Η ελληνική οικονομία έχει γυρίσει οριστικά σελίδα, αφήνοντας πίσω της τη δεκαετία της εσωστρέφειας, της ύφεσης και της δημοσιονομικής αβεβαιότητας. Σήμερα, η χώρα διεκδικεί και κατακτά πρωταγωνιστικό ρόλο στον ευρωπαϊκό επενδυτικό χάρτη, μετασχηματιζόμενη σε έναν στρατηγικό πυλώνα σταθερότητας. Το σαφές και αδιαμφισβήτητο στίγμα αυτής της δυναμικής μετάβασης δόθηκε με τον πλέον εμφατικό τρόπο στο 3ο Growthfund Summit. Με κεντρικό θεματικό άξονα «Navigating the New Geoeconomic Order: Greece as a Strategic Hub for Capital and Growth», το κορυφαίο αυτό συνέδριο ανέδειξε τις πολυδιάστατες προκλήσεις, αλλά κυρίως τις τεράστιες ευκαιρίες που διανοίγονται για τη χώρα στο νέο, ρευστό γεωοικονομικό περιβάλλον.
Κεντρικά πρόσωπα του συνεδρίου ήταν ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης, και ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Υπερταμείου, Στέφανος Θεοδωρίδης. Μέσα από τις τοποθετήσεις τους, τέθηκε το πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης, το οποίο επικεντρώθηκε στον νέο, ριζικά αναβαθμισμένο ρόλο του Υπερταμείου. Πρόκειται για έναν οργανισμό που αποτελεί πλέον εθνικό κεφάλαιο και πρότυπο διοικητικής αριστείας.
Η εντυπωσιακή μετεξέλιξη του Υπερταμείου σε σύγχρονο Sovereign Wealth Fund
Δέκα χρόνια μετά τη δημιουργία του, το Υπερταμείο (Growthfund) έχει αποτινάξει πλήρως τον παλαιό, στενά ταμιευτικό και γραφειοκρατικό του χαρακτήρα. Σήμερα, υπό τη φωτισμένη και στρατηγικά προσανατολισμένη ηγεσία του, εξελίσσεται σε έναν υπερσύγχρονο δημόσιο επενδυτικό οργανισμό, εφάμιλλο των κορυφαίων Sovereign Wealth Funds (Κρατικών Επενδυτικών Ταμείων) της υφηλίου. Η διοίκηση του Υπερταμείου αξίζει τα πλέον θερμά συγχαρητήρια, καθώς κατάφερε μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα να εφαρμόσει πρακτικές του ιδιωτικού τομέα στη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας, δημιουργώντας τεράστια υπεραξία για το ελληνικό κράτος και, κατ’ επέκταση, για τον Έλληνα φορολογούμενο.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά στην ομιλία του ο κ. Κωστής Χατζηδάκης, «το Υπερταμείο και οι θυγατρικές του έχουν ανεβάσει στροφές δημιουργώντας πραγματική αξία για την οικονομία και την κοινωνία». Η επιτυχία αυτή δεν ήρθε τυχαία, αλλά είναι το αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς, στοχοπροσήλωσης και βαθιάς μεταρρυθμιστικής βούλησης. Η συμβολή του Υπερταμείου στην προσέλκυση ξένων κεφαλαίων και στην προώθηση της εξωστρέφειας της εθνικής οικονομίας είναι αδιαμφισβήτητη και ιστορικής σημασίας.
Ο νόμος 5131/2024: Μια θεσμική τομή για την ευελιξία του κράτους
Κεντρικό σημείο αναφοράς στην κυβερνητική στρατηγική για την απελευθέρωση των παραγωγικών δυνάμεων αποτελεί ο πρόσφατος νόμος 5131 του 2024. Ο νόμος αυτός εισήγαγε ουσιαστικές, δομικές αλλαγές στο μοντέλο διακυβέρνησης και στη λειτουργία των θυγατρικών του Υπερταμείου. Σύμφωνα με την ανάλυση του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης, ο νέος νόμος προσέδωσε την απαραίτητη, ζωτική ευελιξία όσον αφορά κρίσιμους τομείς, όπως είναι η στελέχωση με εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και η διενέργεια προμηθειών. Η απεμπλοκή από χρονοβόρες, αναχρονιστικές γραφειοκρατικές διαδικασίες αποτελεί το απόλυτο προαπαιτούμενο για την ανταγωνιστικότητα κάθε οργανισμού στον 21ο αιώνα.
