Αλλαγές-τομή στο καθεστώς των συλλογικών συμβάσεων εργασίας προωθεί το υπουργείο Εργασίας, με στόχο τη διεύρυνση των διαπραγματεύσεων και την αύξηση των μέσων μισθών στα 1.500 ευρώ έως το 2027. Εργοδότες και εργαζόμενοι καταθέτουν τις τελικές τους προτάσεις, αναζητώντας κοινό έδαφος για ένα νέο μοντέλο συλλογικών ρυθμίσεων.
Η σημερινή εικόνα στις συλλογικές συμβάσεις
Σήμερα, οι ενεργές συλλογικές συμβάσεις στη χώρα είναι μόλις 25, καλύπτοντας περίπου 800.000 εργαζόμενους σε σύνολο 2,8 εκατομμυρίων μισθωτών του ιδιωτικού τομέα.
Αντιθέτως, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή οδηγία, το ποσοστό κάλυψης πρέπει να φτάσει το 80% των εργαζομένων δηλαδή περίπου 2,2 εκατομμύρια άτομα.
Οι επιχειρησιακές συμβάσεις καλύπτουν μόλις 5,6% των εργαζομένων, ενώ οι αυξήσεις που προβλέπουν κινούνται γύρω στο 2%. Η κυβέρνηση και οι κοινωνικοί εταίροι αναζητούν πλέον τρόπους να ενισχύσουν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, προκειμένου να διαχυθούν οι αυξήσεις στους μισθούς.
Ο στόχος: Μέσοι μισθοί 1.500 ευρώ έως το 2027
Σύμφωνα με τα στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «Εργάνη», ο μέσος μισθός το 2024 ανέρχεται στα 1.342 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 7,2% σε σχέση με το 2023.
Ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης βρίσκεται στα 1.470 ευρώ, με την ηγεσία του υπουργείου να εκτιμά ότι θα ξεπεράσει τα 1.500 ευρώ το 2025, ενώ ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι να σταθεροποιηθεί σε αυτό το επίπεδο έως το 2027.
Οι τέσσερις παρεμβάσεις που έρχονται
Οι αλλαγές που επεξεργάζεται το υπουργείο Εργασίας και οι κοινωνικοί εταίροι επικεντρώνονται σε τέσσερις βασικές παρεμβάσεις:
-
Μείωση του ποσοστού εργοδοτικής εκπροσώπησης που απαιτείται για την επέκταση μιας συλλογικής σύμβασης σε ολόκληρο τον κλάδο.
Το σημερινό όριο του 50%+1 θεωρείται υψηλό και λειτουργεί αποτρεπτικά για πολλές επιχειρήσεις. -
Ειδικό πλαίσιο αυξήσεων για επιχειρήσεις με αποδεδειγμένα οικονομικά προβλήματα, ώστε να αποφευχθούν λουκέτα και απώλειες θέσεων εργασίας.
-
Απλοποίηση των διαδικασιών του ΟΜΕΔ, ώστε οι διαφορές να επιλύονται αρχικά μέσω συμφιλίωσης, πριν φτάσουν στη διαιτησία.
-
Εκσυγχρονισμός του ψηφιακού μητρώου συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων, με απλούστερη διαδικασία εγγραφής και διαφάνειας.
Το μέτρο παραμένει σε εκκρεμότητα, καθώς αναμένεται η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας ύστερα από προσφυγές συνδικαλιστικών φορέων.
Αντιδράσεις και διαφωνίες
Από την πλευρά των εργοδοτών, η χαλάρωση των κριτηρίων για την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων θεωρείται «ρεαλιστική» λύση για να ενισχυθεί ο διάλογος.
Αντίθετα, η ΓΣΕΕ ζητά μηχανισμό αυτόματης επέκτασης των συμβάσεων, κάτι που το υπουργείο Εργασίας απορρίπτει, επικαλούμενο προβλήματα αξιοπιστίας στα μητρώα των οργανώσεων.
Το στοίχημα, όπως σημειώνουν πηγές του υπουργείου, είναι «να ενισχυθούν οι συλλογικές διαπραγματεύσεις χωρίς να θιγεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων».
Το επόμενο βήμα
Οι τελικές προτάσεις των κοινωνικών εταίρων θα κατατεθούν έως τις 31 Οκτωβρίου, ενώ το Σχέδιο Δράσης για την ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων θα οριστικοποιηθεί μέχρι το τέλος του έτους, με ορίζοντα εφαρμογής από 1 έως 5 έτη.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να επαναφέρει τις συλλογικές διαπραγματεύσεις στο επίκεντρο της αγοράς εργασίας, με στοχευμένες αλλαγές που όπως εκτιμάται θα επιταχύνουν την άνοδο των μισθών και θα ενισχύσουν τη διαφάνεια.
Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να αποτελέσουν τη «νέα αρχή» για τις εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα.
