Πρωταθλήτρια στη μείωση της φοροδιαφυγής αναδεικνύεται η Ελλάδα, καθώς κατάφερε να περιορίσει το λεγόμενο «κενό ΦΠΑ» κατά 55% μέσα σε μόλις πέντε χρόνια, σύμφωνα με τη νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «VAT gap in Europe Report 2025». Για πρώτη φορά, το ποσοστό απωλειών από μη είσπραξη ΦΠΑ κινείται κοντά ή και κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αποφέροντας δισεκατομμύρια επιπλέον έσοδα στο Δημόσιο χωρίς αύξηση φόρων.
Κάτω από 10% το κενό ΦΠΑ για πρώτη φορά
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 2023 το κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα περιορίστηκε στο 11,4%, από 12,4% το 2022 και 24% το 2019. Σε μία πενταετία, η μείωση φτάνει τις 12,6 ποσοστιαίες μονάδες, δηλαδή 55%.
Για το 2024, τα πρώτα προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν ακόμη μεγαλύτερη πρόοδο, με το κενό ΦΠΑ να υποχωρεί σε μονοψήφιο ποσοστό, κοντά στο 9%, κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο της τελευταίας διετίας.
Μέχρι το 2019, οι απώλειες ΦΠΑ στην Ελλάδα ήταν υπερδιπλάσιες σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (24% έναντι 11,1%). Το 2023, η χώρα πλησίασε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (9,5%), καταγράφοντας μία από τις ταχύτερες βελτιώσεις σε ολόκληρη την ΕΕ.
Πρωταθλήτρια Ευρώπης στη μείωση του κενού ΦΠΑ
Με βάση την ανάλυση των δεδομένων της Κομισιόν για την περίοδο 2019–2023, η Ελλάδα καταλαμβάνει την πρώτη θέση στη μείωση του κενού ΦΠΑ, ξεπερνώντας όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφονται σε:
-
Ελλάδα: -12,7 ποσοστιαίες μονάδες (24,0% → 11,4%)
-
Τσεχία: -6,6 μονάδες
-
Αυστρία: -5,8 μονάδες
-
Ολλανδία: -4,2 μονάδες
-
Κροατία: -3,7 μονάδες
Αν συνυπολογιστεί και το 2024, η Ελλάδα μειώνει το κενό ΦΠΑ κατά περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2019, επίδοση που δεν προσεγγίζει καμία άλλη χώρα.
2,7 δισ. ευρώ περισσότερα στα ταμεία κάθε χρόνο
Σε απόλυτους αριθμούς, το ελληνικό Δημόσιο έχανε από φοροδιαφυγή ΦΠΑ περίπου 4,87 δισ. ευρώ το 2019. Οι απώλειες μειώθηκαν στα 2,53 δισ. ευρώ το 2023 και εκτιμάται ότι περιορίστηκαν περαιτέρω στα 2,12 δισ. ευρώ το 2024.
Αυτό μεταφράζεται σε επιπλέον έσοδα ύψους 2,3 δισ. ευρώ το 2023 και περίπου 2,7 δισ. ευρώ ετησίως από το 2024 και μετά, ποσά που ενισχύουν το πρωτογενές πλεόνασμα και τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι τα συγκεκριμένα έσοδα αποτελούν μόνιμη και επαναλαμβανόμενη εξοικονόμηση. Αυτό επιτρέπει στην Ελλάδα να επιστρέφει μέρος αυτών των πόρων στην κοινωνία, μέσω αυξήσεων μισθών ή μόνιμων παροχών, χωρίς να παραβιάζει τους νέους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Η Κομισιόν διευκρινίζει ότι το κενό ΦΠΑ δεν αφορά αποκλειστικά τη φοροδιαφυγή. Περιλαμβάνει και νόμιμες απαλλαγές ή μειωμένους συντελεστές. Το λεγόμενο «κενό πολιτικής ΦΠΑ» στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 57,1% το 2023, γεγονός που δείχνει ότι ακόμη και χωρίς φοροδιαφυγή, τα έσοδα περιορίζονται λόγω φορολογικών επιλογών.
Η περαιτέρω βελτίωση αναμένεται να συνεχιστεί το 2025–2026, χάρη στην ενίσχυση των ψηφιακών ελεγκτικών εργαλείων (διασύνδεση POS–ταμειακών, myDATA, IRIS) αλλά και στις νέες μειώσεις ΦΠΑ κατά 30% που θα εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου σε επιπλέον 20 νησιά του Αιγαίου.