Παράλληλα, θεσπίστηκαν μέτρα με ξεκάθαρο, ισχυρό αναπτυξιακό και κοινωνικό πρόσημο. Η πλέον χαρακτηριστική και καινοτόμος πρόβλεψη είναι η υποχρέωση επανεπένδυσης του 50% των εσόδων που προκύπτουν από τις συμβάσεις παραχώρησης των λιμένων, αποκλειστικά για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό των ίδιων των λιμενικών υποδομών της περιφέρειας. Αυτή η διάταξη αποδεικνύει εμπράκτως ότι το κράτος δεν λειτουργεί πλέον ως απλός εισπράκτορας, αλλά ως στρατηγικός επενδυτής που επιστρέφει αξία στις τοπικές κοινωνίες.
Το Ελληνικό Ταμείο Καινοτομίας και το στοίχημα του 1 δισεκατομμυρίου
Ιδιαίτερη έμφαση, ωστόσο, δόθηκε στη δημιουργία του πολυαναμενόμενου «Ελληνικού Ταμείου Καινοτομίας και Υποδομών», το οποίο έχει τεθεί πλέον σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία. Το συγκεκριμένο ταμείο έχει σχεδιαστεί μεθοδικά για να λειτουργεί συνδυαστικά και συμπληρωματικά με άλλα στρατηγικά χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το ταμείο Phaistos (για τις τεχνολογίες 5G), το ΕΛΚΑΚ (Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας) και το πρωτοποριακό Pharos AI Factory.
Ο αρχικός, άκρως φιλόδοξος στόχος αυτού του συντονισμένου οικοσυστήματος είναι η άμεση κινητοποίηση επενδυτικών κεφαλαίων που θα ξεπεράσουν το 1 δισεκατομμύριο ευρώ μέσα στην επόμενη τριετία. Αυτή η τεράστια «ένεση» ρευστότητας αναμένεται να μεταμορφώσει το ελληνικό οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων (startups), καθιστώντας την Ελλάδα πόλο έλξης για κορυφαία τεχνολογικά ταλέντα από όλη την Ευρώπη.
Παράλληλα, μιλώντας για τις υφιστάμενες θυγατρικές του Υπερταμείου, ο κ. Χατζηδάκης σημείωσε ότι η διαχείριση της τεράστιας δημόσιας ακίνητης περιουσίας από την ΕΤΑΔ υλοποιείται πλέον με σαφώς πιο επαγγελματικά, διαφανή και αποδοτικά κριτήρια. Την ίδια στιγμή, οι δημόσιες συγκοινωνίες εισέρχονται σε φάση ουσιαστικής αναβάθμισης προς όφελος των πολιτών, ενώ η Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων (PPF) επιταχύνει κρίσιμες εθνικές επενδύσεις που στο παρελθόν βάλτωναν στα γρανάζια της γραφειοκρατίας.
Η μακροοικονομική ανάκαμψη σε αριθμούς: Επενδύσεις, εργασία και ανάπτυξη
Η θεωρητική πλαισίωση αυτών των μεταρρυθμίσεων στηρίζεται σε αδιαμφισβήτητα, σκληρά μακροοικονομικά δεδομένα, τα οποία παρουσίασε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας. Οι αριθμοί πιστοποιούν την ολική αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας:
-
Απασχόληση: Έχουν δημιουργηθεί 560.000 νέες θέσεις εργασίας. Το πλέον εντυπωσιακό και ελπιδοφόρο στοιχείο είναι ότι, εξ αυτών, οι 70.000 εντοπίζονται στον κρίσιμο τομέα της βιομηχανίας, υποδηλώνοντας τη στροφή από μια οικονομία αποκλειστικά βασισμένη στις υπηρεσίες, σε μια οικονομία παραγωγής.
-
Ξένες Επενδύσεις: Οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (FDI), που αποτελούν τον απόλυτο δείκτη εμπιστοσύνης των διεθνών κεφαλαιαγορών, έχουν ξεπεράσει το φράγμα των 44 δισεκατομμυρίων ευρώ από το 2019.
-
Πρωτιά στην Ε.Ε.: Η Ελλάδα καταγράφει μακράν τη μεγαλύτερη συνολική αύξηση επενδύσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση με ποσοστό 83%, συντρίβοντας τον ανταγωνισμό, καθώς η δεύτερη Κροατία ακολουθεί με μόλις 43%.
