Η στεγαστική πίεση δεν δείχνει σημάδια εκτόνωσης και τα ενοίκια παραμένουν σε επίπεδα που δοκιμάζουν τα όρια χιλιάδων οικογενειών. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση επιχειρεί να ανοίξει ένα νέο κανάλι προσφοράς κατοικιών, ενεργοποιώντας το πρόγραμμα «Κατασκευάζω – Νοικιάζω», με στόχο να μπει στην αγορά περισσότερο στοκ ενοικιαζόμενων ακινήτων τα επόμενα χρόνια.
Το πρόγραμμα δεν αφορά τον μέσο ενοικιαστή ούτε τον μικρό ιδιοκτήτη που παλεύει να συντηρήσει ένα ακίνητο. Απευθύνεται σε εταιρείες και επενδυτικά σχήματα, που καλούνται να κατασκευάσουν νέες κατοικίες και να τις κρατήσουν εκτός αγοράς πώλησης, διαθέτοντάς τες αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση. Η λογική είναι σαφής, περισσότερα σπίτια στην αγορά των ενοικίων, σε βάθος χρόνου, ώστε να περιοριστεί η πίεση που σήμερα μεταφράζεται σε υψηλά μισθώματα.
Βασική προϋπόθεση είναι τα ακίνητα να διατεθούν για μακροχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον δέκα χρόνια. Σε αντάλλαγμα, το κράτος παρέχει φορολογικά κίνητρα, με αιχμή τη φορολογική μεταχείριση των εσόδων από τα μισθώματα, ώστε να καταστεί ελκυστικό το μοντέλο της διακράτησης και όχι της άμεσης πώλησης.
Το μήνυμα της πολιτείας προς την αγορά είναι σαφές: επενδύστε στη μίσθωση και όχι στο γρήγορο κέρδος της πώλησης.
Πώς διαφέρει από το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω»
Παρά το παρόμοιο όνομα, τα δύο προγράμματα κινούνται σε διαφορετική λογική και εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες της αγοράς.
Το «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» στοχεύει στη δημιουργία νέων κατοικιών μέσω μεγάλων επενδύσεων και αφορά το μέλλον της προσφοράς. Αντίθετα, το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» απευθύνεται σε ιδιώτες που διαθέτουν παλαιά ή κλειστά ακίνητα και επιχειρεί να τα επαναφέρει άμεσα στην αγορά μέσω επιδότησης ανακαίνισης.
Με απλά λόγια, το πρώτο δημιουργεί νέο στοκ σε βάθος χρόνου, ενώ το δεύτερο επιχειρεί να «ξεκλειδώσει» υπάρχοντα ακίνητα για να καλύψει πιο άμεσες ανάγκες.
Τα ενοίκια δεν πέφτουν παρά τα νέα μέτρα
Παρά τις εξαγγελίες και τα νέα εργαλεία, η εικόνα στα ενοίκια δεν αλλάζει άμεσα. Ο λόγος είναι κυρίως ο χρόνος και η κλίμακα. Τα έργα που θα ενταχθούν στο «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» χρειάζονται χρόνια για να ολοκληρωθούν, την ώρα που η ζήτηση πιέζει την αγορά εδώ και τώρα.
Την ίδια στιγμή, η απουσία ανώτατων ορίων στα μισθώματα, η έντονη παρουσία των βραχυχρόνιων μισθώσεων και η συγκέντρωση ακινήτων από επενδυτικά κεφάλαια διατηρούν την προσφορά περιορισμένη. Τα προγράμματα λειτουργούν περισσότερο ως επένδυση στο μέλλον παρά ως άμεσο ανάχωμα στην ακρίβεια.
Η πολιτεία επιχειρεί να αυξήσει το απόθεμα κατοικιών, όμως η αγορά κινείται με μεγαλύτερη ταχύτητα. Και όσο η ζήτηση συνεχίζει να υπερβαίνει την προσφορά, τα ενοίκια δύσκολα θα αποκλιμακωθούν, ανεξαρτήτως προγραμμάτων.
Το «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» δεν είναι μαγική λύση. Είναι ένα εργαλείο με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, που μπορεί να συμβάλει στη σταθεροποίηση της αγοράς μόνο αν εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα και με σαφείς κανόνες. Μέχρι τότε, το στεγαστικό παραμένει ένα από τα πιο δύσκολα και πολιτικά φορτισμένα στοιχήματα.
