Από την 1η Ιανουαρίου 2026 τίθεται σε ισχύ η επέκταση του μειωμένου κατά 30% ΦΠΑ σε ακόμη νησιωτικές περιοχές της χώρας, στοχεύοντας στη μείωση του κόστους ζωής και στη στήριξη της τοπικής επιχειρηματικότητας. Το νέο καθεστώς αφορά νησιά του Βορείου Αιγαίου, τη Σαμοθράκη και μικρότερα νησιά των Δωδεκανήσων, με την ΑΑΔΕ να δίνει αναλυτικές διευκρινίσεις για το πότε και πώς εφαρμόζεται η έκπτωση.
Ποια νησιά εντάσσονται στο καθεστώς μειωμένου ΦΠΑ
Η μείωση κατά 30% στους συντελεστές ΦΠΑ εφαρμόζεται σε νησιά με πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος, η Κως, η Κάλυμνος, η Κάρπαθος, η Κάσος, η Σύμη, η Πάτμος, η Λήμνος, η Ικαρία, η Σαμοθράκη, καθώς και μικρότερα νησιά και νησίδες του Αιγαίου. Το μέτρο καλύπτει τόσο αγαθά όσο και υπηρεσίες, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ποιες συναλλαγές υπάγονται στη μείωση
Για να εφαρμοστεί ο μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ στις πωλήσεις αγαθών, τα προϊόντα πρέπει να βρίσκονται στα νησιά κατά τον χρόνο που γεννάται η φορολογική υποχρέωση και η παράδοση να γίνεται από επιχείρηση εγκατεστημένη μόνιμα σε αυτά. Στην πράξη, ακόμη και αν ο αγοραστής βρίσκεται στην ηπειρωτική Ελλάδα, ο μειωμένος ΦΠΑ ισχύει, εφόσον η πώληση γίνεται από νησιωτική εγκατάσταση ή υποκατάστημα.
Πότε δεν εφαρμόζεται ο μειωμένος συντελεστής
Η έκπτωση δεν ισχύει για παραδόσεις αγαθών που πραγματοποιούνται από υποκαταστήματα νησιωτικών επιχειρήσεων τα οποία βρίσκονται στην ηπειρωτική χώρα. Επίσης, εξαιρούνται ρητά τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα και τα μεταφορικά μέσα, ανεξαρτήτως τόπου εγκατάστασης.
Τι ισχύει για αγορές από την ηπειρωτική Ελλάδα προς τα νησιά
Αγαθά που αποστέλλονται από επιχειρήσεις της ηπειρωτικής χώρας προς τα νησιά μπορούν να υπαχθούν στον μειωμένο ΦΠΑ μόνο όταν ο αγοραστής είναι επαγγελματίας ή νομικό πρόσωπο εγκατεστημένο στα νησιά και τα αγαθά προορίζονται για επαγγελματική χρήση εκεί. Η ευθύνη απόδειξης του προορισμού των προϊόντων βαρύνει τον πωλητή, ο οποίος οφείλει να ζητά τα απαραίτητα δικαιολογητικά.
Παροχή υπηρεσιών και μειωμένος ΦΠΑ
Για τις υπηρεσίες, ο μειωμένος συντελεστής εφαρμόζεται μόνο όταν ο πάροχος είναι εγκατεστημένος σε νησί που υπάγεται στο ειδικό καθεστώς και η υπηρεσία εκτελείται υλικά σε νησί με μειωμένο ΦΠΑ. Αν λείπει μία από τις δύο αυτές προϋποθέσεις, εφαρμόζεται ο κανονικός συντελεστής.
Τι ισχύει στις εισαγωγές αγαθών
Στις εισαγωγές αγαθών, ο μειωμένος ΦΠΑ εφαρμόζεται όταν ο τελωνισμός πραγματοποιείται σε τελωνείο των νησιών που εντάσσονται στο μέτρο και ο εισαγωγέας είναι μόνιμα εγκατεστημένος ή κατοικεί σε αυτά. Αντίθετα, εισαγωγές που γίνονται μέσω τελωνείων της ηπειρωτικής χώρας υπάγονται στον κανονικό συντελεστή, ακόμη και αν τα αγαθά προορίζονται για νησί.
Τι να προσέξουν επιχειρήσεις και καταναλωτές
Η ΑΑΔΕ υπενθυμίζει ότι σε περίπτωση λανθασμένης εφαρμογής υψηλότερου συντελεστή ΦΠΑ, υπάρχει δυνατότητα διόρθωσης μέσω έκδοσης πιστωτικού τιμολογίου αποκλειστικά για τον φόρο. Το νέο πλαίσιο απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στη σωστή τεκμηρίωση κάθε συναλλαγής, καθώς οι έλεγχοι αναμένεται να είναι αυξημένοι.
Η επέκταση του μειωμένου ΦΠΑ φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ανάσα για τα νησιά, περιορίζοντας το κόστος και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα, υπό την προϋπόθεση όμως της ορθής και αυστηρής εφαρμογής των κανόνων.