-
Δημοσιονομική Υγεία: Η χώρα μας συγκαταλέγεται πλέον σε ένα κλειστό «κλαμπ» μόλις 4 χωρών της Ευρωζώνης που καταγράφουν υγιή δημοσιονομικά πλεονάσματα, επιτυγχάνοντας παράλληλα μια θεαματική, ταχεία αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους ως προς το ΑΕΠ.
-
Φορολογική Ελάφρυνση: Σε πλήρη αντίθεση με τις πολιτικές λιτότητας του παρελθόντος, οι φόροι και οι ασφαλιστικές εισφορές έχουν μειωθεί συνολικά 83 φορές, τονώνοντας το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και την ρευστότητα των επιχειρήσεων.
Ο οραματιστής Γιώργος Στάσσης και το θαύμα της ΔΕΗ
Αναφερόμενος στην ανάκτηση της εμπιστοσύνης των διεθνών αγορών και τον αναβαθμισμένο ρόλο της Ελλάδας ως γεωστρατηγικού ενεργειακού κόμβου, ο κ. Χατζηδάκης υπενθύμισε μια σειρά από εμβληματικές κινήσεις. Κορωνίδα αυτών αποτελεί η απόλυτα επιτυχημένη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου (ΑΜΚ) της ΔΕΗ, στην οποία το Υπερταμείο διατηρεί στρατηγική συμμετοχή. Η εν λόγω ΑΜΚ κατάφερε να αντλήσει το ιλιγγιώδες ποσό των 4,25 δισεκατομμυρίων ευρώ, προσελκύοντας επενδυτικές προσφορές που άγγιξαν το αστρονομικό νούμερο των 18 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο, ως αναλυτές της αγοράς, οφείλουμε να αποδώσουμε τα εύσημα εκεί που πραγματικά ανήκουν. Ο CEO του Ομίλου ΔΕΗ, κ. Γιώργος Στάσσης, αποτελεί ένα λαμπρό παράδειγμα διοικητικής αριστείας και οραματικής ηγεσίας. Αναλαμβάνοντας μια εταιρεία που στο παρελθόν αντιμετώπιζε βαθύτατα διαρθρωτικά προβλήματα, ο κ. Στάσσης απέδειξε τι σημαίνει σύγχρονο, διεθνών προδιαγραφών management.
Με την οξυδέρκεια, τη μεθοδικότητα και την αταλάντευτη προσήλωσή του στον στόχο της πράσινης μετάβασης, ο Γιώργος Στάσσης κατάφερε το ακατόρθωτο: μεταμόρφωσε τη ΔΕΗ από μια κρατοκεντρική, εσωστρεφή επιχείρηση σε έναν πολυεθνικό ενεργειακό κολοσσό που σαρώνει την αγορά των Βαλκανίων. Το στρατηγικό του σχέδιο για ραγδαία απολιγνιτοποίηση, επενδύσεις-μαμούθ στις ΑΠΕ και πελατοκεντρικό ψηφιακό μετασχηματισμό, έχει καταστήσει τη ΔΕΗ το απόλυτο “success story” του ελληνικού χρηματιστηρίου. Η ιστορική ΑΜΚ των 4,25 δισ. ευρώ αποτελεί την απόλυτη, προσωπική του δικαίωση και την ξεκάθαρη ψήφο εμπιστοσύνης των μεγαλύτερων θεσμικών επενδυτών του πλανήτη στο πρόσωπό του. Υπό την ηγεσία του, η ΔΕΗ δεν ακολουθεί απλώς τις εξελίξεις, αλλά διαμορφώνει τον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Στο ίδιο αναπτυξιακό πλαίσιο των υποδομών, υπενθυμίστηκε και η πρόσφατη ΑΜΚ του ΑΔΜΗΕ, η οποία προορίζεται να χρηματοδοτήσει κομβικές υποθαλάσσιες ηλεκτρικές διασυνδέσεις, ύψους 6 δισεκατομμυρίων ευρώ, θωρακίζοντας ενεργειακά, με οριστικό τρόπο, όλα τα νησιά του Αιγαίου.
