο βήμα επιβεβαιώνεται από σκληρούς αριθμούς. Μελέτη του Ινστιτούτου Wheatley (BYU) και του Ινστιτούτου Οικογενειακών Σπουδών αποκαλύπτει ένα τεράστιο έλλειμμα αυτοπεποίθησης στις ηλικίες 22-35 ετών:
| Κοινωνική Ομάδα | Νιώθουν αυτοπεποίθηση να πλησιάσουν ένα ερωτικό ενδιαφέρον |
| Νέοι Άνδρες | Μόλις 1 στους 3 |
| Νέες Γυναίκες | Μόλις 1 στις 5 |
Το κρύψιμο πίσω από την οθόνη και η παγίδα των Apps
Για να παρακάμψουν το τρομακτικό ρίσκο της πρόσωπο με πρόσωπο απόρριψης, οι νέοι έχουν καταφύγει μαζικά στα dating apps. Αν και οι εφαρμογές προσφέρουν ένα περιβάλλον χαμηλού ρίσκου —αφού μιλάς μόνο όταν υπάρχει αμοιβαίο ταίριασμα (match)— οι ειδικοί τονίζουν ότι τελικά κάνουν το φλερτ πιο δύσκολο.
-
Η ψευδαίσθηση της τόλμης: Οι νέοι εμφανίζονται συχνά διεκδικητικοί και με αυτοπεποίθηση πίσω από την οθόνη, αλλά δεν μπορούν να υποστηρίξουν αυτή την ενέργεια από κοντά.
-
Η παγίδα της βιτρίνας: Το ατελείωτο «σκρολάρισμα» δημιουργεί μια κουλτούρα επιφανειακής κρίσης βασισμένης αποκλειστικά σε στημένα προφίλ, καταργώντας την οργανική αλληλεπίδραση όπου αναπτύσσεται η πραγματική έλξη.
«Πρέπει να αλληλεπιδρούμε με τους ανθρώπους σε πολλαπλές περιστάσεις, έχοντας τη δυνατότητα να αποχωρήσουμε αν δεν “τρελαθούμε” στα πρώτα λεπτά», εξηγεί ο καθηγητής ψυχολογίας Paul Eastwick. Οι οθόνες απλώς δεν μπορούν να αναπαράγουν αυτή τη φυσικότητα.
Δυστοπικό μέλλον και η κυριαρχία του «Situationship»
Ο ψυχολόγος του Χάρβαρντ, Richard Weissbourd, διαπίστωσε ότι η γενικότερη αίσθηση «δυστοπίας» που νιώθει αυτή η γενιά για τον κόσμο την κάνει να βλέπει μια σχέση ως έναν αποσταθεροποιητικό παράγοντα που θα μπορούσε να εκτροχιάσει τη ζωή της.
Για να διαχειριστούν αυτό το άγχος δέσμευσης, οι νέοι έχουν κάνει τάση το λεγόμενο «situationship» (μια «σχεδόν σχέση»). Πρόκειται για μια κατάσταση που έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας σχέσης —την παρέα, τη ζεστασιά, τη σεξουαλική οικειότητα— αλλά στερείται εσκεμμένα την επίσημη ταμπέλα της δέσμευσης, η οποία και πυροδοτεί το άγχος τους.
Ο δρόμος προς τα εμπρός
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η απομόνωση με πρόσχημα την «προστασία της ψυχικής ηρεμίας» το μόνο που καταφέρνει είναι να τροφοδοτεί την τρέχουσα επιδημία μοναξιάς. Για να διορθωθεί η κρίση στο φλερτ, οι ψυχολόγοι προτείνουν:
-
Να αλλάξει η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στα σχολεία, εστιάζοντας στην ανάπτυξη υγιών σχέσεων και όχι μόνο στην «πρόληψη καταστροφών».
-
Να δημιουργηθούν ισχυρότερες φυσικές κοινότητες, όπου οι νέοι θα έχουν αυθόρμητες, offline ευκαιρίες να γνωριστούν, να κάνουν λάθη και να μάθουν να γίνονται ευάλωτοι.
