Σε νέα φάση μπαίνει η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων στη χώρα, με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να προωθεί ένα «πακέτο» δράσεων εξοικονόμησης ενέργειας, με αιχμή τα προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ». Στόχος είναι η ενεργειακή ανακαίνιση περίπου 60.000 κατοικιών, αλλά και η εγκατάσταση έως και 380.000 νέων συστημάτων θέρμανσης, σε μια προσπάθεια να μειωθεί το ενεργειακό κόστος και να ενσωματωθούν οι νέες ευρωπαϊκές προδιαγραφές.
Οι εξελίξεις αναμένονται τις επόμενες εβδομάδες, καθώς η Ελλάδα προχωρά στην ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD 2024/1275) στο εθνικό δίκαιο, διαδικασία που πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τον Μάιο του 2026.
Παλιό κτιριακό απόθεμα και καμία τιμωρητική προσέγγιση
Πηγές του Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ξεκαθαρίζουν ότι η εφαρμογή των νέων ευρωπαϊκών κανόνων δεν πρόκειται να γίνει με οριζόντιο ή τιμωρητικό τρόπο. Το δεδομένο ότι πάνω από το 50% των κατοικιών στην Ελλάδα έχει κατασκευαστεί πριν από το 1980, χωρίς σύγχρονες ενεργειακές προδιαγραφές, καθιστά αναγκαία μια σταδιακή και κοινωνικά δίκαιη μετάβαση.
Το ζήτημα τέθηκε και στη συνάντηση που είχε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, με εκπροσώπους της ΠΟΜΙΔΑ. Όπως υπογράμμισε, το υπουργείο ακούει τους προβληματισμούς της αγοράς και δρομολογεί νομοθετικές και διοικητικές πρωτοβουλίες, δίνοντας έμφαση στην ενεργειακή αναβάθμιση χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς.
Η ευρωπαϊκή Οδηγία προβλέπει:
-
μείωση της χρήσης πρωτογενούς ενέργειας στα κτίρια κατοικιών κατά 16% έως το 2030
-
μείωση κατά 20-22% έως το 2035
-
ανακαίνιση του 43% των κτιρίων με τις χειρότερες ενεργειακές επιδόσεις
Παράλληλα, θέτει στόχους για νέα κτίρια μηδενικών εκπομπών από ορυκτά καύσιμα και αυξημένη χρήση ΑΠΕ.
Τι περιλαμβάνουν τα νέα προγράμματα «Εξοικονομώ»
Η νέα γενιά προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης σχεδιάζεται με έμφαση στην απλοποίηση και τη στήριξη των πολιτών, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων. Σύμφωνα με πληροφορίες:
• Προβλέπεται οικονομική και τεχνική στήριξη για ευάλωτα νοικοκυριά, με δυνατότητα εξαιρέσεων για ειδικές κατηγορίες κτιρίων και χρήση πρόσθετων δεικτών, όπως οι εκπομπές CO₂.
• Τα προγράμματα «Εξοικονομώ» παραμένουν ο βασικός μηχανισμός υλοποίησης των ευρωπαϊκών στόχων, ώστε το κόστος της μετάβασης να μη μετακυλιστεί στους πολίτες.
• Στους διαθέσιμους πόρους εντάσσονται και περίπου 2 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, με δράσεις που θα υλοποιηθούν την περίοδο 2026–2032.
• Εισάγεται νέα προσέγγιση υλοποίησης των έργων, με ομαδοποίηση και τυποποίηση παρεμβάσεων, ώστε να μειωθεί το κόστος και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες.
• Προβλέπονται κίνητρα σε φορείς της ενεργειακής και κατασκευαστικής αγοράς για παρεμβάσεις που θα αφορούν ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά.
Ανακαίνιση κλειστών ακινήτων και στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην αξιοποίηση κλειστών ιδιωτικών ακινήτων. Η επενδυτική δράση για την «Ανακαίνιση κλειστών ιδιωτικών κατοικιών με υποχρέωση μακροχρόνιας μίσθωσης» προβλέπει χρηματοδότηση ιδιοκτητών για ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση, με αντάλλαγμα τη μακροχρόνια ενοικίαση σε ευάλωτα νοικοκυριά και φοιτητές, με μειωμένο ενοίκιο.
Παράλληλα, προβλέπεται η δωρεάν παροχή υπηρεσιών από πιστοποιημένους μηχανικούς, καθώς πολλά ευάλωτα νοικοκυριά αδυνατούν να καλύψουν το κόστος για την έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης.
Το νέο «Εξοικονομώ» φιλοδοξεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως εργαλείο εξοικονόμησης ενέργειας, αλλά και ως μοχλός κοινωνικής συνοχής, δίνοντας λύσεις σε ένα γερασμένο κτιριακό απόθεμα και ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιο βιώσιμη καθημερινότητα.