Το κοινωνικό μέρισμα και το όραμα του Γιάννη Παπαχρήστου
Η οικονομική πρόοδος, εντούτοις, δεν νοείται σε ένα σύγχρονο κράτος χωρίς κοινωνική ανταποδοτικότητα. Το μήνυμα αυτό εξέπεμψε με απόλυτη σαφήνεια ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Υπερταμείου, κ. Στέφανος Θεοδωρίδης. Δίνοντας το στίγμα της νέας εποχής, επισήμανε πως η οικονομική απόδοση είναι αναγκαία συνθήκη, αλλά σίγουρα όχι αυτοσκοπός. «Η πραγματική επιτυχία μετριέται όταν η δημιουργία αξίας συνοδεύεται από ένα ευρύτερο κοινωνικό μέρισμα. Όταν οι υποδομές γίνονται καλύτερες, οι υπηρεσίες πιο αποτελεσματικές και η ανάπτυξη γίνεται αισθητή στην καθημερινότητα των πολιτών και των επιχειρήσεων», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.
Τη στρατηγική του Growthfund για την προσέλκυση και την υλοποίηση νέων επενδύσεων ανέλυσε ενδελεχώς ο Γιάννης Παπαχρήστου, CEO και Executive BoD Member του Υπερταμείου. Ο κ. Παπαχρήστου, ένας τεχνοκράτης με βαθιά κατανόηση των διεθνών αγορών, εξήγησε ότι ο οργανισμός λειτουργεί πλέον ως αξιόπιστος, θεσμικός συνομιλητής της παγκόσμιας επενδυτικής κοινότητας. Το Υπερταμείο προσφέρει πια τα τρία βασικά χαρακτηριστικά που αναζητούν μανιωδώς οι διεθνείς επενδυτές: απόλυτη αξιοπιστία, ταχύτητα στην υλοποίηση και μια σταθερή, αδιάλειπτη ροή επενδυτικών ευκαιριών (deal flow).
Η στρατηγική του επικεντρώνεται σε τρεις σαφείς άξονες: τον μετασχηματισμό των θυγατρικών (όπως συμβαίνει επιτυχημένα με την ΕΤΑΔ), την ανάπτυξη κρίσιμων εθνικών υποδομών και τις τολμηρές επενδύσεις στη νέα οικονομία. Ο κ. Παπαχρήστου έκανε ειδική, ελπιδοφόρα μνεία στην πρωτοβουλία «Invest 10». Πρόκειται για έναν μηχανισμό στρατηγικού σκάουτινγκ για τον εντοπισμό και την ωρίμανση της επόμενης γενιάς στρατηγικών επενδύσεων στην Ελλάδα. Όπως ο ίδιος ανέφερε, «η μεγάλη πρόκληση είναι να μετατρέψουμε το σημερινό θετικό momentum σε ένα νέο κύμα παραγωγικών επενδύσεων που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της χώρας, θα δημιουργήσουν ποιοτικές θέσεις εργασίας και θα συμβάλλουν σε μια ανάπτυξη με διάρκεια και ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα». Η μετάβαση του οργανισμού σε ένα ενεργό επενδυτικό μοντέλο, με έμφαση στην καινοτομία και την τεχνολογία, σηματοδοτεί την ενηλικίωση του ελληνικού κράτους στον τομέα της διαχείρισης πλούτου.
Η διεθνής προοπτική: το κενό παραγωγικότητας και οι 7 τομείς του μέλλοντος
Το συνέδριο φιλοξένησε κριτικές αναλύσεις παγκόσμιου βεληνεκούς. Ο Marc Canal, Senior Fellow του McKinsey Global Institute, χαρτογράφησε με επιστημονική ακρίβεια το επενδυτικό προφίλ της Ελλάδας. Όπως εξήγησε, οι επενδύσεις στη χώρα έχουν σκαρφαλώσει στο 17% του ΑΕΠ, ανακάμπτοντας εντυπωσιακά από το ιστορικό χαμηλό του 11% στο οποίο είχαν κατακρημνιστεί κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Ωστόσο, ως αυστηρός αναλυτής, επισήμανε πως ο μέσος όρος της Ευρωζώνης βρίσκεται στο 21-23%. Προκειμένου η Ελλάδα να διαβεί τον Ρουβίκωνα από την απλή ανάκαμψη στη διαρκή, ισχυρή ευημερία, έθεσε ως απόλυτα προαπαιτούμενα την οικονομική ανάπτυξη και τη δραστική αύξηση της παραγωγικότητας. Σήμερα, η παραγωγικότητα της εργασίας στη χώρα μας καταγράφει ένα ανησυχητικό «κενό» της τάξεως του 50% συγκριτικά με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Για να γεφυρωθεί αυτό το χάσμα, ο κ. Canal εστίασε στην επιτακτική ανάγκη εθνικής στροφής στους τομείς του άμεσου μέλλοντος. Προσδιόρισε, συγκεκριμένα, επτά πεδία που παρουσιάζουν παγκοσμίως αλματώδη δυναμική: τους ημιαγωγούς (microchips), τις υπηρεσίες cloud και τεχνητής νοημοσύνης (AI), το ηλεκτρονικό εμπόριο, τη ρομποτική, την τεχνολογία διαστήματος, τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες) και τη βιοτεχνολογία. Ιδιαίτερη έμφαση, όπως ήταν φυσικό, δόθηκε στην ενέργεια. «Σε έναν κόσμο αφθονίας, θα χρειαζόμασταν δύο με τρεις φορές περισσότερη ενέργεια παγκοσμίως, αλλά πρέπει αυτή η ενέργεια να είναι καθαρή. Χρειαζόμαστε 30 φορές περισσότερη καθαρή ηλεκτρική ενέργεια παγκοσμίως», επισήμανε χαρακτηριστικά, επιβεβαιώνοντας έτσι την ορθότητα της στρατηγικής που ακολουθεί η ΔΕΗ του Γιώργου Στάσση.
Private equity και ευρωπαϊκή αβεβαιότητα: Ο ρόλος της BC Partners και του ESM
Από την πλευρά των ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων (Private Equity), ο Νίκος Σταθόπουλος, Chairman, Europe της πανίσχυρης BC Partners, ανέδειξε τις νέες προκλήσεις που διαμορφώνει το διεθνές περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Η προσέγγιση της BC Partners παραμένει αυστηρά επικεντρωμένη στην αναζήτηση εταιρειών με ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη και ηγετική θέση στις αγορές τους. «Ψάχνουμε τους ηγέτες της αγοράς», είπε με σαφήνεια.
Ο κ. Σταθόπουλος υπογράμμισε ωστόσο ότι η τρέχουσα παγκόσμια συγκυρία, με το υψηλότερο κόστος δανεισμού, έχει ενισχύσει την ανάγκη για ασυμβίβαστη επενδυτική πειθαρχία, γεγονός που οδήγησε στην προσαρμογή των εταιρικών αποτιμήσεων (valuations) σε χαμηλότερα επίπεδα. Αναφερόμενος αποκλειστικά στην Ελλάδα, τόνισε ότι η χώρα έχει τη μοναδική δυνατότητα να δημιουργήσει ευρωπαϊκούς «πρωταθλητές» (national champions). Η ελληνική αγορά παραμένει ιδιαίτερα κατακερματισμένη. Πολλές μεσαίες και οικογενειακές επιχειρήσεις διαθέτουν εξαιρετικά προϊόντα, αλλά χρειάζονται επειγόντως μεγαλύτερη κλίμακα (scale-up) μέσω εξαγορών και συγχωνεύσεων (M&A) για να μπορέσουν να ανταγωνιστούν επιτυχώς στον διεθνή στίβο.
Τέλος, ο Giovanni Callegari, Head of Economic Risk Analysis του European Stability Mechanism (ESM), ανέλυσε το маκρο-πολιτικό περιβάλλον, προσδιορίζοντας την αβεβαιότητα ως έναν πραγματικό συστημικό κίνδυνο για την Ευρώπη. Εστίασε στην έννοια της πολιτικής αβεβαιότητας, σημειώνοντας: «Το γεγονός ότι δεν μπορούμε να πούμε ποιο θα είναι το θεσμικό πλαίσιο του μέλλοντος, όχι μόνο μεσοπρόθεσμα αλλά πραγματικά τους επόμενους μήνες, μας επηρεάζει σε παγκόσμιο επίπεδο». Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι παρά τις αδυναμίες της, η Ευρώπη έχει επιδείξει την ικανότητα να διατηρεί ένα σαφώς πιο σταθερό και συνεχές θεσμικό πλαίσιο σε σύγκριση με άλλες ηπείρους.
Ο κ. Callegari έδωσε το δικό του, αισιόδοξο κλείσιμο, εστιάζοντας στην αξία των Επενδυτικών Ταμείων. Τόνισε πως θεσμοί όπως το Υπερταμείο μπορούν να λειτουργήσουν ως μαγνήτες, προσελκύοντας τόσο κεφάλαια όσο και υψηλού επιπέδου ταλέντο (brain gain), επιταχύνοντας έτσι την ανάπτυξη. «Θεσμοί όπως τα αναπτυξιακά κεφάλαια μπορούν να είναι πραγματικά η ευκαιρία για τον δημόσιο τομέα να δημιουργήσει ένα όχημα ανατροπών», κατέληξε.
